2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie pogarszającej się sytuacji finansowej szpitali

ZAPYTANIE NR 16982
Wpłyneło dnia: 03-04-2013, Ogłoszone dnia: 09-05-2013 - posiedzenie nr 39
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Zdrowia

Szanowny Panie Ministrze! W ostatnich latach samorządy, wspierając szpitale, ponosiły ogromne koszty (wymiana sprzętu i aparatury medycznej, modernizacje szpitali, remonty itp.), powiększając dzięki tym inwestycjom komfort leczenia i pracy, a także podnosząc jakość udzielanych świadczeń zdrowotnych. Pociąga to za sobą jednak także wzrost kosztów z tytułu opłat za leki, sprzęt czy media. Żadne przedsiębiorstwo nie jest w stanie funkcjonować przy malejących dochodach i rosnących kosztach. Dodatkowo szpitale nie mogą odmówić udzielenia świadczenia zdrowotnego w sytuacji zagrożenia zdrowia i życia. Duży wpływ na powstawanie zadłużenia szpitali ma niedoszacowanie bądź zaniżenie kontraktu przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Środki te są właściwie głównym źródłem dochodów szpitali, co bezpośrednio przekłada się na kondycję finansową podmiotów leczniczych. Częste bywają sytuacje, kiedy podpisane kontrakty nie zaspokajają minimalnych potrzeb szpitali. Wycena świadczeń zdrowotnych niejednokrotnie nie odzwierciedla ich rzeczywistych kosztów, a ograniczanie kontraktów na świadczenia zdrowotne także nie przyczynia się do polepszenia sytuacji pacjentów. Z przedstawionych w trakcie moich spotkań z wyborcami opinii wyłania się niepokojący obraz. W głównej mierze chodzi tutaj o terminy wykonywania procedur medycznych. Najczęstszym wyjaśnieniem, jakie oczekujący pacjenci słyszą od lekarzy, jest brak kontraktów bądź termin ˝na przyszły rok˝, co czasami można usłyszeć już w pierwszych miesiącach roku! W niektórych przypadkach taka sytuacja może stanowić o życiu i przyszłości ludzi. Ktoś ze zmiażdżoną kończyną, mający w perspektywie trzy operacje w niewiadomych do końca terminach, żyje w zawieszeniu, bojąc się o to, czy długi okres oczekiwania na kolejne operacje nie spowoduje niepełnosprawności, co wiąże się z przejściem na rentę i w konsekwencji na ˝garnuszek państwa˝. Odpowiedzialnością za zabezpieczenie zdrowotne obywateli i funkcjonowanie szpitali obarcza się często samorządy. To podmiot tworzący szpital publiczny, zatwierdzając sprawozdanie finansowe przy ujemnym wyniku za dany okres obrachunkowy, zobowiązany jest w ciągu 3 miesięcy do pokrycia straty lub w okresie 12 miesięcy do podjęcia decyzji o przekształceniu SPZOZ w spółkę prawa handlowego lub likwidacji placówki. W przypadku przekształcenia w spółkę warunki nałożone na powiaty i miasta nakazują spłacenie dużej części zobowiązań, co nierzadko przekracza możliwości budżetowe jednostek samorządu terytorialnego. Na tym jednak nie koniec. Konieczność zabezpieczenia środków finansowych przeznaczonych na inwestycje w podległe placówki medyczne jest kolejnym obciążeniem dla budżetu miasta. W najbliższych latach szpitale będą musiały dostosować się do wymogów sanitarno-epidemiologicznych w zakresie bazy sprzętowej i lokalowej, a także do wymogów ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, co pociąga za sobą dodatkowe koszty. Nie można także pominąć problemu, jakim jest brak refundacji nadwykonań. Limity świadczeń określane są sztywno przez kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia. Jednak potrzeby mieszkańców zwykle są większe, co prowadzi do zwiększenia liczby udzielonych świadczeń. Jak już zostało wspomniane, zakłady opieki zdrowotnej są ustawowo zobowiązane do udzielania pomocy wszystkim osobom, których życie i zdrowie jest zagrożone. NFZ jednak nie chce pokrywać takich kosztów w całości, ponieważ twierdzi, że większość nadwykonań nie dotyczy takich sytuacji, tylko tzw. przyjęć planowych, które można przesunąć w czasie. Podkreślić trzeba tu fakt, że nadwykonania w przeważającej części przypadków dotyczą świadczeń limitowanych. Już sam fakt istnienia takich nadwykonań świadczy o rzeczywistych potrzebach społeczności lokalnych, co niestety nie jest uwzględniane przez NFZ przy udzielaniu kontraktów. Samorządy nie szczędzą środków na szpitale, które dzięki takiemu zaangażowaniu jeszcze funkcjonują. Tymczasem zasady kontraktowania i limitowanie świadczeń bez uwzględnienia faktycznego zapotrzebowania na nie, a także zła wycena wielu procedur pogarszają sytuację finansową szpitali. Nie bez znaczenia są tutaj także dysproporcje tak pomiędzy powiatami, jak i regionami w udzielaniu kontraktów. To właśnie te elementy wymagają starannej analizy i jak najszybszego przeprowadzenia zmian. W związku z powyższym kieruję do Pana Ministra następujące pytania: 1. Kiedy i jakie działania zostaną podjęte w celu właściwego szacowania kontraktów przez Narodowy Fundusz Zdrowia? 2. Jakie są plany ministerstwa w kwestii uregulowania kwestii zapłaty za nadwykonania? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska

ODPOWIEDŹ
Nadawca: Sławomir Neumann - sekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia
Wpłyneła dnia: 20-06-2013, Ogłoszona dnia: 11-07-2013 - posiedzenie nr 45

Szanowna Pani Marszałek! W związku z interpelacją pani Danuty Pietraszewskiej, poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, z dnia 2 kwietnia 2013 r. w sprawie pogarszającej się sytuacji finansowej szpitali, przesłaną przy piśmie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 kwietnia 2013 r., znak: SPS-023-16982/13, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji. Pragnę poinformować, że zadania z zakresu określania jakości i dostępności oraz analizy kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie niezbędnym dla prawidłowego zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przeprowadzanie konkursów ofert, rokowań i zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, a także monitorowanie ich realizacji i rozliczanie, zgodnie z przepisem art. 97 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.) należą do kompetencji Narodowego Funduszu Zdrowia, natomiast zgodnie z art. 107 ust. 5 do zadań dyrektora OW NFZ należy m.in. efektywne, bezpieczne gospodarowanie środkami finansowymi oddziału oraz zawieranie i rozliczanie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że planowanie środków na poszczególne zakresy świadczeń w ramach planu finansowego oddziału wojewódzkiego należy do kompetencji dyrektora tego oddziału. Również w zakresie kompetencji dyrektora oddziału wojewódzkiego funduszu leży zgodnie z art. 124 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych możliwość dokonywania przesunięć w ramach kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w planie finansowym tego oddziału. Uwzględniając powyższe, w związku z ww. interpelacją minister zdrowia wystąpił do NFZ z prośbą o przedstawienie stanowiska w przedmiotowej sprawie. Z informacji przekazanych przez NFZ w kwestii dotyczącej właściwego szacowania kontraktów przez Narodowy Fundusz Zdrowia wynika, że określona w planie finansowym funduszu na dany rok wartość środków przeznaczonych na finansowanie kosztów świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wynika w szczególności z wartości prognozowanych przychodów funduszu z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne, będących pochodną podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz wymiaru tej składki. Wobec powyższego wartość finansowanych przez NFZ świadczeń opieki zdrowotnej w danym roku zdeterminowana jest poziomem środków zapisanych na ten cel w planie finansowym funduszu. Pragnę jednocześnie poinformować, że wysokość środków finansowych przeznaczonych na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej, w tym na leczenie szpitalne, w ostatnich latach systematycznie rośnie. Poniżej przedstawiam wysokości kosztów świadczeń opieki zdrowotnej zrealizowanych w latach 2007–2012 oraz planowanych w 2013 r.
 

Rok

Koszty świadczeń opieki zdrowotnej ogółem (w tys. zł)

W tym leczenie szpitalne (w tys. zł.)

2007

40 122 980,19

18 623 125,91

2008

49 348 745,56

23 802 148,63

2009

55 038 582,01

25 775 384,96

2010

56 643 910,37

26 905 733,39

2011

58 224 321,00

27 552 056,83

2012

59 875 547,17

29 437 144,66

2013 - plan

63 230 834,00

30 102 665,00

 

Odnosząc się do kwestii dotyczącej tzw. nadwykonań, pragnę poinformować, że zgodnie z przepisami art. 132 ust. 1 oraz art. 136 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej jest umowa, która określa m.in. rodzaj i zakres udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej, zasady rozliczeń pomiędzy Narodowym Funduszem Zdrowia a świadczeniodawcami oraz kwotę zobowiązania Narodowego Funduszu Zdrowia wobec świadczeniodawcy. W związku z tym, co do zasady, świadczenia są finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia do wysokości limitów określonych umową. Natomiast możliwość sfinansowania dodatkowych świadczeń zrealizowanych ponad limit określony umową może być rozważana w konkretnej sytuacji, wynikającej m.in. z dysponowania przez Narodowy Fundusz Zdrowia dodatkowymi środkami finansowymi. Powyższe wynika również z konstrukcji przepisów art. 118 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dotyczących gospodarki finansowej Narodowego Funduszu Zdrowia, zgodnie z którymi plan finansowy Narodowego Funduszu Zdrowia jest zrównoważony w zakresie przychodów i kosztów. Jednocześnie zgodnie z art. 132 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych łączna suma zobowiązań Narodowego Funduszu Zdrowia wynikających z zawartych ze świadczeniodawcami umów nie może przekroczyć wysokości kosztów przewidzianych na ten cel w planie finansowym Narodowego Funduszu Zdrowia. Odnosząc się do kwestii udzielania świadczeń opieki zdrowotnej przez świadczeniodawców, należy zwrócić uwagę, że umowa pomiędzy Narodowym Funduszem Zdrowia a świadczeniodawcą zawarta na okres oznaczony (np. na rok) nakłada na świadczeniodawcę obowiązek udzielania świadczeń przez cały ten okres. Kolejność udzielania tych świadczeń zależy od ich rodzaju. Nie ulega wątpliwości, że świadczenia opieki zdrowotnej udzielane w stanach nagłych bądź kwalifikujące się do grupy świadczeń tzw. nielimitowanych (m.in. porody, leczenie inwazyjne ostrych zespołów wieńcowych, populacyjne badania przesiewowe) powinny być udzielane przez świadczeniodawców niezwłocznie oraz bezwzględnie finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Należy jednocześnie pamiętać, że duża liczba świadczeń udzielanych przez świadczeniodawców nie powinna być zaliczana do ww. świadczeń w stanach nagłych lub nielimitowanych. W takich przypadkach, stosownie do przepisów art. 20–23 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, świadczeniodawcą zobowiązany jest do prowadzenia list oczekujących na planowe świadczenia. W związku z powyższym kierujący placówką lub inne osoby odpowiedzialne za organizację pracy podmiotu leczniczego powinni uwzględnić w ramach ustalonego planu umowy zarówno realizację świadczeń planowych, jak i nagłych – w odpowiednich częściach. Kwestia ta powinna być rozważana w odniesieniu do konkretnego podmiotu leczniczego i ma bezpośredni związek z jakościązarządzania tym podmiotem.