2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie interpretacji i stosowania przepisów prawnych w przedmiocie obowiązku zwrotu bonifikaty udzielonej przy sprzedaży lokali mieszkalnych w określonych sytuacjach

ZAPYTANIE NR 19034
Wpłyneło dnia: 19-06-2013, Ogłoszone dnia:
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
W związku z licznymi interwencjami mieszkańców dotkniętych w/w problemem zwracam się o jednoznaczną interpretację istniejących przepisów m.in. w przypadku, gdy środki ze sprzedaży jednego mieszkania zostały przeznaczone na zakup dwóch innych lokalów mieszkalnych Zgodnie z treścią art. 68 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 z późn. zm.), właściwy organ może udzielić bonifikaty od ustalonej ceny nieruchomości, na podstawie odpowiednio zarządzenia wojewody albo uchwały rady lub sejmiku, jeżeli nieruchomość ta jest sprzedawana na cele mieszkaniowe. W ust. 2 tego samego artykułu Ustawodawca wskazał, że jeżeli nabywca nieruchomości zbył nieruchomość lub wykorzystał ją na inne cele niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed upływem 5 lat (w przypadku lokalu mieszkalnego), licząc od dnia nabycia, jest zobowiązany do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jego waloryzacji, przy czym zwrot ten następuje na żądanie właściwego organu. Natomiast w treści art. 68 ust. 2a pkt. 5 tej samej ustawy, wskazano, że przepisu ust. 2 nie stosuje się w przypadku sprzedaży lokalu mieszkalnego, jeżeli środki uzyskane z jego sprzedaży przeznaczone zostaną w ciągu 12 miesięcy na nabycie innego lokalu mieszkalnego albo nieruchomości przeznaczonej lub wykorzystanej na cele mieszkaniowe. Powyższy stan nie zawiera wskazania, czy ten sam obowiązek zwrotu udzielonej bonifikaty zaistnieje w sytuacji, gdy lokal mieszkalny zostanie sprzedany przed upływem pięcioletniego okresu ustawowo zakreślonej karencji, lecz uzyskana z jego sprzedaży kwota, zostanie w całości przeznaczona na zakup nie jednego, ale dwóch innych lokali mieszkalnych. Przedstawiony stan budzi istotne wątpliwości interpretacyjne, zwłaszcza na kanwie stosowania – opisanej poniżej – wykładni celowościowej. Otóż sam cytowany wyżej przepis wymaga jedynie przeznaczenia całości środków uzyskanych ze sprzedaży mieszkania zakupionego z udzieloną bonifikatą – na zakup innego lokalu mieszkalnego. Sama interpretacja przepisu zdaje się być jednak niewystarczająca. Jak można przeczytać w treści uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 21 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarcze nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw – przepisy dotyczące ograniczenia obowiązku zwrotu bonifikaty zostały wprowadzone po to, by zwiększyć swobodę obrotu nieruchomościami (w tym lokalami mieszkalnymi) na rynku wtórnym, wykupionymi z zasobów publicznych. Podobna teza została wyrażona również w literaturze – np. A. Koprowski, Obowiązek zwrotu bonifikaty w świetle nowych uregulowań ustawy o gospodarce nieruchomościami, Nieruchomości 2008, nr 7. W tym kontekście wydaje się zatem zasadne twierdzenie, zgodnie z którym, przeznaczenie całej otrzymanej kwoty na zakup dwóch innych lokali całkowicie wpisuję się w cel wprowadzonych do ustawy zmian. Uwzględnienie powyższych argumentów i zastosowanie wykładni celowościowej, a także oparcie argumentacji na intencji racjonalnego Ustawodawcy – na które to kładzie nacisk także Sąd Najwyższy (np. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt: III CZP 87/11) – pozwala przypuszczać, że wydatkując całą kwotę osiągniętą ze sprzedaży mieszkania zakupionego z bonifikatą – lub ponadto angażując dodatkowe, własne środki – na zakup dwóch lokali mieszkalnych, jak najbardziej spełnia wprost warunki określone w treści art. 68 ust. 2a pkt. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powołany problem interpretacji przepisów powoduje częste rozbieżności w stosowaniu prawa i może być źródłem nierównego traktowania mieszkańców poszczególnych gmin. Mając na uwadze powyższe okoliczności, wnoszę do Pana Ministra zapytanie: Jak w opisanych przypadkach interpretować istniejące prawo?
