2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie pozbawienia jednostek samorządu terytorialnego prawa do zakładania lokat bankowych ze środków pochodzących z dotacji

ZAPYTANIE NR 20302
Wpłyneło dnia: 21-01-2011, Ogłoszone dnia: 03-02-2011 - posiedzenie nr 84
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Finansów
Szanowny Panie Ministrze! Art. 48 ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) mówi: ˝Jednostki sektora finansów publicznych, z wyłączeniem jednostek, o których mowa w art. 9 pkt 1, 3 i 4, mogą dokonywać lokat wolnych środków, z wyjątkiem środków pochodzących z dotacji z budżetu: 1) w skarbowych papierach wartościowych; 2) w obligacjach emitowanych przez jednostki samorządu terytorialnego; 3) na rachunkach bankowych w bankach mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej˝. Wprowadzenie wraz z wejściem w życie ustawy, tj. od dnia 1 stycznia 2010 r., przepisu zakazującego większości jednostek sektora finansów publicznych lokowania wolnych środków pochodzących z dotacji powoduje zmniejszenie dochodów całego sektora finansów publicznych, jednocześnie prowadząc do nieuzasadnionego uprzywilejowania banków komercyjnych. Oczywiste jest, że jednostka samorządu terytorialnego nie jest podmiotem nastawionym na osiąganie zysku i podstawowym przedmiotem jej działalności nie powinno być pomnażanie środków finansowych będących w jej dyspozycji. Należy jednak pamiętać, iż obowiązuje zasada racjonalności gospodarowania środkami publicznymi. Rachunki bankowe będące w posiadaniu jednostki samorządu terytorialnego są praktycznie nieoprocentowane, a założenie lokaty jest jedynym sposobem uzyskania jakichkolwiek korzyści z posiadanych w danym momencie wolnych środków. Niepodjęcie takiego działania stanowi wymierną stratę dla całego sektora finansów publicznych, a jedynym beneficjentem takiego rozwiązania są banki komercyjne, które mimo obracania pieniędzmi samorządów i uzyskiwania dzięki temu określonych korzyści majątkowych nie muszą dzielić się z nimi uzyskanym zyskiem. Należy podkreślić, że ze względu na specyfikę sektora i wysokości kwot będących w dyspozycji jednostek objętych tym zakazem wartość możliwych do uzyskania odsetek z lokat, a tym samym wysokość strat sektora finansów publicznych, może sięgać sum wyrażonych w setkach milionów złotych. Tym samym przepis ten powoduje udzielenie nielegalnej pomocy publicznej o takiej właśnie wartości bankom komercyjnym. Omawiana regulacja nie wpłynie w żaden sposób na poprawę terminowości i racjonalności wydawania środków. Trudno też doszukać się powiązania z postanowieniami art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, stanowiącymi, iż wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów w sposób umożliwiający terminową realizację zadań, a także w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Aktualnie dotacje przekazywane są najczęściej raz w miesiącu według bardzo ogólnego harmonogramu, który na ogół jest zbieżny z terminem wydatkowania środków. Powoduje to, iż pieniądze wpływają na rachunek bankowy jednostki samorządu terytorialnego i mimo istnienia na rynku instrumentów finansowych umożliwiających uzyskanie dodatkowych korzyści i pomnożenie pieniądza publicznego nie ma możliwości ich wykorzystania. Zwracam również uwagę na fakt, że wprowadzenie omawianego przepisu rodzi największe problemy dla jednostek stosujących nowoczesne rozwiązania finansowe w zakresie zarządzania płynnością. Wprowadzone w ustawie o finansach publicznych postanowienie art. 48 o zakazie lokowania wolnych środków pochodzących z dotacji z budżetu w sposób nieuzasadniony ogranicza środki finansowe pozostające w dyspozycji wielu jednostek sektora finansów publicznych, w tym samorządów lokalnych, zwiększając tym samym zyski banków komercyjnych. Rozwiązanie to jest absurdalne i nie znajduje żadnego uzasadnienia, o czym świadczą liczne interwencje władz samorządowych w biurze poselskim. W związku z powyższym kieruję do Pana Ministra następujące pytanie: Czy istnieje możliwość wyeliminowania z art. 48 ww. ustawy szkodliwego dla systemu finansów publicznych z punku widzenia samorządu terytorialnego zapisu: ˝z wyjątkiem środków pochodzących z dotacji z budżetu˝? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Hanna Majszczyk - podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów
Wpłyneła dnia: 11-02-2011, Ogłoszona dnia: 24-02-2011 - posiedzenie nr 85
Szanowny Panie Ministrze! Odpowiadając na pismo z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. SPS-23-20302/2011, przy którym przekazano interpelację pani poseł Danuty Pietraszewskiej w sprawie pozbawienia jednostek samorządu terytorialnego prawa do zakładania lokat bankowych ze środków pochodzących z dotacji, uprzejmie przedstawiam poniższe wyjaśnienia. Na wstępie pragnę poinformować, iż obecnie obowiązujący przepis art. 48 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm.) w sposób jednoznaczny wprowadza zakaz dokonywania lokat wolnych środków pochodzących z dotacji z budżetu państwa, bowiem środki budżetowe nie mogą generować dodatkowych przychodów jednostek otrzymujących dotację. Działania takie wynikają z definicji dotacji określonej w art. 126 ww. ustawy jako środki podlegające szczególnym zasadom rozliczania, pochodzące z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych, przeznaczone m.in. na podstawie odrębnych ustaw na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Ponadto podkreślenia wymaga, iż wprowadzenie regulacji zawartej w art. 48 ustawy o finansach publicznych, zakazującej między innymi jednostkom samorządu terytorialnego oraz ich związkom lokowania wolnych środków z dotacji pochodzących z budżetu stanowiło jedynie doprecyzowanie poprzednich rozwiązań systemowych w zakresie racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, stwarzając tym samym podstawę do przekazywania dotacji w wysokościach umożliwiających terminowe i właściwe zrealizowanie zadania. W świetle powyższego należy również zaznaczyć, iż obecnie obowiązująca regulacja przedmiotowej ustawy w sposób wyraźny realizuje jeden z zasadniczych celów reformy finansów publicznych, jakim jest racjonalizacja wydatkowania środków publicznych. Wymaga bowiem zauważenia, że jednostki sektora finansów publicznych zostały zobligowane, zgodnie z art. 42 ustawy systemowej, do dokonywania wydatków publicznych, w tym dotacji, w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów i optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, jak również w sposób umożliwiający terminową realizację zadań. Zatem racjonalne gospodarowanie środkami pochodzącymi z dotacji nie może polegać na lokowaniu tych środków, a więc wykorzystywaniu ich na cele inne niż te, na które zostały przeznaczone. Wprowadzenie przepisu zakazującego lokowanie środków pochodzących z dotacji nie może stanowić podstawy do dodatkowego zwiększania środków na finansowanie lub dofinansowanie zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Pozbawienie możliwości lokowania środków otrzymanych z budżetu nie powinno mieć również wpływu na sytuację finansową jednostek samorządu terytorialnego. W przeciwnym wypadku oznaczałoby to, że omawiane jednostki dotychczas dysponowały znacznymi, wolnymi środkami pochodzącymi z dotacji z budżetu państwa, które lokowały między innymi na rachunkach bankowych, co byłoby niezgodne z racjonalnym wydatkowaniem środków publicznych. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, iż środki pochodzące z dotacji budżetowych stanowią wydatek budżetu państwa i w związku z występującym deficytem budżetowym powiększają potrzeby pożyczkowe budżetu państwa. Oznacza to, że środki te (w tym środki, które zostaną przeznaczone na dotacje) muszą zostać pożyczone na rynku finansowym, w formie skarbowych papierów wartościowych lub też innych instrumentów finansowych. Powyższe względy tłumaczą słuszność wprowadzenia przedmiotowego przepisu, który powinien służyć zwiększeniu efektywnej polityki gospodarowania środkami publicznymi oraz poprawić strukturę wydatków publicznych. Z poważaniem Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk