2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie osób niepełnosprawnych ruchowo chcących rozwijać się poprzez studia i pracę

ZAPYTANIE NR 15420
Wpłyneło dnia: 25-03-2010, Ogłoszone dnia: 08-04-2010 - posiedzenie nr 64
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Pracy i Polityki Społecznej; Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Szanowna Pani Minister! W związku z licznymi indywidualnymi i zbiorowymi interwencjami osób niepełnosprawnych ruchowo, ze szczególnym wyeksponowaniem problemów osób z aspiracjami zdobycia zawodu farmaceuty, zwracam się z prośbą o konstruktywne podejście do niżej opisanego problemu. We wszystkich krajach Unii Europejskiej, również w Polsce, jest wiele osób niepełnosprawnych ruchowo ze średnim wykształceniem, posiadających sprawne ręce. W związku z tym mogłyby studiować na dowolnych kierunkach, a co za tym idzie - stać się konkurencyjnymi na rynku pracy. Prawo do kształcenia i stwarzania warunków pracy osobom niepełnosprawnym zagwarantowane jest w Konstytucji RP. Nikt nie może ingerować w kształcenie i wykonywanie zawodu człowieka niepełnosprawnego, trzeba mu tylko stworzyć warunki, które pomogą rozpocząć naukę czy studia w wybranym przez siebie zawodzie i wykonywać pracę na równi z kolegami pełnosprawnymi. Jeden wypadek przekreślić może plany dotyczące drogi kształcenia czy też kariery zawodowej osoby zdrowej. O ile osoba niepełnosprawna bez większych problemów może studiować nauki humanistyczne czy ścisłe, to kierunki techniczne już mogą sprawić jej problem nie do przezwyciężenia. Przystosowanie jednego wydziału uczelni technicznych dla grupy 5-10 niepełnosprawnych studentów to niewielki wydatek, który pozwoli im na rozwijanie się, a co za tym idzie - zwiększy ich szanse na rynku pracy. Biorąc pod uwagę to, że niepełnosprawni staną się podatnikami i zrezygnują z pobierania niektórych zasiłków, nakłady finansowe na modernizację wydziałów zwrócą się państwu. Przykładem może być grupa znajdująca się w szczególnie trudnej sytuacji - osoby niepełnosprawne z aspiracjami farmaceutycznymi. Niestety, nauka farmacji jak i praca w aptece nie należą do najłatwiejszych. Osoby niepełnosprawne oczekują stworzenia im warunków, które dawałyby im szansę na równi z osobami pełnosprawnymi. Niestety, sytuacja osób niepełnosprawnych ruchowo na rynku pracy w ich relacji przedstawia się wręcz tragicznie. Zdecydowana większość interweniujących w poruszanej sprawie ma poważne problemy ze znalezieniem zatrudnienia. Pracodawcy w naszym kraju w dalszym ciągu nie kwapią się do zatrudnienia osoby niepełnosprawnej, wychodząc zapewne z błędnego założenia, że osoba niepełnosprawna nie dorówna w pracy osobie pełnosprawnej. Absolwentom poruszającym się na wózkach inwalidzkich pozostają w zasadzie jedynie zakłady pracy chronionej. W sektorze prywatnym znalezienie pracy przez osoby niepełnosprawne często graniczy z cudem. Zapomina się, iż często usługobiorcami są również osoby niepełnosprawne. Obsługujący je niepełnosprawni mogą stworzyć klimat przyjazny petentom wymagającym szczególnej troski, życzliwości, uwagi i zrozumienia. Należy promować i upowszechniać działania w równym traktowaniu wszystkich ludzi poszukujących pracy i pragnących doskonalić się zawodowo. Szanowna Pani Minister! - Czy i jakimi narzędziami motywacyjnymi w stosunku do pracodawcy dysponuje ministerstwo pracy, by skutecznie zapewnić wykształconym osobom niepełnosprawnym ruchowo miejsca pracy? - Czy w dalszym ciągu ministerstwo zamierza tolerować praktyki pracodawców, którzy wolą płacić kary za niezatrudnianie niepełnosprawnych niż adaptować miejsca pracy, uwzględniając ich niepełnosprawność ruchową? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska   PYTANIA ZOSTAŁY ZMIENIONE W INTERPELACJI DO MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO NA NASTĘPUJĄCE: Dlatego też zwracam się z pytaniem do Pani Minister: Jakie są możliwości wprowadzenia ustawowego nakazu przystosowania przynajmniej jednego wydziału na uczelniach wyższych - szczególnie technicznych - dla osób niepełnosprawnych ruchowo w naszym kraju, kraju ludzi równych wobec prawa? Szanowna Pani Minister, czy istnieje możliwość dostosowania wydziałów uczelni wyższych dla osób niepełnosprawnych ruchowo? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Jarosław Duda - sekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej; Zbigniew Marciniak - podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Wpłyneła dnia: 21-04-2010 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej; 26-04-2010 Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ogłoszona dnia: 29-04-2010 - posiedzenie nr 65 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej; 06-05-2010 - posiedzenie nr 66 Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na przekazaną przez Pana Marszałka przy piśmie z dnia 31 marca 2010 r., znak: SPS-023-15420/10, interpelację z dnia 23 marca 2010 r. złożoną przez panią Danutę Pietraszewską, posłankę na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, w sprawie osób niepełnosprawnych ruchowo chcących rozwijać się poprzez studia i pracę, uprzejmie wyjaśniam, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92, z późn. zm.) zawierają mechanizmy zachęcające pracodawców do zatrudniania osób niepełnosprawnych. Przepisy te jednak nie zawierają mechanizmów ukierunkowanych na osoby niepełnosprawne ruchowo. Niektóre z nich jedynie w większym stopniu wspomagają pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. W świetle przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej (...): 1. Pracodawcy przysługuje ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego zaliczonego do znacznego, umiarkowanego i lekkiego stopnia niepełnosprawności w kwocie stanowiącej odpowiednio 160%, 140% i 60% najniższego wynagrodzenia. 2. Pracodawca, który zatrudnia pracownika niepełnosprawnego, może otrzymać ze środków funduszu zwrot miesięcznych kosztów zatrudnienia pracownika pomagającego pracownikowi niepełnosprawnemu w pracy w zakresie czynności ułatwiających komunikowanie się z otoczeniem, a także czynności niemożliwych lub trudnych do samodzielnego wykonania przez pracownika niepełnosprawnego na stanowisku pracy. 3. Pracodawca, który zatrudni przez okres co najmniej 36 miesięcy osoby niepełnosprawne zarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotne lub poszukujące pracy i niepozostające w zatrudnieniu lub pozostające w zatrudnieniu u pracodawcy występującego o zwrot kosztów, jeżeli niepełnosprawność tych osób powstała w okresie zatrudnienia u tego pracodawcy, może otrzymać ze środków funduszu zwrot kosztów: - adaptacji pomieszczeń zakładu pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności poniesionych w związku z przystosowaniem tworzonych lub istniejących stanowisk pracy dla tych osób, stosownie do potrzeb wynikających z ich niepełnosprawności, - adaptacji lub nabycia urządzeń ułatwiających osobie niepełnosprawnej wykonywanie pracy lub funkcjonowanie w zakładzie pracy, - zakupu i autoryzacji oprogramowania na użytek pracowników niepełnosprawnych oraz urządzeń technologii wspomagających lub przystosowanych do potrzeb wynikających z ich niepełnosprawności. Zwrot ww. kosztów dotyczy wyłącznie dodatkowych kosztów pracodawcy wynikających z zatrudnienia osób niepełnosprawnych (nie może przekroczyć kwoty dwudziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia). 4. Pracodawca - który przez okres co najmniej 36 miesięcy zatrudni osobę niepełnosprawną zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotna albo poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu - również może otrzymać zwrot kosztów wyposażenia stanowiska pracy (do wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia). Jednocześnie uprzejmie informuję, że ustawodawca nie zobowiązał pracodawców do osiągania ustawowego wskaźnika zatrudniania osób niepełnosprawnych, ale do dokonywania wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, jeżeli jest on niższy niż wskazany w ustawie. Tak więc Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej nie ma wpływu na wybory dokonywane przez pracodawcę. Pracodawca, dokonując wyboru, decyduje się na zatrudnienie określonej liczby osób niepełnosprawnych, pozwalającej osiągnąć wymagany wskaźnik ich zatrudnienia (6% w stosunku do ogółu zatrudnionych), albo dokonuje wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Sankcja finansowa wydaje się dotkliwa, bowiem za każdą osobę brakującą do 6% wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w stosunku do ogółu zatrudnionych pracodawca wpłaca kwotę 1318,52 zł (przeciętne wynagrodzenia za IV kw. 2009 r. 3243,60 x 40,65%). Ponadto pragnę nadmienić, że z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.) wynika zasada swobody zawierania umów o pracę. Przepis art. 11 K.p. stanowi, że nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy, bez względu na podstawę prawną tego stosunku, wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika. Niezależnie od powyższego pragnę podkreślić, że kwestie promowania zatrudnienia osób niepełnosprawnych są stale obecne w działaniach samego resortu pracy, jak też Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Ramy prawne i programowe, które tworzone były przy aktywnym udziale Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej dla pierwszego okresu programowania projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (Sektorowy Program Operacyjny ˝Rozwój zasobów ludzkich˝ 2004-2008), umożliwiły realizację wielu przedsięwzięć obejmujących prowadzenie kampanii społecznych i szkolenia pracodawców w celu zachęcenia ich do zatrudniania osób niepełnosprawnych. Dla przykładu podaję niektóre projekty, które były realizowane przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, jak i organizacje pozarządowe, w szczególności zrzeszające pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne. Projekt ˝Praca dla każdego niepełnosprawnego - kampania medialna˝, którego celem była zmiana postaw społecznych wobec osób niepełnosprawnych wśród pracodawców i pracowników z otwartego rynku pracy. Natomiast w ramach projektu ˝Wsparcie zatrudnienia osób niepełnosprawnych˝ celem było tworzenie większych możliwości zatrudniania osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym i umiarkowanym poprzez subsydiowanie wynagrodzeń rekompensujących pracodawcom z otwartego rynku pracy zwiększone koszty zatrudnienia tych osób oraz zamiana i utrwalenie zmienionych postaw społecznych wobec osób niepełnosprawnych. Przeprowadzone zostały działania upowszechniające i utrwalające wśród pracodawców z otwartego rynku pracy dostępne formy wsparcia zatrudnienia osób niepełnoprawnych, a także wpływające na zmianę wizerunku i utrwalające postrzeganie osoby niepełnosprawnej jako pełnowartościowego pracownika. Z szacunkiem Sekretarz stanu Jarosław Duda   MINISTERSTWO NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pani poseł Danuty Pietraszewskiej w sprawie niepełnosprawnych ruchowo osób chcących rozwijać się poprzez studia i pracę (nr SPS-023-15420/10), pragnę przekazać, co następuje. Zgodnie z zasadami zatwierdzonymi przez ministra nauki i szkolnictwa wyższego jako jeden z priorytetów ujęcia nowych zadań inwestycyjnych w planie inwestycyjnym ministerstwa jest przystosowanie istniejących budynków dla osób niepełnosprawnych. Uczelnie publiczne w trakcie przygotowywania dokumentacji technicznej na zadania inwestycyjne zobowiązanie są do przystosowania przebudowywanych, jak również nowo realizowanych obiektów dla osób niepełnosprawnych. Zgodne jest to z wymogiem zapewnienia przy projektowaniu i budowaniu obiektów użyteczności publicznej niezbędnych warunków do korzystania z nich przez osoby niepełnosprawne, w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich, jaki zawarty jest w przepisach ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.). W 2009 r. ministerstwo dofinansowało realizację następujących zadań inwestycyjnych przystosowujących obiekty dla osób niepełnosprawnych: 1. Uniwersytet Opolski - zakup i wymiana trzech wind osobowych w Domu Studenta ˝Kmicic˝ Uniwersytetu Opolskiego; 2. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu - budowa dźwigu dla budynku B Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu; 3. Politechnika Warszawska - budowa wejścia głównego i rozbudowa Dziekanatu Wydziału Mechanicznego Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej z uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych i wymogów przepisów przeciwpożarowych. Zwiększanie dostępu osób niepełnosprawnych do kształcenia w uczelniach jest realizowane również poprzez system pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, w ramach którego przewidziane jest świadczenie w postaci stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych. Jedynym warunkiem otrzymania przez studenta tego stypendium jest posiadanie orzeczenia właściwego organu o niepełnosprawności lub orzeczenia równoważnego. Dodatkowo i niezależnie od tego świadczenia student może otrzymywać w uczelni pozostałe stypendia (socjalne za wyniki w nauce lub sporcie, mieszkaniowe, na wyżywienie) oraz zapomogi. Ponadto obowiązujące przepisy promują, a także ułatwiają osobom niepełnosprawnym dostęp do kształcenia na kilku kierunkach studiów poprzez umożliwienie otrzymania wsparcia finansowego w postaci stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych oraz stypendium za wyniki w nauce lub sporcie na każdym ze studiowanych kierunków. Warto również zaznaczyć, iż możliwość uzyskania pomocy materialnej istnieje również w przypadku kształcenia na studiach niestacjonarnych, co wpływa korzystnie na decyzję o podjęciu studiów przez osoby, których niepełnosprawność nie pozwala na studiowanie w formie stacjonarnej, wymagającej codziennej obecności na zajęciach. Preferencje dla osób trwale niezdolnych do pracy oraz znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, co często wynika z niepełnosprawności, przewidziane są również w ramach systemu pożyczek i kredytów studenckich. Kredytobiorcy, którzy udokumentują trwałą niezdolność do spłaty zobowiązań oraz trudną sytuację materialną mają prawo do umorzenia spłaty kredytu w całości. W przypadku trudnej sytuacji życiowej spłata kredytu może być umorzona w części. Kwoty umorzonego kredytu pokrywane są z Funduszu Pożyczek i Kredytów Studenckich zasilanego głównie z budżetu państwa. Pragnę również zauważyć, że świadczenia pomocy materialnej, w tym stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, oraz kredyty studenckie dostępne są również dla uczestników studiów doktoranckich. Z wyrazami szacunku Podsekretarz stanu Zbigniew Marciniak