2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie zmiany rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. i z dnia 17 listopada 2010 r. dotyczących zaświadczeń lekarskich sporządzanych do celów nauczania indywidualnego

ZAPYTANIE NR 14094
Wpłyneło dnia: 06-02-2013, Ogłoszone dnia: 21-02-2013 - posiedzenie nr 34
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Edukacji narodowej
Interpelacja nr 14094 do ministra edukacji narodowej w sprawie zmiany rozporządzeń ministra edukacji narodowej z dnia 18 września 2008 r. i z dnia 17 listopada 2010 r. dotyczących zaświadczeń lekarskich sporządzanych do celów nauczania indywidualnego Szanowna Pani Minister! Wątpliwości w ww. rozporządzeniach budzą zapisy dotyczące zaświadczeń lekarskich sporządzanych do celów nauczania indywidualnego w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Szczególnie dotyczy to zapisu w § 6 ust. 4 pkt 3 i 4: ˝3) zakres, w jakim dziecko, któremu stan zdrowia znacznie utrudnia uczęszczanie do przedszkola, może brać udział w zajęciach, w których realizowana jest podstawa programowa wychowania przedszkolnego, organizowanych z grupą wychowawczą lub indywidualnie w odrębnym pomieszczeniu w przedszkolu; 4) zakres, w jakim uczeń, któremu stan zdrowia znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły, może brać udział w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, organizowanych z oddziałem w szkole lub indywidualnie w odrębnym pomieszczeniu w szkole˝. Dane zawarte w ww. zaświadczeniach, zdaniem osób zainteresowanych problemem, wymagałyby od lekarzy specjalistów znajomości podstaw programowych lub przynajmniej wiedzy związanej z pedagogiką czy nauczaniem. Powyższa opinia wynika z analizy przedkładanych zaświadczeń lekarskich. Natomiast istotne byłoby, aby lekarz stwierdzał - oprócz rozpoznania choroby - w czym dana jednostka chorobowa utrudnia dziecku prawidłowe funkcjonowanie w szkole. Zadaniem pedagogów i psychologów zatrudnionych w poradniach psychologiczno-pedagogicznych byłoby na podstawie ww. diagnozy określić optymalne warunki nauki, pozwalające diagnozowanym uczniom przyswoić materiał i treści objęte podstawą programową. Wątpliwości interpretacyjne dyrektorów szkół budzą zapisy § 3 ust. 5 pkt 2 w związku z § 8 ust. 1 rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu organizowania indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.). Zapis § 3 ust. 5 pkt 2 wskazanego wyżej rozporządzenia zobowiązuje dyrektora szkoły do zorganizowania zajęć indywidualnego nauczania w odrębnym pomieszczeniu w przedszkolu lub w szkole, w zakresie określonym w orzeczeniu w odniesieniu do dziecka, którego stan zdrowia znacznie utrudnia uczęszczanie do przedszkola lub szkoły, § 8 ust. 1 określa tygodniowy wymiar godzin zajęć nauczania realizowanego bezpośrednio z uczniem. Zapis § 8 ust. l nie pozwala dyrektorowi szkoły zróżnicować tygodniowego wymiaru godzin zajęć uczniom realizującym indywidualnie całą podstawę programową i uczniom, którzy tylko część zajęć realizują indywidualnie (zgodnie z orzeczeniem), a pozostałe z zespołem klasowym. W związku z powyższym uczeń realizujący tylko część zajęć indywidualnie korzysta z większej tygodniowej liczby godzin na te zajęcia niż uczeń realizujący całą podstawę programową indywidualnie w miejscu zamieszkania. Obecnie najczęściej pojawiającą się jednostką chorobową dotyczącą indywidualnego nauczania są zaburzenia zachowania różnego typu. Wcześniej uczniów z tymi trudnościami można było skierować do klas integracyjnych. Rozporządzenie ministra edukacji narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.) w § 2 ust. 1 określa niepełnosprawności uczniów, dla których można organizować kształcenie specjalne. Powyższy wykaz uniemożliwia organizowanie kształcenia specjalnego realizowanego w szkole w klasie integracyjnej dla uczniów z zaburzeniami zachowania, co powoduje występowanie rodziców do lekarzy specjalistów o wskazanie nauczania indywidualnego, jako formy realizacji obowiązku szkolnego. Forma nauczania indywidualnego od szeregu lat staje się coraz częściej sposobem nauczania tylko trudnych treści