2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie zmiany ustawowych ograniczeń możliwości zadłużania się jednostek samorządu terytorialnego wynikających z indywidualnego wskaźnika zadłużenia

ZAPYTANIE NR 20303
Wpłyneło dnia: 21-01-2011, Ogłoszone dnia: 03-02-2011 - posiedzenie nr 84
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Finansów
Szanowny Panie Ministrze! W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm.) zmieniono sposób obliczania wskaźnika zadłużenia dla jednostek samorządu terytorialnego, jaki ma mieć zastosowanie po raz pierwszy do uchwał budżetowych na rok 2014. Wprowadzenie nowego systemu ograniczania zadłużenia jednostek samorządu terytorialnego poprzez indywidualnie obliczany wskaźnik zadłużenia wymaga przyjęcia innych założeń, w szczególności dla tych jednostek samorządu terytorialnego, w których udział wydatków majątkowych jest od szeregu lat znaczący. Między innymi w związku z wykorzystywaniem funduszy unijnych gminy są obecnie na ogół znacznie zadłużone. Posiadają one wiele długoterminowych zobowiązań, których możliwości spłaty były kalkulowane w oparciu o inny stan prawny, a czas spłaty tych zobowiązań wykracza poza trzyletni okres przejściowy przewidziany w nowej ustawie. Gminy aktywne miały i mają aktualnie wysokie dochody, głównie dzięki pozyskanym środkom unijnym. W czasie gdy poważnie zmaleje strona dochodowa na skutek zmniejszenia udziału funduszy unijnych i innych środków bezzwrotnych, a także w związku z obecnym kryzysem gospodarczym obliczanie wskaźnika na bazie dochodów ogółem z trzech minionych lat może spowodować, że nie będzie możliwe opracowanie budżetu i wieloletniej prognozy finansowej z uwzględnieniem ww. reguł zawartych w nowej ustawie. Wywiązanie się z umów kredytowych (pożyczkowych), bez przekroczenia wskaźnika, stanie w wielu jednostkach samorządu terytorialnego pod wielkim znakiem zapytania. Wprowadzenie nowych ograniczeń zadłużania się przez jednostki samorządu terytorialnego miało z jednej strony wzmocnić kontrolę nad narastaniem długu publicznego, a z drugiej umożliwić elastyczne zarządzanie długiem, dostosowane do rzeczywistych możliwości. Jest to idea w pełni słuszna, ale zastosowanie jej w praktyce dla niektórych jednostek samorządu terytorialnego stanowi przeszkodę nie do pokonania. Konstrukcja nowego wskaźnika jest taka, że sprzyja on tym jednostkom, które mają od lat realnie wysoką nadwyżkę operacyjną i wysokie wpływy ze sprzedaży majątku, a ich obecne zadłużenie jest stosunkowo niskie. W takiej sytuacji można kreować politykę inwestycyjną i zadłużeniową pod kątem nowego wskaźnika, tak by spełniać ustawowe wymagania. Diametralnie inna jest sytuacja w tych jednostkach samorządu terytorialnego, w których od lat inwestuje się nie tylko w oparciu o środki unijne, ale również ze środków własnych. Wygenerowane w ten sposób zadłużenie uniemożliwia nie tylko spełnienie nowych ograniczeń, ale przede wszystkim dalszy rozwój. Zastosowanie nowego mechanizmu kontrolowania poziomu zadłużenia sparaliżuje funkcjonowanie wielu jednostek jeszcze przed końcem 2011 r. Karanie w ten sposób aktywności na rzecz rozwoju lokalnego jest wysoce niesprawiedliwe. Nowy wskaźnik limitujący spłatę zobowiązań może również - w sposób pośredni - w przyszłości uniemożliwić wielu samorządom wykorzystywanie środków unijnych, co w efekcie wpłynie na pogorszenie poziomu wykorzystywania pomocy unijnej w skali kraju. Szanowny Panie Ministrze! Czy rząd podejmie działania zmierzające do uniknięcia wskazanych zagrożeń i spowoduje bardzo szybkie wprowadzenie niezbędnych zmian w ustawie o finansach publicznych? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Dariusz Daniluk - podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów
Wpłyneła dnia: 16-02-2011, Ogłoszona dnia: 03-03-2011 - posiedzenie nr 86