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Piotr Styczeń - podsekretarz stanu w Ministerstwie Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Wpłyneła dnia: 15-07-2013, Ogłoszona dnia: 25-07-2013 - posiedzenie nr 46
W odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Danuty Pietraszewskiej z dnia 18 czerwca 2013 r., w sprawie „interpretacji i stosowania przepisów prawnych w przedmiocie obowiązku zwrotu bonifikaty udzielonej przy sprzedaży lokali mieszkalnych w określonych sytuacjach ", przekazaną przy piśmie Pana Marka Kuchcińskiego, Wicemarszałka Sejmu RP, z dnia 26 czerwca 2013 r., znak SPS-023-19034/13, uprzejmie przekazuję następujące informacje odnośnie kwestii poruszonej w interpelacji. Zgodnie z przepisem art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, póz. 651, z późn. zm.), jeżeli nabywca nieruchomości z zasobu publicznego zbył lub wykorzystał nieruchomość na inne cele niż uzasadniające udzielenie bonifikaty przed upływem 10 lat, a w przypadku nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny przed upływem 5 lat, licząc od dnia nabycia, wówczas jest zobowiązany, na żądanie właściwego organu, do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. Wyjątki od tej zasady mogą być dopuszczane wyłącznie zgodnie z wolą ustawodawcy, tj. w ściśle określonych przypadkach, o których mowa w art. 68 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do treści art. 68 ust. 2a pkt 5 ww. ustawy żądanie właściwego organu dotyczące zwrotu udzielonej bonifikaty po jej waloryzacji nie jest uprawnione w przypadku sprzedaży lokalu mieszkalnego i przeznaczenia uzyskanych środków finansowych w ciągu 12 miesięcy od dnia zbycia na nabycie innego lokalu mieszkalnego albo innej nieruchomości przeznaczonej lub wykorzystanej na cele mieszkaniowe. Odnosząc się do wątpliwości Pani Poseł Danuty Pietraszewskiej należy zauważyć, że w ww. przepisie użyto sformułowania „ nabycie innego lokalu mieszkalnego albo nieruchomości przeznaczonej lub wykorzystanej na cele mieszkaniowe" w liczbie pojedynczej, jednak nie pozwala to jednoznacznie przesądzić, że intencją przepisu było ograniczenie jego działania do jednej nabywanej nieruchomości. Wydaje się zatem, że nabycie w określonym czasie dwóch lokali przeznaczonych na cele mieszkaniowe, służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, mogłoby wypełniać dyspozycję przepisu art. 68 ust. 2a pkt 5 ww. ustawy. Jednak przy ocenie tej kwestii nie bez znaczenia jest również akcentowany w orzecznictwie sądów obowiązek dbałości o wykorzystywanie pomocy w nabyciu lokalu mieszkalnego, udzielonej ze środków publicznych, zgodnie z jej przeznaczeniem, tzn. w celu stabilnego zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych nabywcy. W tym kontekście nabycie dwóch lokali mieszkalnych za środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania może budzić wątpliwości, gdyż zaspokojenie podstawowych potrzeb mieszkaniowych nie wymaga posiadania dwóch lokali mieszkalnych. Takie działanie mogłoby zostać uznane za obchodzenie prawa w celu osiągnięcia osobistego zysku kosztem środków publicznych. Z uwagi na rozbieżne poglądy, jakie pojawiają się w kwestii nabycia większej liczby nieruchomości o charakterze mieszkalnym oraz brak wypracowanej w tym zakresie linii orzeczniczej, trudno byłoby wyrazić w tej kwestii jednoznaczną opinię, zwłaszcza zaś przewidzieć jak sprawę oceniłby sąd, gdyby doszło do sporu na tym tle. Należy jednak mieć na uwadze fakt, iż występując z żądaniem zwrotu bonifikaty organ powinien kierować się nadrzędną zasadą, zawartą w art. 12 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którą jest zobowiązany do gospodarowania nieruchomościami w sposób zgodny z zasadami prawidłowej gospodarki, w tym do dbałości o uzasadnione ekonomicznie wykorzystywanie zasobów nieruchomości publicznych i pomocy finansowej udzielanej ze środków publicznych. W ramach tych działań należałoby każdorazowo rozważyć, czy czynności prawne podjęte przez nabywcę lokalu mieszkalnego nie zostały dokonane w celu obejścia prawa i wykorzystania pomocy udzielonej ze środków publicznych niezgodnie z jej celem, a tym samym dokonać oceny, zasadności wystąpienia z żądaniem zwrotu bonifikaty po jej waloryzacji. Równocześnie należy podkreślić, iż jeśli w konkretnej sprawie pojawią się wątpliwości dotyczące zastosowania normy art. 68 ust. 2a pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami istnieje możliwość rozpatrzenia okoliczności konkretnego przypadku na gruncie art. 68 ust. 2c. Zgodnie bowiem z tym przepisem, właściwy organ może odstąpić od żądania zwrotu udzielonej bonifikaty, w innych przypadkach niż określone przez ustawodawcę w art. 68 ust. 2a ww. ustawy. Odstąpienie takie może jednak nastąpić po uprzednim uzyskaniu zgody odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku. Ponadto należy dodać, iż kwestia zwrotu udzielonej bonifikaty ma charakter cywilnoprawny, co oznacza, że w przypadku sporu w indywidualnych przypadkach sprawa ta może zostać rozstrzygnięta jedynie przez sąd. Przedstawiając powyższe informacje, wyrażam nadzieję, że pozwolą one na wyjaśnienie wątpliwości przedstawionych w interpelacji Pani Poseł Danuty Pietraszewskiej.