programowych. Nauczanie indywidualne staje się wariantem korepetycji indywidualnych realizowanych ze środków publicznych. Szczególny wzrost notowany jest w zakresie liczby godzin nauczania indywidualnego realizowanego w odrębnym pomieszczeniu szkoły, przy założeniu możliwości udziału ucznia objętego nauczaniem indywidualnym w części zajęć z zespołem klasowym. Obecnie obowiązujące zapisy wyżej wymienionych rozporządzeń powodują znaczne, dodatkowe obciążenia budżetów samorządów, umożliwiają objęcie tą formą kształcenia nie tylko uczniów faktycznie potrzebujących takiej pomocy w realizacji obowiązku szkolnego. W związku z powyższym chciałabym uzyskać odpowiedzi na następujące pytanie. Szanowna Pani Minister! Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej analizuje skuteczność wydanych przez siebie rozporządzeń i bierze pod uwagę sugestie wykonawców tychże rozporządzeń dot. możliwości ich zmiany tak, aby dobrze służyły dzieciom i jednocześnie ułatwiały samorządom wykonywanie ich zadań? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Tadeusz Sławecki - sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej
Wpłyneła dnia: 25-02-2013, Ogłoszona dnia: 07-03-2013 - posiedzenie nr 35
Szanowna Pani Marszałek! Odpowiadając na interpelację złożoną przez panią poseł na Sejm RP Danutę Pietraszewską (nr SPS-023-14094/13) w sprawie zmiany rozporządzeń ministra edukacji narodowej z dnia 18 września 2008 r. i rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. dotyczących zaświadczeń lekarskich sporządzanych do celów nauczania indywidualnego, uprzejmie wyjaśniam. Indywidualnym nauczaniem, zgodnie z art. 71b ust. 1a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, z późn. zm.), obejmuje się wyłącznie uczniów, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły. Zaburzenia zachowania, trudności wychowawcze czy problemy z przystosowaniem się do prawidłowego funkcjonowania w grupie rówieśniczej nie stanowią podstawy do objęcia ucznia indywidualnym nauczaniem, są natomiast wskazaniem do objęcia go pomocą psychologiczno-pedagogiczną, zgodnie z przepisami rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. Nr 228, poz. 1487), które podkreślają indywidualne podejście do dziecka potrzebującego wsparcia w rozwijaniu zdolności i zainteresowań czy pokonywaniu trudności, udzielanego jak najbliżej miejsca edukacji - w jego przedszkolu, szkole lub placówce systemu oświaty. Indywidualne nauczanie nie powinno być sposobem na rozwiązywanie problemów edukacyjnych uczniów z zaburzeniami zachowania, gdyż co do zasady przeznaczone jest dla uczniów chorych, objętych leczeniem, którzy w pewnym okresie nie mogą uczęszczać do szkoły. Organizacja indywidualnego nauczania na terenie szkoły powinna dotyczyć sytuacji, gdy prowadzenie zajęć w domu ucznia jest z jakichś względów niemożliwe lub utrudnione, lub gdy z uzasadnionych przez lekarza względów terapeutycznych uczeń powinien mieć możliwość kontaktu ze szkołą i rówieśnikami. Niepełnosprawność, niedostosowanie społeczne czy zagrożenie niedostosowaniem społecznym również nie stanowią podstawy do objęcia ucznia indywidualnym nauczaniem. Potrzeby rozwojowe i edukacyjne tych uczniów powinny zostać zrealizowane poprzez specjalną organizację nauki i stosowanie specjalnych metod pracy. Dlatego w systemie oświaty przewidziano możliwość objęcia tych grup dzieci i młodzieży kształceniem specjalnym, które organizowane jest we wszystkich typach i rodzajach przedszkoli i szkół (przedszkola ogólnodostępne, integracyjne i specjalne oraz szkoły podstawowe, gimnazja i ponadgimnazjalne, ogólnodostępne, integracyjne i specjalne) oraz ośrodkach, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami dziecka. Decyzja dotycząca wyboru szkoły i formy kształcenia należy do rodziców (opiekunów prawnych) dziecka. Dyrektor obwodowej szkoły podstawowej i obwodowego gimnazjum nie może odmówić przyjęcia dziecka zamieszkałego w obwodzie danej szkoły. W przypadku szkoły ponadgimnazjalnej, jeśli uczeń spełnia wymagane kryteria, odmowa również nie powinna mieć miejsca. Jednocześnie w stosunku do uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego dyrektor szkoły zobowiązany jest do zapewnienia mu specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Przepisy wydane na podstawie art. 71b ust. 7 pkt 2 i 3 ustawy o systemie oświaty*) nakładają na przedszkola, szkoły i oddziały ogólnodostępne, przedszkola, szkoły i oddziały integracyjne oraz przedszkola, szkoły i oddziały specjalne oraz ośrodki obowiązek zapewnienia dzieciom i młodzieży niepełnosprawnym, niedostosowanym społecznie i zagrożonym niedostosowaniem społecznym: - realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu wydanym przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną, - odpowiednich ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów warunków do nauki, sprzętu specjalistycznego i środków dydaktycznych, - zajęć specjalistycznych, o których mowa w przepisach w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach, - innych zajęć odpowiednich ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów, w szczególności zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych, zajęć resocjalizacyjnych dla uczniów niedostosowanych społecznie i zajęć socjoterapeutycznych dla uczniów zagrożonych niedostosowaniem społecznym, - integracji uczniów ze środowiskiem rówieśniczym, - przygotowania uczniów do samodzielności w życiu dorosłym. Kształcenie ucznia niepełnosprawnego, niedostosowanego społecznie i zagrożonego niedostosowaniem społecznym, niezależnie od typu i rodzaju szkoły, do jakiej uczęszcza, odbywa się w oparciu o indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny. Każda szkoła jest także zobowiązana do zorganizowania dla ucznia niepełnosprawnego zajęć rewalidacyjnych, których obowiązkowy wymiar w zależności od typu i rodzaju szkoły został określony w przepisach rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 204). Zgodnie z ww. przepisami liczba godzin zajęć rewalidacyjnych w szkolnym planie nauczania powinna wynosić w szkole ogólnodostępnej lub integracyjnej co najmniej 2 godziny zajęć w tygodniu dla każdego ucznia niepełnosprawnego, natomiast w szkole specjalnej - 10 godzin tygodniowo na oddział. Zajęcia te mogą mieć również charakter indywidualny. Uczniowie niedostosowani społecznie czy zagrożeni niedostosowaniem społecznym mogą uczęszczać również do oddziałów integracyjnych. Niedostosowanie społeczne i zagrożenie niedostosowaniem społecznym nie są rodzajami niepełnosprawności, stąd ci uczniowie nie są zaliczani w oddziałach integracyjnych do grupy uczniów niepełnosprawnych. Zgodnie bowiem z przepisami rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. Nr 61, poz. 624, z późn. zm.) oddział integracyjny liczy od 15 do 20 uczniów, w tym od 3 do 5 uczniów niepełnosprawnych, tj. uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez zespół orzekający publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej z uwagi na niepełnosprawności, o których mowa w cytowanych wyżej przepisach dotyczących warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie. Natomiast podstawą organizacji indywidualnego nauczania jest orzeczenie publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej wydane zgodnie z przepisami rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072). Rodzice ubiegający się o wydanie orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania przedkładają zaświadczenie lekarskie zawierające wskazanie okresu, w jakim konieczna jest taka forma nauczania, rozpoznanie choroby lub innej przyczyny powodującej, że stan zdrowia dziecka uniemożliwia lub znacznie utrudnia mu uczęszczanie do szkoły. W przypadku uczniów, których stan zdrowia znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły, wskazuje również zakres, w jakim uczeń może brać udział w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych organizowanych z oddziałem w szkole lub indywidualnie w odrębnym pomieszczeniu w szkole, odnosząc się do wpływu stanu zdrowia na funkcjonowanie ucznia. Zakres ten, w zależności od specyfiki choroby, powinien określać liczbę godzin (np. w przypadku chorób powodujących obniżenie wydolności psychofizycznej ucznia) i/lub rodzaj zajęć edukacyjnych, w