2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie możliwości korzystania z ulgi podatkowej z tytułu wychowywania dzieci

ZAPYTANIE NR 3549
Wpłyneło dnia: 11-06-2008, Ogłoszone dnia: 26-06-2008 - posiedzenie nr 18
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Obecny system prawny jest niesprawiedliwy, różnicuje w sposób przypadkowy i nieuzasadniony możliwość korzystania z ulgi. Nie przysługuje ona rolnikom (z wyjątkiem mających dochody z działów specjalnych produkcji rolnej), opiekunom prawnym, w tym osobom pełniącym funkcje rodziny zastępczej, podatnikom prowadzącym działalność gospodarczą opodatkowaną w formie ryczałtu lub stawką liniową. Z ulgi nie mogą skorzystać podatnicy osiągający niewielkie dochody, np. utrzymujący się z renty inwalidzkiej, których podatek jest niższy od kwoty ulgi, więc nie ma jej z czego odliczać, osoby wychowujące pełnoletnie uczące się lub studiujące dzieci, które uzyskały dochody inne niż renta rodzinna, w tym rentę socjalną, osoby wychowujące pełnoletnie dzieci uczące się lub studiujące za granicą. W niezamożnych rodzinach odliczenie ulgi, z reguły częściowe, może spowodować utratę prawa do świadczeń mających być wsparciem dla rodzin o niskich dochodach, takich jak zasiłki rodzinne, dodatki mieszkaniowe, zaliczki alimentacyjne, stypendia socjalne dla studentów. Systemu materialnego wsparcia nie można ograniczyć do uregulowań ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trzeba uwzględniać również podatkowe prorodzinne rozwiązania. Zdaję sobie sprawę, że wymaga to skoordynowanych działań kilku resortów i wspólnego wypracowania podstawowych założeń, również z uwzględnieniem możliwości budżetu państwa, ale priorytetem działań legislacyjnych powinno być uporządkowanie systemu, tak aby w sposób sprawiedliwy mogło z niego korzystać społeczeństwo. Szanowna Pani Minister: Czy rząd ma na uwadze powyższe problemy i planuje prace nad rozwiązaniem obecnego stanu rzeczy? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Jolanta Fedak - minister pracy i polityki społecznej
Wpłyneła dnia: 01-07-2008, Ogłoszona dnia: 10-07-2008 - posiedzenie nr 19
Odpowiadając na wystąpienie Pana Marszałka z dnia 13 czerwca 2008 r. dotyczące interpelacji poseł Danuty Pietraszewskiej w sprawie możliwości korzystania z ulgi podatkowej z tytułu wychowywania dzieci, uprzejmie informuję. Zasady korzystania przez rodziny z prawa do ulgi z tytułu wychowywania dziecka (tzw. ulga prorodzinna) uregulowane są w ustawie z dnia 26 listopada 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.). Natomiast w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.), należącej do kompetencji ministra pracy i polityki społecznej, uregulowano zasady nabywania prawa do zasiłku rodzinnego, jak też do innych świadczeń rodzinnych, w tym te dotyczące sposobu ustalania dochodu rodziny i wysokości kryterium dochodowego, uprawniającego do tych świadczeń. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochodem, na podstawie którego ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (z wyjątkiem prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, które nie zależą od dochodów rodziny), są m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W związku z tym podstawą do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od kryterium dochodowego jest tzw. dochód netto, czyli dochód pomniejszony o wszystkie wymienione wyżej składowe. Zgodnie z art. 27f ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.), ulga z tytułu wychowywania dziecka (tzw. ulga prorodzinna) odliczana jest od podatku. W przypadku podatnika, który w 2007 r. osiągał dochody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych, jej kwota wynosi 1145,08 zł na każde wychowywane dziecko, na które jest on uprawniony do tej ulgi. Zatem w sytuacji skorzystania przez podatnika z przysługującej mu ulgi prorodzinnej odliczanej od podatku podatkiem należnym jest wartość podatku pomniejszona o kwotę przysługującej ulgi (1145,08 zł na każde dziecko). Zmniejszenie