2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie standardów opieki paliatywno-hospicyjnej śmiertelnie chorych dzieci

ZAPYTANIE NR 1715
Wpłyneło dnia: 28-02-2008, Ogłoszone dnia: 13-03-2008 - posiedzenie nr 10
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Zdrowia
Obecny stan prawny hospicjów regulują przepisy Narodowego Funduszu Zdrowia. Zawierają one poważne błędy merytoryczne. Największy sprzeciw budzi zapis uzależniający liczbę dzieci uprawnionych do opieki w hospicjach od rodzaju choroby; dzieci z nowotworami mają stanowić połowę ogółu przyjmowanych. Urzędnicze kryteria rozmijają się z rzeczywistością, bo w Polsce najwięcej dzieci umiera na choroby neurologiczne, a nie nowotworowe. Limity, które urzędnicy wprowadzają z przyczyn finansowych, stanowią ewenement w skali światowej. Średni czas opieki hospicyjnej nad dzieckiem z chorobą nowotworową to 42 dni, a z innymi schorzeniami 44 dni. Kolejny problem to dzienna stawka na domową opiekę hospicyjną. Jest ustalana przez NFZ i wynosi dziś od 39 do 60 zł. Zdaniem ekspertów powinno się ją podwyższyć do minimum 121 zł. Ośrodki hospicyjne dla dzieci na dzienną opiekę potrzebują znacznie więcej, np. Fundacja Warszawskie Hospicjum dla dzieci przeznacza ponad 300 zł. Kwoty, które hospicja otrzymują od NFZ, pokrywają do 17-20% wydatków. Hospicja nie chcą 100%, wystarczy im połowa, resztę zbiorą same jako organizacje pożytku publicznego. Na takim rozwiązaniu mogą skorzystać wszyscy. Chore dziecko musi mieć opiekę. Jeśli nie trafi do hospicjum, znajdzie się w szpitalu, a tam pobyt jest znacznie droższy. Kolejne ˝chore przepisy˝ dotyczą wizyt pielęgniarskich. Przewidują, że pielęgniarka powinna złożyć pacjentowi dwie wizyty przy założeniu, że jedna ma obsłużyć 12 pacjentów w promieniu 100 km. W praktyce oznacza to, że pielęgniarka musiałaby odwiedzić pięciu pacjentów dziennie. Specjaliści uważają, że jest to niewykonalne. Powinna opiekować się maksymalnie czwórką pacjentów, a ustaleniem liczby wizyt niech się zajmą kierujący konkretnymi jednostkami, a nie centralni urzędnicy. W związku z powyższym, zwracam się do Pani Minister z zapytaniem: Szanowna Pani Minister - Czy w Ministerstwie Zdrowia zostały podjęte jakiekolwiek prace nad wyeliminowaniem poważnych błędów merytorycznych z przepisów dotyczących opieki paliatywno-hospicyjnej dzieci? - Czy Narodowy Fundusz Zdrowia przestrzega standardów opieki paliatywno-hospicyjnej nad dziećmi i ich rodzinami? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Adam Fronczak - podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia
Wpłyneła dnia: 04-04-2008, Ogłoszona dnia: 10-04-2008 - posiedzenie nr 13
Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją złożoną przez panią poseł Danutę Pietraszewską, otrzymaną przy piśmie z dnia 11 marca 2008 r. znak: SPS-023-1715/08, w sprawie standardów opieki paliatywno-hospicyjnej śmiertelnie chorych dzieci, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji. Opieka paliatywno-hospicyjna jest istotną i integralną częścią opieki zdrowotnej, zabezpieczenie jej rozwoju stanowi ważny element działań ministra zdrowia oraz winno być zgodne z ˝Rekomendacjami Komitetu Ministrów dla państw członkowskich w sprawie organizacji opieki paliatywnej˝, przyjętymi przez Komitet Ministrów w dniu 12 listopada 2003 r. W dokumencie tym zapisano, że opieka paliatywna nie sprowadza się jedynie do opieki instytucjonalnej, jest raczej filozofią opieki, która może być zastosowana we wszystkich miejscach pobytu chorego. Zwykle obserwuje się tworzenie zespołów środowiskowych, które oferują opiekę nad chorym w jego własnym domu lub w domu opieki społecznej. Równie często obserwuje się inne modele opieki paliatywnej prowadzonej w szpitalach. Jeżeli to możliwe, chorzy powinni mieć możliwość skorzystania z różnych form opieki, zależnie od ich potrzeb zdrowotnych i osobistych preferencji. W przywołanym dokumencie zaleca się, aby rządy państw członkowskich: 1) podjęły programowe, legislacyjne i inne działania konieczne dla opracowania ram dla spójnych i wszechstronnych narodowych regulacji prawnych w zakresie opieki paliatywnej; 2) dążyły do zrealizowania, na ile jest to możliwe, ujętych w dokumencie działań; 3) promowały rozwój współpracy międzynarodowej pomiędzy organizacjami, instytucjami badawczymi i innymi aktywnymi na polu opieki paliatywnej strukturami. W odniesieniu do powyższych zaleceń Ministerstwo Zdrowia podjęło działania związane z wypracowaniem ram prawnych dla rozwoju opieki paliatywnej, a w szczególności dla podniesienia jakości udzielanych świadczeń w ramach opieki