2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie równego dostępu dzieci niepełnosprawnych i przewlekle chorych do edukacji

ZAPYTANIE NR 1853
Wpłyneło dnia: 10-03-2008, Ogłoszone dnia: 27-03-2008 - posiedzenie nr 11
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Edukacji Narodowej, Minister Zdrowia
Niepełnosprawne i przewlekle chore dzieci powinny mieć równy z innymi uczniami dostęp do edukacji. Wymaga to znowelizowania ustawy o systemie oświaty. Sprawa jest ważna, gdyż dotyczy przeszło 290 tys. dzieci i młodzieży w wieku 5-19 lat. Ponad 1,2 mln, czyli co szósty uczeń, ma długotrwałe kłopoty ze zdrowiem: ze słuchem, wzrokiem, poruszaniem się. Aż 15 mln, czyli co piąty, cierpi na choroby przewlekłe. Jednocześnie tylko 2,2% uczniów ma opinie bądź orzeczenia o specjalnych potrzebach edukacyjnych, wydawane przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne na wniosek rodziców bądź prawnych opiekunów. Obecne przepisy mające na celu zapewnienie dzieciom niepełnosprawnym i przewlekle chorym równego dostępu do edukacji w praktyce nie spełniają tej funkcji. Sytuacja może się nawet pogorszyć, gdyż we wrześniu 2007 r. (jeszcze pod kierownictwem ministra Romana Giertycha) Ministerstwo Edukacji Narodowej wydało komunikat w sprawie wykazywania w systemie informacji oświatowej uczniów i wychowanków z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, w tym z niepełnosprawnością sprzężoną. Stwierdzono m.in., że przepisy prawa oświatowego nie przewidują organizowania dzieciom przewlekle chorym kształcenia specjalnego. Konieczne jest wypracowanie wspólnego stanowiska Ministerstwa Edukacji Narodowej i Ministerstwa Zdrowia w sprawie sposobu realizacji specjalnych potrzeb edukacyjnych dzieci przewlekle chorych w warunkach szkolnictwa powszechnego. Należałoby również tak znowelizować ustawę o systemie oświaty, aby ustawowo zapewnić im dostęp do edukacji. Szanowna Pani Minister! - Czy rząd wprowadzi odpowiednie uregulowania prawne, by każde dziecko bez względu na swój stan zdrowia miało równy dostęp do edukacji? - Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej wraz z Ministerstwem Zdrowia podejmą trud rozwiązania tego problemu w najbliższym czasie? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Krystyna Szumilas - sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej, Adam Fronczak - podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia
Wpłyneła dnia: 21-03-2008 - Ministerstwo Edukacji Narodowej; 04-04-2008 Ministerstwo Zdrowia , Ogłoszona dnia: 10-04-2008 - posiedzenie nr 13
MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pani poseł Danuty Pietraszewskiej (SPS- 023-1853/08) w sprawie równego dostępu do edukacji, uprzejmie wyjaśniam. 1. Kształcenie specjalne uczniów niepełnosprawnych jest organizowane na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, wydanego uczniowi przez zespół orzekający publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym specjalistycznej, na wniosek rodziców (prawnych opiekunów). W orzeczeniu tym zespół określa możliwości rozwojowe i potencjał dziecka, warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji, terapii, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości i mocnych stron dziecka oraz inne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Wskazuje w nim również zalecaną formę kształcenia, np: w szkole ogólnodostępnej, w szkole integracyjnej lub w oddziale integracyjnym, w szkole specjalnej lub w oddziale specjalnym. Po uzyskaniu dla dziecka orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego rodzice (prawni opiekunowie) składają wniosek o zapewnienie odpowiedniej formy kształcenia, zalecanej ww. orzeczeniem, do starosty lub do jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia wybranej dla dziecka szkoły lub placówki (art. 71b ust. 5 i 7 ustawy o systemie oświaty1). Jednostka samorządu terytorialnego zapewnia dziecku odpowiednią formę kształcenia, zalecaną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. W stosunku do uczniów przewlekle chorych przebywających na leczeniu w szpitalu lub sanatorium szkoły specjalne zorganizowane w zakładach opieki zdrowotnej2) stosują specjalne warunki nauki i metody pracy bez konieczności uzyskania dla tych uczniów (od poradni