2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie składek rentowo-emerytalnych odprowadzanych przez przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą i nakładczą

ZAPYTANIE NR 3908
Wpłyneło dnia: 12-04-2012, Ogłoszone dnia: 26-04-2012 - posiedzenie nr 13
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Szanowny Panie Ministrze! W związku z interwencją Stowarzyszenia Poszkodowanych Przedsiębiorców RP w moim biurze poselskim zwracam się z prośbą o wyjaśnienie zaistniałego problemu. Ustawa o ZUS z 13.10.1998 r. umożliwiała opłacanie niższych składek rentowo-emerytalnych przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą i jednocześnie pracujących na podstawie umów nakładczych i umów zlecenie. 1.11.2005 r. i 1.03.2009 r. wprowadzono zmiany do ustawy niwelujące te uprawnienia. W chwili obecnej ZUS podejmuje daleko idące działania mające na celu przeniesienie tej zmiany na wszystkie lata poprzedzające jej wprowadzenie i żąda od tych przedsiębiorców wniesienia korekt do deklaracji oraz zapłaty składek w pełnych wysokościach wraz z odsetkami. Są to kwoty sięgające nawet 30-100 tys. zł. Dotyczy to ok. 500 000 osób. Istnieje zagrożenie, że zniszczy to małe i średnie przedsiębiorstwa, doprowadzając do bankructwa osoby, którym wydawało się, że prowadzą swą działalność w państwie prawa i w myśl prawa. Pracownicy ZUS, jak wynika z interwencji, próbują zmusić do składania korekt deklaracji. W konsekwencji ZUS dokonuje korekt z urzędu i wydaje decyzje o niepodleganiu ubezpieczeniom społecznym z zadeklarowanego źródła dochodu. Sądy wydają w tych sprawach wyroki nieomal zaocznie, z góry zakładając słuszność decyzji ZUS. Powstaje pytanie - kto nakazał podejmowanie takich działań i kto je kontroluje. Drobni przedsiębiorcy są rozżaleni, uważając, że prowadzą działalność gospodarczą w kraju, w którym nie przestrzega się prawa, a sądy nie są niezawisłe i tak naprawdę nigdy nie wiadomo, kiedy i za co mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności prawnej i finansowej. Mimo że zatrudniają doradców podatkowych i prawnych, sądząc, że ci specjaliści pomogą im uchronić się teraz i w przyszłości od podobnych sytuacji, uważają, że prawo nie może działać wstecz i chcą być traktowani jako równorzędni partnerzy w gospodarczym rozwoju kraju. Wobec powyższego kieruję do Pana Ministra następujące pytania: Jakie jest stanowisko rządu w tej sprawie? Czy są poczynione jakieś kroki prawne wychodzące naprzeciw przedsiębiorcom, których dotknął ten problem? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Marek Bucior - podsekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej
Wpłyneła dnia: 30-04-2012, Ogłoszona dnia: 24-05-2012 - posiedzenie nr 15
Szanowna Pani Marszałek! W odpowiedzi na wystąpienie Pani Marszałek z dnia 20 kwietnia 2012 r., znak: SPS-023-3908/12, dotyczące interpelacji poseł Danuty Pietraszewskiej w sprawie nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie składek rentowo-emerytalnych odprowadzanych przez przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą i nakładczą uprzejmie wyjaśniam, co następuje. Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym określa obowiązująca od 1 stycznia 1999 r. ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.). Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 2, 4, 5 tej ustawy osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, zleceniobiorcy (osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia) oraz osoby wykonujące pracę nakładczą obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. W stanie prawnym obowiązującym do 31 października 2005 r., w myśl art. 9 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, która jednocześnie wykonywała pracę jako zleceniobiorca lub jako wykonawca, obowiązkowo podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Mogła ona jednak dobrowolnie na swój wniosek być objęta tymi ubezpieczeniami także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń. Od 1 listopada 2005 r. zmianie uległy zasady ustalania obowiązku ubezpieczeń społecznych osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, które jednocześnie były zleceniobiorcami (art. 9 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Od tej daty osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych i jednocześnie wykonująca pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli z tytułu wykonywania powyższej umowy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest niższa od obowiązującej te osobę najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność. Może ona dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z tytułu wykonywania umów. Zmianie od l listopada 2005 r. nie uległy przepisy dotyczące zasad ustalania obowiązku ubezpieczeń społecznych osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, które jednocześnie wykonywały pracę nakładczą. W stosunku do tej grupy osób obowiązek ubezpieczeń społecznych był ustalany na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nowelizacja przepisów nastąpiła od 1 marca 2009 r. Od tej daty, po wprowadzeniu ust. 2b do art. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoba wykonująca pracę nakładczą, prowadząca jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu tej działalności, jeżeli z tytułu wykonywania pracy nakładczej podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest niższa od obowiązującej tę osobę najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność. Może ona wówczas dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z tytułu wykonywania pracy nakładczej. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że stosownie do art. 68 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do zakresu działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy m.in. stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych oraz kontrola wykonywania przez płatników składek i ubezpieczonych obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do weryfikowania, czy osoba zgłoszona do ubezpieczeń społecznych posiada tytuł do objęcia tymi ubezpieczeniami określony obowiązującymi przepisami. W tym zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych posiada prawo do badania zarówno faktu zawarcia umowy zlecenia czy umowy o pracę nakładczą, jak i jej ważności. Jeżeli w konkretnym przypadku ustalenia dokonane w trakcie postępowania wyjaśniającego lub kontrolnego pozwolą na stwierdzenie przez jednostkę terenową ZUS, że umowa została zawarta dla pozoru (art. 83 § l Kodeksu cywilnego), w celu obejścia prawa (art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego) lub że jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 Kodeksu cywilnego), konsekwencją jest stwierdzenie niepodlegania ubezpieczeniom społecznym przez daną osobę odpowiednio jako zleceniobiorcy lub jako wykonawcy. Decyzje wydawane są na podstawie art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Konsekwencją stwierdzenia niepodlegania przez daną osobę jako zleceniobiorcy lub jako wykonawcy jest stwierdzenie obowiązkowego podlegania z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, jako jedynego tytułu do ubezpieczeń społecznych. W takim przypadku art. 9 ust. 2 ustawy nie ma bowiem zastosowania. Zarówno od wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji stwierdzającej niepodleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu pracy nakładczej, jak i stwierdzającej obowiązek ubezpieczeń z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej stronom przysługuje odwołanie do właściwego sądu. Prawomocny wyrok sądu jest wiążący zarówno w stosunku do płatnika składek i ubezpieczonego, jak i do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie uprzejmie informuję, że zgodnie z informacją przekazaną przez pana Wojciecha Nowickiego, podsekretarza stanu zastępcę szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, w piśmie z dnia 15 marca 2012 r., znak: DSPA-4820-57(8)/12, do marszałka Sejmu RP został skierowany w dniu 2 marca 2012 r. poselski projekt ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Projekt ten otrzyma formę druku sejmowego po decyzji marszałka Sejmu, podjętej na podstawie opinii właściwych ekspertów Kancelarii Sejmu w sprawie zgodności z prawem Unii Europejskiej i regulaminem Sejmu. Propozycja regulacji przewiduje możliwość umorzenia składek na własne ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę i pozostałych powstałych kosztów (w tym egzekucyjnych) dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, które w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. podlegały obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności i nie opłaciły należnych z tego tytułu składek. Jeżeli projekt ten zostanie skierowany do rządu o przedstawienie stanowiska, będzie poddany wnikliwej analizie w celu wypracowania stanowiska rządu w trybie przewidywanym w Regulaminie pracy Rady Ministrów. Z poważaniem Podsekretarz stanu Marek Bucior