Szanowny Panie Marszałku! W związku z otrzymaną przy piśmie nr SPS-023-20303/11 interpelacją poseł Danuty Pietraszewskiej w sprawie zmiany ustawowych ograniczeń możliwości zadłużania się jednostek samorządu terytorialnego wynikających z indywidualnego wskaźnika zadłużenia, uprzejmie informuję. Przewidziany w art. 243 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, ze zm.) nowy wskaźnik limitujący spłatę zobowiązań jest wynikiem postulatów zgłaszanych wielokrotnie przez jednostki samorządu terytorialnego, w tym podczas posiedzeń Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Przedstawiciele strony samorządowej w stanowisku Zespołu do Spraw Systemu Finansów Publicznych Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego z dnia 19 lutego 2008 r. wnosili o zmianę formuły określania limitów, o których stanowią przepisy art. 169 i 170 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych. Zdaniem strony samorządowej dotychczasowe ograniczenia dotyczące zadłużania i spłaty zobowiązań powinny zostać zastąpione przez indywidualny wskaźnik obciążenia budżetu jednostki spłatą zobowiązań finansowych i odsetek, który nawiązuje do nadwyżki operacyjnej. Takie stanowisko przyjęła również Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego. Strona samorządowa w stanowisku Zespołu do Spraw Systemu Finansów Publicznych Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego z dnia 19 września i 28 października 2008 r. w sprawie projektu ustawy o finansach publicznych oraz projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych wyraziła zadowolenie, iż projekt nowej ustawy o finansach publicznych w wielu proponowanych rozwiązaniach wychodzi naprzeciw postulatom samorządów. Stosownie do stanowiska Zespołu do Spraw Systemu Finansów Publicznych Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego strona samorządowa zaproponowała wydłużenie vacatio legis dla regulacji określającej obowiązywanie nowego wskaźnika limitującego spłatę zobowiązań z 1 roku do 3 lat w celu umożliwienia jednostkom samorządu terytorialnego dostosowania się do nowych przepisów. W związku z powyższym indywidualny wskaźnik spłaty zadłużenia będzie miał zastosowanie począwszy od 2014 r. Jednocześnie zaproponowano nałożenie obowiązku na jednostki samorządu terytorialnego do publikowania - w okresie vacatio legis - informacji o wysokości wskaźnika spłaty zobowiązań. Należy zaznaczyć, ze nowy wskaźnik z jednej strony znosi ograniczenia wiążące jednostki samorządu terytorialnego, dla których zaciąganie nawet dość znacznych zobowiązań finansowych może być instrumentem bezpiecznej polityki rozwojowej, z drugiej zaś dyscyplinuje te jednostki, którym wysokie obciążenie dochodów spłatami zobowiązań nakazuje dużą ostrożność przy zaciąganiu nowych kredytów i pożyczek czy też emisji papierów wartościowych. Podkreślenia wymaga, że zawarty w ustawie o finansach publicznych wskaźnik spłaty zobowiązań jednostek samorządu terytorialnego jest przez Ministerstwo Finansów na bieżąco monitorowany. Ministerstwo Finansów posiada wyliczenia wskaźnika dla każdej jednostki samorządu terytorialnego. Sytuacja finansowa jednostek samorządu oceniana jest na podstawie danych zawartych w sporządzanych przez nie sprawozdaniach. Do konstrukcji nowego wskaźnika zadłużenia przyjęto dane z tych sprawozdań, bowiem są to dane rzetelne i prawidłowe. Wyliczenie wskaźnika dla każdej jednostki samorządu terytorialnego będzie opierać się na danych dotyczących wykonania za okres dwóch ostatnich lat oraz na wartościach planowanych z roku poprzedzającego rok, na który wylicza się wskaźnik. Wykorzystanie danych za trzy kwartały, które znane są pod koniec października, pozwala na uwzględnienie najbardziej aktualnej sytuacji finansowej danej jednostki. Ponadto należy podkreślić, że przyjęta konstrukcja wskaźnika limitującego spłatę zobowiązań jednostki samorządu terytorialnego nie ogranicza możliwości absorpcji środków europejskich przeznaczonych na realizację projektów objętych dofinansowaniem z tych środków, bowiem ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych zachowuje dotychczasowe wyłączenia w tym zakresie. Jednocześnie informuję, że w Ministerstwie Finansów we współpracy ze stroną samorządową prowadzone są prace, których głównym celem jest ograniczenie przyrostu zadłużenia i deficytu jednostek samorządu terytorialnego. W trakcie prac strona samorządowa zgłosiła różne propozycje zmierzające do uelastycznienia gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Zgłoszone przez stronę samorządową propozycje rozwiązań dotyczą zagadnień pozostających w gestii różnych resortów i wymagają przeprowadzenia analizy. Wypracowane założenia będą przedmiotem uzgodnień międzyresortowych oraz uzgodnień z partnerami społecznymi. Z poważaniem Podsekretarz stanu Dariusz Daniluk