psychologiczno-pedagogicznej) orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Dla szkół przy zakładach opieki zdrowotnej zostały przeznaczone w subwencji oświatowej dodatkowe środki finansowe, wg wagi P22=1,00 Natomiast uczniowie, którym wyłącznie stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły mogą na czas choroby uzyskać od publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania3)i realizować odpowiednio obowiązek szkolny lub obowiązek nauki w miejscu ich przebywania (tj. najczęściej w domu rodzinnym). Zarówno nauka w szkole zorganizowanej w zakładzie opieki zdrowotnej, jak i indywidualne nauczanie organizowane są zgodnie ze wskazaniami lekarzy uczestniczących w procesie leczenia. Również uczeń posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, u którego stwierdzono chorobę przewlekłą, może korzystać z nauczania prowadzonego w szkole szpitalnej, jeżeli przebywa na leczeniu w zakładzie opieki zdrowotnej, lub z nauczania indywidualnego, jeżeli lekarz stwierdził, iż stan zdrowia tego ucznia uniemożliwia mu lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły. Wówczas do orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wymagane jest także orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania. Wobec uczniów z przewlekłą chorobą, którym stan zdrowia pozwala na codzienne uczęszczanie do szkoły ogólnodostępnej, w tym integracyjnej, nie stosuje się w procesie kształcenia innych, niż wobec pozostałych uczniów metod pracy dydaktycznej. W szkole ogólnodostępnej można dla nich organizować pomoc psychologiczno-pedagogiczną w postaci zajęć specjalistycznych: korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym. W uzasadnionych przypadkach dla uczniów przewlekle chorych na podstawie rozporządzenia w sprawie pomocy psychologiczno-pedagogicznej4) mogą być organizowane klasy terapeutyczne lub klasy wyrównawcze. Ten rodzaj pomocy organizuje się na podstawie opinii, wydanej przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną, z uwzględnieniem wskazań lekarza dotyczących wymagań zdrowotnych dziecka. Opinie mają na celu poinformowanie rodziców i dyrektora szkoły o zakresie potrzebnej dziecku pomocy medycznej oraz wskazanie warunków, których spełnienie poprawi komfort psychiczny ucznia (istotna może być np. liczebność oddziału, do którego ten uczeń uczęszcza, usytuowanie oddziału w budynku szkolnym, lub wyposażenie szkoły w sprzęt dostosowany do potrzeb zdrowotnych tego ucznia). Opinia ta nie może jednak zobowiązywać nauczycieli do wykonywania nawet najprostszych zabiegów medycznych, bowiem nie mają oni uprawnień i kwalifikacji do wykonywania zadań przypisanych ustawowo pracownikom resortu zdrowia. Może natomiast zawierać wskazanie do uczęszczania dziecka do klasy integracyjnej w grupie uczniów pełnosprawnych, lub włączenie go do klasy terapeutycznej. Dla tych uczniów, których kształcenie prowadzone jest w klasach terapeutycznych lub klasach wyrównawczych również przewidziane są dodatkowe środki finansowe w ramach części oświatowej subwencji ogólnej wg wagi P24=0,60. 2. Przytoczone w interpelacji dane statystyczne sugerują, że niepokój Pani Poseł budzi kształcenie uczniów przewlekle chorych posiadających orzeczenie powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Ten rodzaj orzeczenia wydawany jest na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych5)oraz rozporządzenia ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności6). Zgodnie z ww. aktami prawnymi stwierdzenie u dziecka niepełnosprawności i określenie jej stopnia należy do kompetencji resortu zdrowia oraz resortu pracy i polityki społecznej. Efektem rozpoznania i zdiagnozowania niepełnosprawności u dziecka jest możliwość skorzystania ze specjalistycznej pomocy medycznej i socjalnej udzielanej dziecku i jego rodzinie. Natomiast orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną nie określa niepełnosprawności dziecka, ale specyficzne potrzeby edukacyjne, warunki funkcjonowania tego dziecka w roli ucznia oraz wskazuje formy i metody pracy dydaktycznej umożliwiające optymalne zaspokojenie potrzeb edukacyjnych uwzględniających jego możliwości psychofizyczne. Należy zatem wyraźnie rozgraniczyć te dwie formy orzecznictwa, szczególnie, że ich zakres nie jest zbieżny. Pragnę podkreślić, że w