2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie nowelizacji ustawy Prawo geologiczne i górnicze

ZAPYTANIE NR 3316
Wpłyneło dnia: 28-05-2008, Ogłoszone dnia: 12-06-2008 - posiedzenie nr 17
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Środowiska
Projekt nowelizacji ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, z późn. zm.) zakłada w art. 38 odstąpienie od konieczności uzgadniania wygaśnięcia koncesji przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), natomiast w art. 105 (zastosowano przepisy o planach ruchu art. 84.4) zastąpiono uzgodnienie dokonywane z właściwym wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) planu ruchu likwidacyjnego zakładu górniczego opinią ww. organów administracji samorządowej. Sprowadzenie sprawy tylko do opiniowania planu ruchu likwidacyjnego zakładu górniczego jest ograniczeniem uprawnień, jakie gminy posiadały dotychczas, i spowoduje zrzucenie na ich barki wszystkich problemów pozostawionych przez zlikwidowane zakłady górnicze. Po zlikwidowanych zakładach górniczych zostają zazwyczaj wszystkie problemy związane z działalnością górniczą, tj. zdeformowana powierzchnia, zmienione stosunki wodne, zdegenerowane tereny oraz nienaprawione szkody górnicze. Likwidacja zakładu górniczego jest ostatnim momentem, kiedy można uzgodnić z kopalnią sposób uporządkowania terenu po zakładzie górniczym. Opiniowanie nie jest aktem wiążącym dla nadzoru górniczego i może być przyczyną scedowania problemów pozostałych po działalności górniczej na barki gmin i właścicieli nieruchomości. W art. 32 pozbawiono wójta (burmistrza, prezydenta miasta) możliwości uzgadniania warunków wydania koncesji, w przypadku gdy koncesja poprzedzona jest decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Nowelizacja ustawy Prawo geologiczne i górnicze nie przewiduje specjalnej ochrony obiektów zabytkowych. Ponadto nadal w znowelizowanej ustawie nie przywrócono zapisów dotyczących budownictwa zastępczego i odtworzeniowego. Brak jest również odniesienia do uchylonego swego czasu zapisu wskazującego jednoznacznie, na kim ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania sądowego. Projekt nowelizacji ustawy Prawo geologiczne i górnicze przewiduje znaczne zliberalizowanie przepisów dotyczących wydobywania kopalin na korzyść przedsiębiorców górniczych, zmniejszając możliwości oddziaływania przez samorządy lokalne na procesy związane z działalnością górniczą, a przede wszystkim dotyczące wygaszenia działalności górniczej na obszarach gmin górniczych. Proponowane zmiany są nie do przyjęcia dla władz samorządowych gmin górniczych i właścicieli nieruchomości, co wielokrotnie sygnalizowały mi ww. podmioty w pismach interwencyjnych kierowanych do biura poselskiego i na różnych forach samorządowych. Szanowny Panie Ministrze: - Czy, mając na uwadze powyższe, rząd zweryfikuje projekty zmian do nowelizacji ustawy Prawo geologiczne i górnicze tak, aby przepisy służyły gminom i ich mieszkańcom - właścicielom nieruchomości? - Jaki jest planowany termin wejścia w życie ww. nowelizacji ustawy? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Henryk Jacek Jezierski - podsekretarz stanu w Ministerstwie Środowiska
Wpłyneła dnia: 24-06-2008, Ogłoszona dnia: 10-07-2008 - posiedzenie nr 19
Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację posłanki Danuty Pietraszewskiej, przesłaną przy piśmie z dnia 10 czerwca 2008 r., znak: SPS-023-3316/08, w sprawie nowelizacji ustawy Prawo geologiczne i górnicze niniejszym uprzejmie wyjaśniam, co następuje. Interpelacja dotyczy projektu ustawy Prawo geologiczne i górnicze, opracowanego w Ministerstwie Środowiska. Z treści przedstawionych zastrzeżeń do projektu wynika, że dotyczą one wersji pochodzącej z wczesnego etapu prac nad projektowaną ustawą. Aktualnie prace te są znacznie bardziej zaawansowane, zostały zakończone konsultacje społeczne, a projekt uwzględniający wyniki konsultacji został poddany uzgodnieniom międzyresortowym. W projekcie tym część podnoszonych spraw - dotyczących m.in. uzgadniania przez gminy planu ruchu likwidowanego zakładu górniczego, jak również udzielenia koncesji, w przypadku gdy wydanie koncesji poprzedza decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach - została rozstrzygnięta zgodnie z propozycjami gmin. Odnośnie do kosztów sądowych pragnę zauważyć, że kwestia ta jest uregulowana ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398, z późn. zm). Z art. 96 ust. 1 pkt 12 tej ustawy