paliatywno-hospicyjnej. Podjęte zostały prace nad projektem rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie standardów postępowania i procedur medycznych z zakresu opieki paliatywno-hospicyjnej w zakładach opieki zdrowotnej, którego przyjęcie przyczyni się z pewnością do poprawy opieki nad pacjentami wymagającymi świadczeń w zakresie opieki paliatywno-hospicyjnej. Przedmiotowy projekt jest już po konsultacjach międzyresortowych i społecznych, a obecnie jest przygotowywany do dalszych prac legislacyjnych. Mimo licznych osiągnięć związanych z rozwojem opieki paliatywno-hospicyjnej na terenie Polski pacjenci kwalifikujący się do opieki paliatywnej nie zawsze mogą korzystać ze świadczeń zdrowotnych udzielanych w ramach zakontraktowanej opieki paliatywnej. Wynika to między innymi z faktu, iż rozwój opieki paliatywnej w kraju jest nierównomierny. Różnice w rozmieszczeniu placówek opieki paliatywnej powodują nierównomierny dostęp pacjentów do tego rodzaju opieki. Odnotowuje się mniej ośrodków opieki paliatywno-hospicyjnej w rejonach wiejskich, więcej blisko dużych miast. Do podstawowych aktów prawnych, które regulują zasady udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, należą: ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, ze zm.), akty wykonawcze do tej ustawy oraz zarządzenia prezesa NFZ w sprawie warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w poszczególnych rodzajach, wydawane w oparciu o art. 102 ust. 5 pkt 21 i 25 oraz art. 146 ust. 1 pkt 1 i 3 ww. ustawy. Szczegóły dotyczące kontraktowania i realizacji w bieżącym roku świadczeń opieki paliatywno-hospicyjnej, stanowiących przedmiot interpelacji pani poseł, zostały określone w zarządzeniu prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr 61/2007/DSOZ z dnia 19 września 2007 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju: opieka długoterminowa, ze zm. Odnosząc się do opinii pani poseł, iż ww. zarządzenie zawiera poważne błędy merytoryczne, co dotyczy zwłaszcza przepisu, który uzależnia możliwość korzystania ze świadczeń finansowanych ze środków publicznych przez pacjentów z chorobami nienowotworowymi w hospicjum domowym dla dzieci od udziału procentowego tych chorych w ogólnej liczbie pacjentów korzystających z przedmiotowych świadczeń u świadczeniodawcy, uprzejmie informuję, że w związku z art. 163 ust. 2 pkt 2 i 3 przywołanej na wstępie ustawy, który stanowi, iż minister właściwy do spraw zdrowia bada uchwały przyjmowane przez radę funduszu oraz decyzje podejmowane przez prezesa funduszu i stwierdza nieważność uchwały lub decyzji w całości lub w części, w przypadku gdy narusza ona prawo lub prowadzi do niewłaściwego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej, w odniesieniu do zarządzenia prezesa NFZ Nr 61/2007/DSOZ zostało wszczęte postępowanie z urzędu. Minister zdrowia zarzucił przepisom zarządzenia, że utrudniają dostęp osób cierpiących na nieuleczalne schorzenia do opieki paliatywno-hospicyjnej, posługując się przy kwalifikacji do poszczególnych zakresów tych świadczeń kryteriami niemedycznymi, i zobowiązał prezesa NFZ do złożenia stosownych wyjaśnień w tej sprawie. W odniesieniu do ww. zarzutów prezes NFZ argumentował za utrzymaniem w mocy zakwestionowanych przepisów, wskazując m.in. na ryzyko nieograniczonego przepływu znacznej grupy pacjentów obłożnie i przewlekle chorych do opieki hospicyjnej po usunięciu obowiązujących limitów procentowych pacjentów nienowotworowych oraz zapewnioną w przepisach przedmiotowego zarządzenia możliwość zmiany wskaźnika procentowego chorych nowotworowych i nienowotworowych u konkretnego świadczeniodawcy, w przypadku wydania indywidualnej zgody przez dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ na zwiększenie liczby pacjentów nienowotworowych. Minister zdrowia, uznając przedłożone wyjaśnienia za niewystarczające, decyzją z dnia 21 marca 2008 r. stwierdził nieważność ww. zarządzenia w części § 17 ust. 1 pkt 2, § 18 ust. 1 pkt 5 i 6, § 18 ust. 2 pkt 6 - przepisów sytuujących zasadę podziału pacjentów hospicjum stacjonarnego, hospicjum domowego i hospicjum domowego dla dzieci na dwie kategorie: chorych nienowotworowych i nowotworowych, oraz określających wskaźnik procentowego udziału chorych nienowotworowych w ogólnej liczbie pacjentów hospicjum. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w ww. decyzji pacjent nieuleczalnie chory, bez względu na rozpoznaną jednostkę chorobową, ma prawo oczekiwać, że jego uprawnienie do otrzymania określonych świadczeń opieki zdrowotnej będzie mogło być zrealizowane u świadczeniodawcy związanego umową z NFZ, niezależnie od liczby i proporcji pacjentów nienowotworowych w stosunku do ogólnej liczby pacjentów objętych terapią u tego świadczeniodawcy. Różnicowanie sytuacji pacjentów nienowotworowych i nowotworowych poprzez wskaźniki procentowe udziału poszczególnych grup pacjentów nieuleczalnie chorych w ogólnej liczbie pacjentów przebywających u danego świadczeniodawcy, jako że nie ma odzwierciedlenia we wskazaniach medycznych, co potwierdzają opinie wydane przez konsultanta krajowego w dziedzinie pediatrii i konsultanta krajowego w dziedzinie medycyny paliatywnej, stanowi naruszenie zasady równego dostępu świadczeniobiorców do świadczeń opieki zdrowotnej. Należy dodać, iż zgodnie z art. 146 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wprowadzonym ustawą nowelizującą, prezes funduszu przed określeniem przedmiotu postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i warunków wymaganych od świadczeniodawców zasięga opinii właściwych konsultantów krajowych. Wprowadzona ww. nowelą zmiana umożliwia wyeliminowanie ewentualnych uchybień w decyzjach prezesa NFZ, dotyczących warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń przedmiotu, jeszcze przed ich wejściem w życie. W związku z podniesioną przez panią poseł kwestią wyceny świadczeń opieki zdrowotnej (osobodnia) w hospicjum domowym dla dzieci uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 97 ust. 3 ww. ustawy do zadań Narodowego Funduszu Zdrowia należy określanie jakości i dostępności oraz analiza kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie niezbędnym do prawidłowego zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, jak również przeprowadzenie konkursu ofert, rokowań i zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, a także monitorowanie ich realizacji i rozliczanie. Przy czym należy mieć na uwadze, że suma wszystkich kwot zobowiązań płatnika wobec realizatorów danego rodzaju świadczeń, zgodnie z przepisem art. 132 ust. 5 ww. ustawy, nie może przekroczyć wysokości środków finansowych przeznaczonych na ten cel w planie finansowym funduszu. Odnosząc powyższe do zasygnalizowanej w interpelacji potrzeby zwiększenia poziomu finansowania ww. świadczeń w Warszawskim Hospicjum dla Dzieci, uprzejmie informuję, że zgodnie z wyjaśnieniami złożonymi w tej sprawie przez Mazowiecki OW NFZ w styczniu br. przedstawiona przez kierownika Warszawskiego Hospicjum dla Dzieci kalkulacja kosztów, ponad dwukrotnie wyższa od średniej stawki za osobodzień w hospicjum domowym dla dzieci w 2007 r. w Polsce, została oszacowana dla znacznie wyższego standardu usług niż wynikający z zarządzenia prezesa NFZ. Propozycja ta wobec wysokości środków finansowych pozostających w dyspozycji oddziału nie była możliwa do zaakceptowania przez Mazowiecki OW NFZ. W odniesieniu do wyrażonych przez panią poseł zastrzeżeń do ww. zarządzenia prezesa NFZ nr 61/2007/DSOZ, w części dotyczącej wymagań wobec personelu hospicjum domowego dla dzieci, które wskazują, iż na jeden etat pielęgniarski przypada 12 chorych (załącznik nr 3b do zarządzenia), uprzejmie informuję, że kwestia etatów przeliczeniowych była analizowana pod względem zasadności, w związku z wnioskiem konsultanta krajowego w dziedzinie medycyny paliatywnej, dotyczącym zmniejszenia liczby chorych przypadających na 1 etat lekarski i 1 etat pielęgniarski w hospicjum domowym dla dorosłych - z 30 do 20 chorych w przypadku lekarza i z 15 do 10 chorych w przypadku pielęgniarki. W omawianej kwestii nie zostały jednak podjęte działania zmierzające do zmiany ww. wymagań z uwagi na wyjaśnienia prezesa NFZ w tej sprawie, z których wynika, iż określone w ww. zarządzeniu równoważniki etatów przeliczeniowych wskazują na maksymalną liczbę chorych, jaką może jednorazowo objąć opieką personel medyczny hospicjum domowego, natomiast nie ograniczają w żaden sposób prawa kierownika zakładu opieki zdrowotnej do wyznaczenia własnego, mniejszego wskaźnika, określającego liczbę chorych przypadających na jednego członka zespołu, zgodnie z zasadami wynikającymi ze standardów postępowania w zakresie opieki paliatywnej i hospicyjnej, przyjętych w danym zakładzie opieki zdrowotnej. Przedstawiając powyższe, należy z całą stanowczością podkreślić, że działalność ośrodków opieki paliatywno-hospicyjnej w Polsce zasługuje na wyjątkowo dobrą ocenę. Zwraca uwagę wysokie zaangażowanie i umiejętności personelu łączone z empatią i poszanowaniem godności ciężko chorych, umierających i ich bliskich oraz dążeniem do zapewnienia najwyższego standardu świadczonych usług. Z poważaniem Podsekretarz stanu Adam Fronczak