systemie oświaty każde dziecko realizujące obowiązek szkolny i obowiązek nauki uzyskuje wsparcie w rozwoju i pomoc psychologiczno-pedagogiczną w nauce stosownie do swoich potrzeb rozwojowych i edukacyjnych. Szanowny panie marszałku, mam nadzieję, że przedłożone powyżej szczegółowe informacje dotyczące gwarancji w zakresie równego dostępu do edukacji uczniów niepełnosprawnych i przewlekle chorych oraz zapewnienia tym grupom uczniów warunków kształcenia uwzględniających ich potrzeby psychofizyczne, wynikających z przepisów prawa oświatowego, pozwoli na usunięcie wątpliwości Pani Poseł co do braku takich możliwości. Sekretarz stanu Krystyna Szumilas
1) Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm). 2) Rozporządzenie ministra edukacji narodowej i sportu z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie organizacji kształcenia oraz warunków i form realizowania specjalnych działań opiekuńczo-wychowawczych w szkołach specjalnych zorganizowanych w zakładach opieki zdrowotnej i jednostkach pomocy społecznej. (Dz. U. z 2003 r. Nr 51, poz. 446). 3) Rozporządzenie ministra edukacji narodowej i sportu z dnia 29 stycznia 2003 r. w sprawie sposobu i trybu organizowania indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (Dz. U. z 2003 r. Nr 23, poz. 193). 4) Rozporządzenie ministra edukacji narodowej i sportu w sprawie w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2003 r. Nr 11, poz.114). 5) Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.) - art. 6c ust. 9. 6) Rozporządzenie ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2003 r. Nr.139, poz.1328).   MINISTERSTWO ZDROWIA Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację poselską pani poseł Danuty Pietraszewskiej, przesłaną przy piśmie Pana Marszałka z dnia 14 marca 2008 r., znak: SPS-023-1853/08, w sprawie równego dostępu dzieci niepełnosprawnych i przewlekle chorych do edukacji, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień, w części znajdującej się we właściwości ministra zdrowia. Obowiązujący w Polsce system opieki zdrowotnej w pełni respektuje postanowienie art. 24 pkt 1 Konwencji o prawach dziecka w brzmieniu ˝Państwa - Strony uznają prawo dziecka do jak najwyższego poziomu zdrowia i udogodnień w zakresie leczenia chorób oraz rehabilitacji zdrowotnej. Państwa - Strony będą dążyły do zapewnienia, aby żadne dziecko nie było pozbawione swojego prawa dostępu do tego rodzaju opieki zdrowotnej˝. Realizację tego zapisu zapewniają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.) oraz aktów wykonawczych do wymienionej ustawy. Zgodnie z przepisami dzieci i młodzież, bez względu na status materialny i bez względu na uprawnienia z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego ich rodziców/opiekunów, mają zapewnioną bezpłatną opiekę zdrowotną, obejmującą zapobieganie chorobom, wykrywanie chorób, leczenie oraz zapobieganie niepełnosprawności. W aktach wykonawczych do tej ustawy określone zostały zasady opieki medycznej nad dziećmi i młodzieżą. Rodzaj i zakres badań profilaktycznych wykonywanych u dzieci w wieku 0-6 lat określa rozporządzenie ministra zdrowia z dnia 21 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu świadczeń opieki zdrowotnej, w tym badań przesiewowych oraz okresów, w których badania te są przeprowadzane (Dz. U. 276, poz. 2740). Szczegółowe regulacje prawne dotyczące profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą szkolną w wieku 7-19 lat, zawarte są w rozporządzeniu ministra zdrowia z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą (Dz. U. Nr 282, poz. 2814 z późn. zm.). Podkreślić należy, że dzieci przewlekle chore i niepełnosprawne mają pełne prawo do korzystania ze świadczeń na równi z innymi osobami ubezpieczonymi, adekwatnie do istniejącego problemu zdrowotnego. Niezbędne świadczenia zdrowotne są udzielane przez fachowy personel w ramach istniejących zakładów opieki zdrowotnej i finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Mając na względzie przyjęte przez Radę Ministrów w dniu 14 stycznia 2003 r. zalecenie nr 9 Rządowej Rady Ludnościowej oraz uznając konieczność zapewnienia szczególnej opieki dzieciom i młodzieży w celu ich prawidłowego, harmonijnego rozwoju, a także dbałość o bezpieczne warunki nauki w szkole, opracowano rządowy