wynika, że strona dochodząca naprawienia szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego jest zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, które tymczasowo ponosi Skarb Państwa. Odnosząc się do problematyki wygaśnięcia koncesji, pragnę poinformować, że następuje ono z mocy samego prawa, tyle że ustawa wymaga, aby okoliczność tę stwierdził organ administracji. W dotychczasowym stanie prawnym przedmiotem uzgodnienia z organem wykonawczym gminy mogło być wyłącznie określenie obowiązków dotyczących ochrony środowiska oraz związanych z likwidacją zakładu górniczego (art. 29 Prawa geologicznego i górniczego). Rozwiązanie to należy ocenić jako wadliwe, zwłaszcza że praktyka jego stosowania dostarczała licznych przykładów błędnego jego interpretowania przez organy wykonawcze gmin. Przede wszystkim o zakresie obowiązków dotyczących likwidacji zakładu górniczego musi rozstrzygać plan ruchu likwidowanego zakładu górniczego, a zatem decyzja organu nadzoru górniczego. Decyzja ta, zarówno w obowiązujących, jak i projektowanych rozwiązaniach prawnych, podlega uzgodnieniu z organem wykonawczym gminy. Jeżeli natomiast chodzi o pozostałe obowiązki dotyczące ochrony środowiska związane z wygaśnięciem koncesji, to w obecnym stanie prawnym są one regulowane przepisami dotyczącymi naprawy szkód (zwł. tzw. szkód górniczych), postępowania z odpadami, budownictwa, gospodarki wodnej itd. W tym zakresie decyzje podejmują organy administracji publicznej właściwe dla tych spraw. Przeciwne rozwiązanie oznaczałoby, że organ koncesyjny wydający decyzję oraz organ wykonawczy gminy uzgadniający ją wkraczają w kompetencje innych organów. Uzgodnienie decyzji z organem wykonawczym gminy nie może być wykorzystywane w celu przymuszenia przedsiębiorcy do naprawy szkód górniczych (nawet jeżeli poszkodowaną byłaby gmina), zapłaty zaległych danin publicznych, rekultywacji gruntu, przeniesienia prawa własności nieruchomości czy odpowiedniego zagospodarowania terenu po likwidowanym zakładzie górniczym - jak to jest praktykowane przez gminy w dotychczasowym stanie prawnym. Znane są nawet przypadki, kiedy organ gminy próbuje odmówić uzgodnienia stwierdzenia wygaśnięcia koncesji, której termin obowiązywania już upłynął. Wprawdzie w drodze procesowej istnieje możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwych postanowień, tyle że jest to zadanie niezwykle czasochłonne, utrudniające racjonalną realizację obowiązków związanych z likwidacją zakładu górniczego, a nadto generujące zbędne koszty. Wbrew wypowiadanym niekiedy poglądom koncesja i decyzja w sprawie utraty jej mocy nie są środkami prawnymi, za pomocą których można byłoby rozstrzygnąć wszystkie zależności związane z relacjami pomiędzy przedsiębiorcą, wymaganiami środowiska oraz potrzebami społeczności lokalnych. W dotychczasowej praktyce stosowania art. 29 Prawa geologicznego i górniczego zdarzały się przypadki niedopuszczalnego uzależniania uzgodnienia decyzji stwierdzającej wygaśnięcie koncesji czy też uzgadniającej plan ruchu likwidowanego zakładu górniczego od zawarcia z gminą umowy wymuszającej realizację obowiązków, które w ogóle nie mogą być przedmiotem ani decyzji opartej na art. 29, ani dotyczącej zatwierdzenia planu ruchu likwidowanego zakładu górniczego. Ponadto często praktykowana jest próba wymuszenia naprawy szkód górniczych w oparciu o omawiane decyzje. O tym, czy szkoda ma być naprawiona, przesądza przede wszystkim wola poszkodowanego. Jeżeli zaś przedsiębiorca odpowiedzialny za szkodę uchyla się od jej naprawy, o zakresie i sposobie naprawy rozstrzyga sąd. Jeżeli przedsiębiorca nie realizuje wyroku sądowego bądź zawartej ugody, wierzycielowi (poszkodowanemu) przysługują środki egzekucyjne przewidziane Kodeksem postępowania cywilnego. Brak jest podstaw, by zastępować je rozwiązaniami o charakterze administracyjnoprawnym. Projektowane rozwiązanie zmierza do wyeliminowania takich praktyk oraz usprawnienia procedur likwidacyjnych. Nie spowoduje ono obniżenia standardów ochronnych, a wyłącznie wymusi ich realizację w sposób odpowiadający wymaganiom prawa. Pragnę również podkreślić, że projekt ustawy Prawo geologiczne i górnicze był przedmiotem prac Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego i w wyniku długotrwałych negocjacji został uzgodniony ze stroną samorządową. W projektowanej ustawie planowany termin jej wejścia w życie został określony na dzień 1 lipca 2009 r. Z poważaniem Podsekretarz stanu Henryk Jacek Jezierski