2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie programu ˝Pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata 2014-2020˝

ZAPYTANIE NR 24245
Wpłyneło dnia: 05-02-2014, Ogłoszone dnia: 20-02-2014 - posiedzenie nr 61
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Pracy i Polityki Społecznej

Szanowny Panie Ministrze! W 2013 r. zakończył się program dożywiania uczniów w szkołach. Uchwałą Rady Ministrów program ten został przedłużony na lata 2014-2020. Gminy mają poważne wątpliwości, czy uchwała Rady Ministrów jest podstawą prawną dla podejmowania uchwał o dożywianiu przez rady gmin. Twierdzą, że mogą takie uchwały podejmować jedynie na mocy zapisów ustawowych, a takich brak.


Kolejny problem dotyczy decyzji o dofinansowaniu dożywiania wydawanej na wniosek dyrektorów w przypadkach, które uznawali oni za konieczne. Około 20% uczniów mogło otrzymywać posiłki bez przeprowadzania przez pracowników socjalnych wywiadu środowiskowego.

Jako przykładem posłużę się gminą Ruda Śląska. W ubiegłym roku w ramach programu dożywianych w gminie było 1960 dzieci, z czego w ponad 120 przypadkach pracownicy socjalni nie musieli przeprowadzać wywiadu. Program realizowano w szkołach, przedszkolach i żłobkach. W roku 2013 koszt programu wyniósł ok. 3,4 mln zł, z czego 1,5 mln zł zapłaciło miasto, a 1,8 mln zł pochodziło z budżetu państwa. Od początku roku 2014 w mieście serwowanie posiłków w szkołach odbywa się na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Niestety z powodu zmienionych zasad przyznawania dotacji miastu brakuje ok. 1,9 mln zł na finansowanie posiłków.


Oprócz problemu głównego dotyczącego braku podstawy prawnej gminy podnoszą dwa inne problemy zmian w programie dożywiania. Pierwszym jest to, że obecnie zniesiono możliwość dożywiania uczniów bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i gminy muszą takie wywiady przeprowadzać. Jest to procedura czasochłonna, a bez niej gminy nie mogą skorzystać z rządowego dofinansowania. Drugim problemem natomiast jest zniesienie możliwości wnioskowania o dofinansowanie przez dyrektora placówki dla 20% uczniów, bez konieczności przeprowadzania wywiadu środowiskowego.


Samorządy uważają, że zasada ta powinna zostać przywrócona, gdyż praktycznie we wszystkich przypadkach objęte nią były dzieci, których rodziny znajdowały się w ciężkiej sytuacji. Gminy podnoszą kwestię, moim zdaniem słuszną, że dyrektorzy placówek znają uczniów i sytuację ich rodzin na tyle dobrze, aby móc wnioskować o wydanie posiłku z pominięciem wywiadu środowiskowego. Dlatego też samorządy uważają, że możliwość taką należałoby przywrócić. Niestety w przypadku dzieci dożywianych dotychczas bez decyzji administracyjnej i ustalenia sytuacji rodzinnej w drodze wywiadu konieczne jest przyjęcie przez gminę programu osłonowego, którego gminy nie mają.

Zasygnalizowano mi jeszcze jedną wątpliwość, mianowicie to, że w obecnym stanie prawnym nałożono na gminy konieczność podejmowania uchwał, które mogą spowodować dodatkowe obciążenie finansowe dla ich budżetów. Takim poważnym obciążeniem może okazać się podwyższenie kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń pieniężnych na zakup posiłku lub żywności, które zdaniem wielu osób nie może dotyczyć jedynie tej konkretnej pomocy, ale automatycznie obejmie inne rodzaje wsparcia, takie jak zasiłki celowe (np. na opał czy odzież) i zasiłki okresowe.
W związku z powyższym kieruję do Pana Ministra pytania:
Szanowny Panie Ministrze:
Czy uchwała Rady Ministrów może stanowić podstawę prawną dla podejmowania uchwał przez rady gmin?
Czy istnieje możliwość przywrócenia wspomnianej zasady przyznawania posiłków przez dyrektorów placówek bez konieczności przeprowadzania wywiadów środowiskowych dla 20% uczniów?
Czy podwyższenie kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń pieniężnych na zakup posiłku lub żywności obejmie swoim działaniem także inne rodzaje zasiłków?
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Elżbieta Seredyn - podsekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej
Wpłyneła dnia: 04-03-2014, Ogłoszona dnia: 13-03-2014 - posiedzenie nr 63

Szanowna Pani Marszałek! W odpowiedzi na interpelację poselską pani poseł Danuty Pietraszewskiej przesłaną przy piśmie z dnia 14 lutego 2014 r., znak: SPS-023-24345/14, w sprawie programu „Pomoc państwa w zakresie dożywiania” uprzejmie wyjaśniam, że ustanowienie uchwały Rady Ministrów w sprawie wieloletniego programu zakończyło proces legislacyjny w tym zakresie. Opublikowanie uchwały nr 221 Rady Ministrów w Monitorze Polskim dało podstawę prawną dla jednostek samorządu terytorialnego do realizacji wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania „Pomoc państwa w zakresie dożywiania” na lata 2014–2020. Podstawą prawną do ustanowienia programu wieloletniego „Pomoc państwa w zakresie dożywiania” w latach 2006–2013 był znowelizowany ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego „Pomoc państwa w zakresie dożywiania” (Dz. U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2259, ze zm.) art. 80 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148, ze zm.). Ważność zapisów tej ustawy upłynęła z dniem 1 stycznia 2006 r. Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 i 938) nie przewidują ustanawiania programów wieloletnich w innej formie niż uchwała Rady Ministrów. Dlatego też Rada Ministrów podjęła decyzję o przyjęciu wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywianie „Pomoc państwa w zakresie dożywiania” na lata 2014–2020 w formie uchwały. Jednakże uchwała Rady Ministrów nie stanowi podstawy prawnej do przyjmowania uchwał rad gmin. Dlatego też w treści załącznika do uchwały Rady Ministrów znajdują się zapisy, które upoważniają do realizacji programu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182, ze zm.) bądź też na podstawie dodatkowo przyjętych przez rady gmin uchwał. Wśród przepisów ustawy o pomocy społecznej należy wymienić:
— art. 8 ust. 2 w odniesieniu do zasiłku celowego w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub produktów żywnościowych;
— art. 96 ust. 4 w odniesieniu do świadczeń rzeczowych, w tym świadczenia rzeczowego w formie posiłku;
— w art. 17 ust. 2 pkt 4 w odniesieniu do ustanowienia niezbędnego programu osłonowego.
Powyższe przepisy mogą stanowić podstawę do przyjęcia stosownych uchwał uprawniających do podwyższenia kryterium dochodowego bądź też udzielania pomocy żywnościowej bez badania sytuacji dochodowej rodziny w drodze rodzinnego wywiadu środowiskowego i bez wydawania decyzji administracyjnej. Jeżeli natomiast rady gmin nie podejmą stosownych uchwał, mogą one przystąpić do realizacji programu dożywiania tylko i wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej i na podstawie podpisanej z właściwym wojewodą umowy. Dodatkowo uprzejmie informuję, że przepis art. 8 ust. 2 daje możliwość radom gmin do podwyższenia kryterium dochodowego do przyznawania zasiłku okresowego lub zasiłku celowego. Natomiast przyjęcie uchwały rady gminy w sprawie podwyższenia kryterium do świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności określonego w wieloletnim programie „Pomoc państwa w zakresie dożywiania” odnosi się wyłącznie do tego rodzaju świadczenia.