wartości należnego podatku o kwotę odpisanej ulgi, a więc zmniejszenie faktycznego obciążenia podatkowego, powoduje wzrost dochodu netto, od którego zależy uprawnienie do świadczeń rodzinnych. Jeśli dochód netto w przeliczeniu na osobę przekroczy określone ustawowo kryterium dochodowe, wnioskodawca nie nabędzie prawa do świadczeń rodzinnych. Po raz pierwszy sytuacja braku prawa do świadczeń rodzinnych z powodu skorzystania z tzw. ulgi prorodzinnej będzie mogła wystąpić w przypadku osób ubiegających się o świadczenia rodzinne na nowy okres zasiłkowy, rozpoczynający się 1 września 2008 r. Należy przy tym zaznaczyć, że im dochód na osobę w rodzinie jest niższy, tym mniejsze jest prawdopodobieństwo nieuzyskania prawa do świadczeń rodzinnych, także po wykorzystaniu przysługującej podatkowej ulgi rodzinnej. Z danych gromadzonych przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej wynika, że prawie połowa (43%) rodzin korzystających ze świadczeń rodzinnych uzyskuje dochody nieprzekraczające połowy kwoty ustawowego kryterium dochodowego. W przypadku tych rodzin skorzystanie z ulgi z tytułu wychowywania dziecka nie stworzy zagrożenia utraty prawa do świadczeń rodzinnych. Kwestia utraty prawa do świadczeń rodzinnych może dotyczyć rodzin, które w 2007 r. osiągnęły wyższe dochody. Ulga prorodzinna przysługuje nie tylko biologicznym rodzicom, ale także podatnikom, którzy przysposobili dzieci. Nie przysługuje natomiast opiekunom prawnym i rodzinom zastępczym na dzieci znajdujące się pod ich opieką. Wynika to z faktu, iż ustanowienie dla dziecka opiekuna prawnego lub umieszczenie go w rodzinie zastępczej, odmiennie niż w przypadku przysposobienia (adopcji), ma z zasady charakter czasowy i może się wiązać z kilkukrotną zmianą opiekuna prawnego lub rodziny zastępczej w ciągu roku. Dodatkowo w przypadku opiekuna prawnego nie zawsze wiąże się to z jednoczesnym sprawowaniem pieczy nad dzieckiem. Na własne dzieci opiekun prawny i rodzic zastępczy ma prawo skorzystać z ulgi na zasadach ogólnych. W dniu 21 listopada ub.r. do marszałka Sejmu wpłynął poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (druk nr 130), proponujący wprowadzenie do systemu świadczeń rodzinnych specjalnego, niezależnego od kryterium dochodowego, świadczenia z tytułu niemożności pełnego lub częściowego wykorzystania odliczenia podatkowego, o którym mowa w art. 27f ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.). W chwili obecnej trwają nad nim prace w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Zgodnie z tym projektem świadczenie to miałoby być skierowane zarówno do rodzin, które w chwili obecnej nie mogą skorzystać z ulgi podatkowej z tytułu wychowywania dziecka, jak też do tych rodzin, które będąc podatnikami podatku dochodowego, nie skorzystają z pełnej kwoty ulgi. Po głębokiej analizie zgłoszonych przez posłów rozwiązań Rada Ministrów negatywnie oceniła poselski projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, o którym mowa powyżej. Ocena zawarta w stanowisku rządu do ww. projektu dotyczy na chwilę obecną również wszelkich innych propozycji zmian legislacyjnych, które miałyby określić krąg uprawnionych do nowego świadczenia z systemu świadczeń rodzinnych, przysługującego w kwocie nie wyższej niż kwota ulgi prorodzinnej dla tych, którzy nie posiadają prawa do tej ulgi. W opinii Rady Ministrów wprowadzenie do systemu specjalnego świadczenia w kwocie do wysokości ulgi z tytułu wychowywania dziecka, przysługującego na każde dziecko, którego rodzic nie jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, spowodowałoby, że świadczenie takie otrzymałyby także wszystkie osoby niebędące takimi podatnikami, także te, które znajdują się w dobrej sytuacji materialnej, czy też osoby korzystające z preferencyjnych rozwiązań podatkowych (np. właściciel kilkuset hektarowego gospodarstwa rolnego lub podatnik, który dobrowolnie przeszedł na niższy, 19-procentowy podatek związany z prowadzoną działalnością gospodarczą). Należy również zauważyć, że z