program ˝Profilaktyczna opieka zdrowotna nad dziećmi i młodzieżą w środowisku nauczania i wychowania˝. Program ten został przyjęty i wdrożony uchwałą Rady Ministrów w dniu 2 listopada 2004 r. Zastosowano w nim rozwiązania na miarę możliwości finansowych państwa. Dotyczą one zakresu, organizacji i form profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą. Zostały wypracowane i uzgodnione przez zespół ekspertów zajmujących się tą dziedziną ochrony zdrowia, reprezentujących środowiska lekarzy, pielęgniarek, z udziałem przedstawicieli Ministerstwa Edukacji Narodowej, Narodowego Funduszu Zdrowia, Zakładu Medycyny Szkolnej Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie, ministra zdrowia oraz konsultantów krajowych w dziedzinach medycyny dotyczących ochrony zdrowia dzieci i młodzieży. Ministerstwo Zdrowia we współpracy z Instytutem Matki i Dziecka w Warszawie systematycznie monitoruje dostępność i jakość profilaktycznej opieki zdrowotnej nad uczniami. Trzyletni monitoring funkcjonowania programu rządowego (prowadzony na zlecenie ministra zdrowia przez Instytut Matki i Dziecka w Warszawie) wskazuje na systematyczną poprawę jakości i dostępności tej opieki. Przedstawiona w interpelacji informacja, iż tylko 2,2% uczniów posiada opinie bądź orzeczenia o specjalnych potrzebach edukacyjnych, wymaga uzupełnienia, sugeruje bowiem występowanie zaniedbań w tym zakresie. Należy bowiem zaznaczyć, że w przypadku dzieci przewlekle chorych i niepełnosprawnych stan ich zdrowia nie wymaga w każdym przypadku posiadania orzeczenia o specjalnych potrzebach edukacyjnych. W większości dzieci te mogą bez przeszkód realizować program kształcenia w szkole masowej, bez konieczności stosowania specjalnej organizacji nauki i innych, niż dla zdrowych rówieśników, metod pracy dydaktycznej. Przepisy prawne nie wykluczają możliwości uczęszczania do szkoły dziecka przewlekle chorego bądź niepełnosprawnego. Decyzja o przyjęciu dziecka przewlekle chorego do odpowiedniej szkoły winna być uwarunkowana przede wszystkim możliwością zagwarantowania mu, stosownie do rodzaju schorzenia czy niepełnosprawności, właściwych - czyli bezpiecznych dla tego dziecka - warunków pobytu. Odnosząc się do podniesionego w interpelacji zagadnienia sposobu realizacji specjalnych potrzeb edukacyjnych dzieci przewlekle chorych w warunkach szkolnictwa powszechnego, stwierdzić należy, że orzekanie o specjalnych potrzebach edukacyjnych dzieci niepełnosprawnych i przewlekle chorych regulują akty wykonawcze do ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 67, poz. 329, z późn. zm.) rozporządzenie ministra edukacji narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. Nr. 13, poz. 114, z późn. zm.) oraz rozporządzenie ministra edukacji narodowej i sportu z dnia 29 stycznia 2003 r. w sprawie trybu i organizowania indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (Dz. U. Nr. 23, poz. 193). Nie ma zatem podstaw prawnych do podejmowania przez ministra zdrowia zadań pozostających w kompetencji ministra właściwego do spraw oświaty. Jednocześnie minister zdrowia deklaruje wolę pełnej otwartości we współpracy z innymi resortami, w celu rozwiązywania problemów zdrowotnych dotyczących osób niepełnosprawnych i przewlekle chorych oraz jakości świadczeń zdrowotnych udzielanych tym osobom. Przedstawiając powyższe, pragnę zapewnić, że minister zdrowia dostrzega problemy środowiska osób niepełnosprawnych, w tym dzieci przewlekle chorych, i rozumie konieczność udzielania im pomocy i wsparcia ze strony całego społeczeństwa. Z tych powodów stale podejmuje (w ramach swoich uprawnień) działania, które zmierzają do zapewnienia jak najwyższego poziomu świadczeń zdrowotnych udzielanych tym osobom. Celem wzmożonych działań ministra zdrowia jest poprawa dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej dla wszystkich obywateli naszego kraju, która to poprawa przyczyni się jednocześnie do polepszenia sytuacji dzieci przewlekle chorych i niepełnosprawnych, jako integralnej części społeczeństwa. Obok poprawy dostępności świadczeń istotne jest także zapewnienie odpowiedniej jakości tychże świadczeń. Realizacji wymienionych celów służy całokształt działań podejmowanych aktualnie przez resort zdrowia. Z poważaniem Podsekretarz stanu Adam Fronczak