których uczeń może uczestniczyć z oddziałem w szkole lub w odrębnym pomieszczeniu w szkole. Informacje o dopuszczalnych formach indywidualnego nauczania wynikające z analizy zaświadczenia lekarskiego przez zespół orzekający poradni powinny zostać zawarte w orzeczeniu. W skład zespołu orzekającego wchodzą: dyrektor poradni lub inna upoważniona przez niego osoba jako przewodniczący zespołu, psycholog, pedagog, lekarz oraz innych specjalista, jeśli ich udział w pracach zespołu jest niezbędny. Zespół w ww. składzie dysponuje zatem zarówno wiedzą merytoryczną dotyczącą potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dziecka oraz wiedzą z zakresu prawa oświatowego (przewodniczący zespołu, psycholog, pedagog, inny specjalista), jak i wiedzą dotyczącą stanu zdrowia dziecka i wynikających z niego skutków w zakresie funkcjonowania i potrzeb związanych z leczeniem (lekarz, który analizuje zaświadczenie o stanie zdrowia i ewentualną dołączoną do wniosku dokumentację medyczną). Należy zauważyć, że zgodnie z § 6 ust. 2 ww. rozporządzenia do wniosku o wydanie orzeczenia wnioskodawca dołącza dokumentację uzasadniającą ten wniosek, w szczególności wydane przez specjalistów opinie, zaświadczenia oraz wyniki obserwacji i badań psychologicznych, pedagogicznych i lekarskich. Natomiast jeśli wnioskodawca nie dołączył niezbędnej do rozpatrzenia wniosku dokumentacji, przewodniczący zespołu wzywa wnioskodawcę do jej przedstawienia w określonym terminie, nie krótszym jednak niż 14 dni. Wnioskodawca może również wziąć udział w posiedzeniu zespołu orzekającego i przedstawić swoje stanowisko. Całokształt podejmowanych przez zespół orzekający działań powinien prowadzić do pogłębionej analizy potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dziecka oraz uwarunkowań wynikających z jego stanu zdrowia oraz określenia w zaleceniach zawartych w orzeczeniu warunków i sposobów zaspokojenia tych potrzeb w oparciu o obowiązujące przepisy prawa oświatowego. Informacje zawarte w orzeczeniu pozwalają dyrektorowi szkoły zorganizować indywidualne nauczanie w sposób zapewniający realizację potrzeb edukacyjnych dziecka oraz form pomocy psychologiczno-pedagogicznej, o czym mówią przepisy rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu organizowania indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (Dz. U. Nr 175, poz. 1086). Na podstawie orzeczenia dyrektor szkoły ustala zakres, miejsce i czas prowadzenia indywidualnego nauczania oraz formy i zakres pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Zajęcia, w jakich uczeń uczestniczy razem z oddziałem w szkole, nie wchodzą w zakres indywidualnego nauczania. W indywidualnym nauczaniu realizuje się treści wynikające z podstawy programowej kształcenia ogólnego oraz obowiązkowe zajęcia edukacyjne wynikające z ramowego planu nauczania danego typu i rodzaju szkoły, dostosowane do potrzeb i możliwości psychofizycznych ucznia. Na podstawie przepisów § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia dyrektor na wniosek nauczyciela prowadzącego zajęcia indywidualnego nauczania może zezwolić na odstąpienie od realizacji niektórych treści nauczania objętych obowiązkowymi zajęciami edukacyjnymi, stosownie do możliwości psychofizycznych ucznia i warunków miejsca, w którym organizowane są te zajęcia, w tym uwzględniając zakres zajęć, w których uczeń może uczestniczyć razem z oddziałem. Odnosząc się do zgłaszanych przez panią poseł wątpliwości interpretacyjnych oraz przedstawionej opinii o nadużywaniu indywidualnego nauczania jako sposobu rozwiązywania trudności uczniów, które nie wynikają z ich stanu zdrowia, chciałbym poinformować, że w wykazie prac legislacyjnych Ministerstwa Edukacji Narodowej znajduje się nowelizacja przepisów rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu organizowania indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz rozporządzenia w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. W trakcie prac nad zmianą przepisów rozważane będą zgłaszane do MEN uwagi i propozycje zmian, w tym postulaty określone przez panią poseł. Z wyrazami szacunku Sekretarz stanu Tadeusz Sławecki