2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie możliwości nowelizacji ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w związku z uchyleniem art. 97 ust. 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze

ZAPYTANIE NR 290
Wpłyneło dnia: 14-12-2005, Ogłoszone dnia: 29-12-2005 - posiedzenie nr 6
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Sprawiedliwości
Jako posłanka regionu śląskiego wnoszę o nowelizację ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 27, poz. 94 z późn. zm.) poprzez przywrócenie treści art. 97 ust. 3 cytowanej ustawy, uchylonego przez art. 134 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398) Uzasadnienie: Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. uchyliła art. 97 ust. 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, na mocy którego w sprawach o naprawienie szkód wyrządzonych działalnością górniczą powód nie miał obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (postępowanie toczyło się na koszt przedsiębiorcy), chyba że roszczenie okazałoby się oczywiście bezzasadne. W wyniku powyższego uchylenia skutki finansowe dotyczące dochodzenia w sprawach o naprawienie szkód wyrządzonych działalnością górniczą będą niezwykle dotkliwe dla poszkodowanych zarówno osób prywatnych, jak i gmin. Jak powszechnie wiadomo, szkody górnicze występują głównie w województwie śląskim. Poczynione zmiany prawne skierowały się przeciwko śląskiej społeczności. W poważnym stopniu ograniczono możliwości odbudowy i remontu budynków i budowli uszkodzonych w wyniku eksploatacji górniczej. Ze względu na brak środków finansowych na koszty sądowe, w tym także opinie biegłych, szereg procesów nie odbędzie się, a przedsiębiorcy górniczy poczują się bezkarni. Doprowadzi to do zapaści budowlanej w tym już i tak zniszczonym regionie. Uchylenie art. 97 ust. 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze powoduje również praktyczne uprzywilejowanie strony wyrządzającej szkodę, ponieważ zgodnie z art. 97 ust. 2 tej ustawy sądowe dochodzenie roszczeń o naprawienie szkód jest możliwe po wyczerpaniu postępowania ugodowego. Strona wyrządzająca szkodę, znając sytuację materialną poszkodowanego, będzie unikała zawierania sprawiedliwych ugód, mając świadomość, że poszkodowany nie będzie w stanie dochodzić swoich praw na drodze sądowej z uwagi na wysokie koszty postępowania sądowego. O randze zagadnienia świadczy fakt, że zarówno w sądach rejonowych, jak i w sądach okręgowych toczyło się corocznie po kilkaset takich spraw. Po wejściu w życie tej ustawy, które nastąpi 2 marca 2006 r., szacuje się, że ilość takich spraw spadnie co najmniej o 2/3, a tym samym 2/3 dotychczas remontowanych lub odbudowywanych budynków będzie popadać w ruinę. Mając powyższe na uwadze, wnoszę o przywrócenie obowiązywania art. 97 ust. 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, ma to bowiem zasadnicze znaczenie dla problemów związanych z polityką państwa. Łączę wyrazy szacunku Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Andrzej Grzelak - podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości
Wpłyneła dnia: 18-01-2006, Ogłoszona dnia: 26-01-2006 - posiedzenie nr 9
Szanowny Panie Marszałku! Uprzejmie przekazuję na ręce Pana Marszałka odpowiedź na interpelację Pani poseł Danuty Pietraszewskiej z dnia 12 grudnia 2005 r., w sprawie art. 134 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (pismo SPS-023-290/05). Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U Nr 27, poz. 96 z późn. zm.) w art. 97 ust. 3 zawierała ustawowe zwolnienie powoda od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach o naprawienie szkód powstałych w związku z działalnością przedsiębiorstwa górniczego. Postępowanie toczyło się na koszt przedsiębiorcy, chyba że roszczenie okazało się oczywiście bezzasadne. Ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz.1398) powyższy przepis Prawa geologicznego i górniczego został uchylony. W interpelacji z dnia 12.12.2005 r. poseł Danuta Pietraszewska wniosła o przywrócenie ustawowego zwolnienia od opłat sądowych w sprawach o naprawienie szkód powstałych w związku z działalnością przedsiębiorstwa górniczego. Odpowiadając na interpelację, należy podnieść: Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych realizuje szereg szczegółowych celów, jakie legły u podstaw jej uchwalenia. Zasadniczym założeniem nowej ustawy jest kompleksowa, całościowa, spójna regulacja problematyki kosztów sądowych w sprawach cywilnych, w miejsce poprzedniej - pochodzącej sprzed 38 lat, która była niedostosowana do współczesnych warunków gospodarczych i społecznych oraz porządku prawnego, w tym także wynikającego z przepisów aktualnie obowiązującej Konstytucji RP. Ponadto ustawa ta, poprzez zasadnicze obniżenie wysokości opłat sądowych, w istotny sposób ułatwia dostęp obywatela do wymiaru sprawiedliwości. Jednocześnie wprowadza generalne zmiany w strukturze i zasadach stosowania wobec obywateli instytucji zwolnienia od kosztów sądowych. Pośród najważniejszych zmian w stosunku do stanu obowiązującego dotychczas znalazły się między innymi ograniczenia ustawowych zwolnień od kosztów sądowych zarówno podmiotowych, jak i przedmiotowych. Uchyleniu uległ szereg zwolnień od kosztów zawartych w ustawach szczególnych, w tym między innymi w odniesieniu do osób występujących w sprawach o naprawienie szkód powstałych w związku z działalnością przedsiębiorstwa górniczego. W nowej regulacji przyjęto jako jedno z podstawowych założeń, że zwolnienie od kosztów sądowych - zwane czasem także ˝prawem ubogich˝ - co do zasady powinno dotyczyć przede wszystkim osób fizycznych znajdujących się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację życiową (majątkową, rodzinną, zdrowotną) nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie sądowe prowadzone z ich udziałem jest kredytowane przez państwo. Zgodnie z art. 102 ust. 1 omawianej ustawy zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, która złożyła oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższa regulacja odnosi się do wszystkich osób, w tym do tych kategorii podmiotów, których zwolnienia ustawowe od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zostały ograniczone lub uchylone przepisami omawianej ustawy - a zatem także do osób zamierzających wystąpić z powództwami w sprawach odszkodowań powstałych w związku z działalnością przedsiębiorstwa górniczego. Osoby te mogą więc korzystać ze zwolnienia od kosztów sądowych na zasadach ogólnych. Należy zaznaczyć, iż poza realizacją omówionych powyżej celów i założeń ustawy rozwiązanie takie jest zgodne z konstytucyjną zasadą równości obywateli wobec prawa. Umożliwia ona w każdej konkretnej sprawie ocenę przez sąd istnienia przesłanek do zastosowania przywileju ˝prawa ubogich˝ wobec poszczególnych osób występujących z powództwem. Konstrukcja ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych stwarza natomiast możliwość korzystania z tego dobrodziejstwa także przez osoby, których indywidualna sytuacja majątkowa, rodzinna i społeczna w żadnym razie nie usprawiedliwia zastosowania takiego zwolnienia - na równi z tymi osobami, których sytuacja w pełni takowe zwolnienie uzasadnia. Tym samym zarzut wyrażony w interpelacji, jakoby nowa regulacja w poważnym stopniu ograniczała możliwości odbudowy i remontu budynków i budowli uszkodzonych w wyniku eksploatacji górniczej, nie wydaje się zasadny. Osoby, których sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych, zawsze mają bowiem możliwość ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych przez sąd. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, iż rozwiązanie wprowadzone w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. jest wynikiem realizacji koncepcji zupełnego, spójnego i adekwatnego do aktualnych założeń systemowych i legislacyjnych uregulowania zagadnień z zakresu kosztów sądowych. Z tych właśnie względów zmiana ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze, poprzez uchylenie art. 97 ust. 3 dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych osób występujących z powództwami w sprawach o naprawienie szkód powstałych w związku z działalnością przedsiębiorstwa górniczego, była zasadna. Z wyrazami szacunku Podsekretarz stanu Andrzej Grzelak