ulg podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych korzystają osoby będące podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych na zasadach ogólnych, a więc osoby opodatkowane w relatywnie największym stopniu. Zatem przyznanie specjalnych świadczeń osobom, które z racji niepłacenia podatku dochodowego lub płacenia niższych podatków na cele publiczne nie mają możliwości skorzystania z ulg, rodziłoby konieczność wprowadzenia do systemu również prawa do innych świadczeń, np. z tytułu niemożności skorzystania z ulgi internetowej, odsetkowej, rehabilitacyjnej itp. Również do tej pory skorzystanie z każdego z tych rodzajów ulg, mających na celu zwiększenie dochodu pozostającego do dyspozycji rodziny, wiązało się z obniżeniem podatku należnego i, co za tym idzie, zwiększeniem dochodu netto, a więc stwarzało ryzyko przekroczenia kryterium dochodowego warunkującego prawo do świadczeń rodzinnych. Warto podkreślić, że z ulgi prorodzinnej korzystają podatnicy wychowujący dzieci, a więc ponoszący wydatki na ich utrzymanie. Rozwiązanie to ma więc na celu zmniejszenie ich obciążenia daniną na rzecz państwa, która stanowi źródło finansowania m.in. świadczeń rodzinnych. Niesprawiedliwe wydaje się więc, aby osoby, które wychowują dzieci i ponoszą w związku z tym koszty, były obciążane w takim samym stopniu, jak osoby, które dzieci nie wychowują. W opinii rządu wprowadzenie do systemu specjalnego, uniezależnionego od dochodu świadczenia dla osób, które nie posiadają prawa do ulgi prorodzinnej, spowodowałoby również istotne zaburzenie obecnie funkcjonującego systemu świadczeń rodzinnych, mającego na celu materialne wsparcie niezamożnych rodzin utrzymujących dzieci, który finansowany jest ze środków publicznych pochodzących z podatków. Rodziny, których dochody nie przekraczają ustawowego kryterium dochodowego, wynoszącego 504 zł na osobę w rodzinie lub 583 zł na osobę w rodzinie, jeśli jej członkiem jest niepełnosprawne dziecko, niezależnie od źródła ich dochodów (praca najemna, praca na własny rachunek, dochód z gospodarstwa rolnego, świadczenia społeczne) i niezależnie od tego, czy płacą podatek dochodowy i w jakiej formie, są uprawnione do otrzymywania świadczeń rodzinnych. Wydatki na świadczenia rodzinne kształtują się na poziomie ok. 9 mld zł rocznie, a przeciętna wartość świadczeń rodzinnych w przeliczeniu na jednego odbiorcę zasiłku rodzinnego wynosi ok. 150 zł miesięcznie. Ponadto osoby znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji materialnej otrzymują świadczenia z pomocy społecznej, dofinansowane również przez budżet państwa (dofinansowanie rzędu ponad 0,5 mld zł rocznie). Biorąc powyższe pod uwagę, rozwiązaniem bardziej efektywnym z punktu widzenia ograniczania ubóstwa dzieci i pomocy materialnej rodzinom je wychowującym jest dalsze rozwijanie obecnie funkcjonującego systemu świadczeń rodzinnych poprzez weryfikację progów dochodowych lub wysokości świadczeń wypłacanych w ramach tego systemu. Wszelkie zmiany sytuacji dochodowej rodziny, powodujące wzrost dochodu pozostającego w dyspozycji rodziny, przesądzają o niespełnianiu kryteriów uprawniających do otrzymania świadczeń rodzinnych. Zatem resort pracy i polityki społecznej nie planuje podjęcia kroków, które miałyby doprowadzić do wyłączenia ulgi prorodzinnej z dochodu rodzin ubiegających się o te świadczenia. Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późń. zm.), kwoty kryterium dochodowego uprawniającego do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych oraz kwoty tych świadczeń podlegają weryfikacji co 3 lata. Datą najbliższej weryfikacji jest 1 września 2009 r. W roku bieżącym minister pracy i polityki społecznej zleci Instytutowi Pracy i Spraw Socjalnych przeprowadzenie badań progu wsparcia dochodowego rodzin, których wyniki, zgodnie z ustawą, będą podstawą weryfikacji wysokości kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych oraz wysokości poszczególnych świadczeń w terminie od 1 września 2009 r. Minister Jolanta Fedak