2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie ubezpieczenia z tytułu zdarzeń medycznych określonych w przepisach ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zmienionej ustawą o działalności leczniczej

ZAPYTANIE NR 3195
Wpłyneło dnia: 16-03-2012, Ogłoszone dnia: 29-03-2012 - posiedzenie nr 11
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Zdrowia
Szanowny Panie Ministrze! W dniu 1 stycznia 2012 r. wszedł w życie przepis art. 25 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, nakładający na podmioty lecznicze nowe zasady w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia. Zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1: Umowa ubezpieczenia: 1) o odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem zaniechania udzielania świadczeń zdrowotnych; 2) z tytułu zdarzeń medycznych określonych w przepisach o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta obejmuje zdarzenia medyczne w rozumieniu tej ustawy, które miały miejsce w okresie ochrony ubezpieczeniowej. Zgodnie z brzmieniem literalnym ww. przepisu ustawy należałoby przyjąć, iż chodzi o jedną umowę ubezpieczenia obejmującą swym zakresem odpowiedzialność cywilną i z tytułu zdarzeń medycznych. Natomiast w praktyce przyjęło się, że mamy do czynienia z dwoma odrębnymi umowami ubezpieczenia. Obecnie na rynku ubezpieczeń brak jest konkurencyjności, a jedyny oferujący takie dwa ubezpieczenia ubezpieczyciel zaproponował stawki, które kilkakrotnie przewyższają wartość dotychczasowego ubezpieczenia, które opłacały podmioty lecznicze. Taki stan sprawy doprowadza do sytuacji, w której podmioty lecznicze ze względu na brak środków finansowych bądź nie wykupują dwóch ubezpieczeń, bądź dokonują ubezpieczenia, narażając się na całkowitą utratę płynności finansowej. Szczególnie negatywnie przedstawia się sytuacja samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, które ze względu na duże zadłużenia z lat poprzednich nie mają środków na wykupienie polisy u monopolistycznego ubezpieczyciela. Podkreślenia wymaga fakt, iż taki stan rzeczy wpływa również negatywnie na sytuację pacjenta. Należy stwierdzić, że nie znajduje uzasadnienia istnienie dwóch ubezpieczeń, które de facto odnoszą się do tego samego zakresu, tj. udzielania świadczeń zdrowotnych. Jedyna różnica polega na odmiennym sposobie dochodzenia przez pacjenta swoich roszczeń, jednego na drodze sądowej, a drugiego przed wojewódzkimi komisjami do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych. Za przyjęciem stanowiska, iż mamy do czynienia z tym samym zakresem ubezpieczenia w obu przypadkach, jest brzmienie art. 67 a ust. 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zgodnie z którym: Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do zdarzeń medycznych będących następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych w szpitalu w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej. Mając na uwadze fakt, iż przepis art. 25 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. wywołuje wiele kontrowersji, a jego brzmienie jest niejednoznaczne, proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania: 1. Czy i kiedy zamierza Pan Minister wystąpić z inicjatywą ustawodawczą, która doprowadzi do wyeliminowania rozbieżności pomiędzy ustawą o działalności leczniczej i ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta? 2. Czy i kiedy Pan Minister wystąpi z inicjatywą ustawodawczą, która doprowadzi do zmiany ustawy o działalności leczniczej i jednoznacznego określenia, iż podmiot leczniczy zobowiązany jest do zawarcia jednej umowy? 3. Jakie działania i kiedy zamierza Pan Minister podjąć celem stworzenia sytuacji, w której możliwe będzie wykupienie przez podmioty lecznicze ubezpieczenia wymaganego przepisami prawa w warunkach konkurencyjności rynku ubezpieczeń w tym zakresie? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Jakub Szulc - sekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia
Wpłyneła dnia: 12-04-2012, Ogłoszona dnia: 26-04-2012 - posiedzenie nr 13
Szanowna Pani Marszałek! W odpowiedzi na przekazaną przy piśmie z dnia 15 marca 2012 r., znak: SPS-023-2819/12, interpelację z dnia 1 marca 2012 r. pani poseł Danuty Pietraszewskiej w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej oraz z tytułu zdarzeń medycznych określonych w przepisach ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zwanej dalej ustawą, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień. W związku z licznymi postulatami podmiotów leczniczych udzielających świadczeń szpitalnych podjęte zostały prace nad zmianą ustawy zmierzające do rezygnacji z obowiązkowego charakteru ubezpieczenia z tytułu zdarzeń medycznych (projekt założeń do projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności leczniczej zostanie ponownie rozpatrzony przez Stały Komitet Rady Ministrów w dniu 12 kwietnia 2012 r.). Należy jednak zwrócić uwagę, iż zgodnie z obecnym brzmieniem art. 67k ust. 10 ustawy w przypadku niezawarcia umowy ubezpieczenia przepisy tego artykułu dotyczące wypłaty odszkodowania lub zadośćuczynienia w zakresie, w jakim dotyczą ubezpieczyciela, stosuje się do podmiotu leczniczego prowadzącego szpital. Konsekwentnie w przypadku rezygnacji z obligatoryjnego charakteru tego ubezpieczenia i niezawarcia dobrowolnej umowy to sam podmiot leczniczy prowadzący szpital będzie zobowiązany do wypłaty świadczeń. Postulowane objęcie ubezpieczeniem OC roszczeń wynikających ze zdarzeń medycznych jest niemożliwe, bowiem są dwa różne rodzaje ubezpieczeń. Ubezpieczenie OC ma charakter majątkowy, natomiast ubezpieczenie z tytułu zdarzeń medycznych jest nowym rodzajem ubezpieczenia o cechach ubezpieczenia osobowego. Takie stanowisko przedstawił także minister finansów w piśmie kierowanym do Polskiej Izby Ubezpieczeń z dnia 22 sierpnia 2011 r. oraz z 22 lutego 2012 r. (kopie w załączeniu)*). Artykuł 822 K.c. stwierdza, że przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Przedmiotem ubezpieczenia są w tym wypadku zobowiązania, które mogą powstać wobec osób trzecich - poszkodowanych na skutek wypadku ubezpieczeniowego. Istotne jest w tym względzie to, że ubezpieczyciel w przypadku ubezpieczenia OC wchodzi w sytuację prawną ubezpieczającego (lub osoby, na rzecz której zostało zawarte ubezpieczenie OC) i jego zobowiązanie sięga tak daleko jak odpowiedzialność cywilna ubezpieczającego (przy założeniu, że umowa ubezpieczenia dobrowolnego OC nie zawiera w tym względzie ograniczeń). Przyjmuje się, że w przypadku ubezpieczonego sprawcy szkody odpowiedzialność ubezpieczyciela typu gwarancyjnego zastępuje odpowiedzialność sprawczą. Tak więc świadczenie ubezpieczyciela będzie musiało podlegać ogólnym regułom naprawiania szkody, w tym w szczególności ustalania rozmiaru szkody (strata rzeczywista oraz utrata zysków poniesiona przez poszkodowanego), sposobu naprawienia szkody, związku przyczynowego, przyczynienia się do powstania szkody itp. Na skutek wyrządzenia szkody i ustalenia obowiązku ubezpieczającego do naprawienia szkody między ubezpieczycielem a poszkodowanym powstaje więź materialnoprawna. Natomiast ubezpieczenie z tytułu zdarzeń medycznych jest zawierane na rzecz pacjenta i należy je traktować jako ubezpieczenie zaliczane do grupy ubezpieczeń osobowych, w których ochroną objęte są życie lub zdrowie człowieka. Od ubezpieczeń majątkowych odróżnia je przede wszystkim przedmiot ubezpieczenia - życie i zdrowie, stąd ich nazwa - ubezpieczenia osobowe. Nie są one jednak ubezpieczeniami na życie, co prawda należą do tej samej co one grupy ubezpieczeń osobowych, gdyż poza przedmiotem ochrony ubezpieczeniowej (życiem, zdrowiem) istotne elementy umowne ukształtowane mają w sposób zbliżony do ubezpieczeń majątkowych. W ubezpieczeniu tym, podobnie jak w NW, powstanie prawa do świadczenia ubezpieczeniowego uzależnione jest od doznania przez osobę ubezpieczoną nieszczęśliwego wypadku (zdarzenia medycznego) powodującego skutki określone w warunkach ubezpieczenia. Zasadą jest, z zastrzeżeniem przypadków wyłączeń ochrony, wypłata świadczenia w razie zajścia określonego umową wypadku bez badania winy, przyczynienia i innych czynników, które podlegają szczegółowemu badaniu przy ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej. Mając na uwadze powyższe, wprowadzono obowiązek zawarcia przez szpitale ubezpieczenia na rzecz pacjenta, które swoim zakresem obejmuje wyłącznie zdarzenia medyczne, zdefiniowane w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Takie rozwiązanie było także podyktowane specyfiką postępowania przed wojewódzką komisją do spraw zdarzeń medycznych, gdzie wypłata świadczenia nie jest uzależniona od zawinienia. Odnosząc się do postulowanych przez panią poseł działań, jakie minister zdrowia miałby podjąć w celu stworzenia konkurencyjności na rynku ubezpieczeń w zakresie ubezpieczenia z tytułu zdarzeń medycznych, uprzejmie informuję, iż takie działania nie leżą w kompetencji ministra zdrowia. Właściwym w tym zakresie jest minister finansów, do zakresu działania którego należą sprawy funkcjonowania rynku finansowego, w tym sprawy banków, zakładów ubezpieczeń, funduszy inwestycyjnych i innych instytucji wykonujących działalność na tym rynku (art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej). Ponadto pragnę przywołać stanowisko Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 1 marca 2012 r., która stwierdziła, że kwestia ustalania składki ubezpieczeniowej jest autonomiczną decyzją zakładu ubezpieczeń, a z punktu widzenia organu nadzoru (jakim jest komisja) dbałość zakładu ubezpieczeń o poziom składek adekwatny do ryzyka oraz kosztów działalności ubezpieczeniowej jest działaniem uzasadnionym ekonomicznie i nienaruszającym dobrych obyczajów (kopia w załączeniu)*). Z poważaniem Sekretarz stanu Jakub Szulc