2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie finansowania domów pomocy społecznej

ZAPYTANIE NR 4744
Wpłyneło dnia: 11-08-2008, Ogłoszone dnia: 05-09-2008 - posiedzenie nr 21
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Szanowna Pani Minister! Związek Powiatów Polskich postuluje o dokonanie zmian w zasadach finansowania domów pomocy społecznej, bowiem aktualnie obowiązujący system nie odzwierciedla faktycznych kosztów funkcjonowania tych placówek. Ustalana w sposób tradycyjny wysokość odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie pokrywa faktycznych kosztów w przypadku wprowadzania zmian organizacyjnych zmierzających do poprawy jakości świadczonych usług. Obecny system naliczania kosztów często prowadzi do sytuacji, że odpłatność w domu pomocy społecznej o niższym standardzie jest wyższa niż w placówkach o wyższym standardzie. Powiaty nie mają możliwości kreowania polityki w tym zakresie, a jednak mechanizmy rynkowe i odpowiedzialność samorządów stanowią gwarancję ustalania tej odpłatności na właściwym poziomie. Za niewłaściwe uznawane są zapisy ˝zamrażające˝ odpłatność za pobyt pensjonariusza do czasu uzyskania zezwolenia na prowadzenie domu pomocy społecznej oraz przepisy regulujące system rozliczania dotacji celowych z budżetu państwa w cyklu miesięcznym (porównanie faktycznych kosztów prowadzenia domu pomocy społecznej i uzyskanych na ten cel dotacji w okresach miesięcznych, przy ich nierównomiernym rozłożeniu w skali roku wiąże się z utratą dochodów powiatów). Od początku funkcjonowania powiatów jednym z ważnych zagadnień było wyrównanie kosztów utrzymania mieszkańców domów pomocy społecznej w skali kraju. Zdaniem ZPP niewłaściwym jest zróżnicowanie pomiędzy województwami wysokości dotacji na mieszkańca domu pomocy społecznej sięgające do 40% (nawet pomiędzy sąsiadującymi województwami, gdzie koszty utrzymania mieszkańców są zbliżone). Uznając logikę postulatów ZPP, kieruję do Pani Minister zapytanie: Czy rząd przewiduje regulację przepisów w ww. sprawie, uwzględniając przekazanie samorządom kompetencji w zakresie ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Jolanta Fedak - minister pracy i polityki społecznej
Wpłyneła dnia: 04-09-2008, Ogłoszona dnia: 18-09-2008 - posiedzenie nr 22
W odpowiedzi na otrzymaną za pośrednictwem Pana Marszałka przy piśmie z dnia 14 sierpnia br. (SPS-023-4744/08) interpelację pani poseł Danuty Pietraszewskiej w sprawie finansowania domów pomocy społecznej uprzejmie informuję, co następuje. Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.593, z późn. zm.) prowadzenie i rozwój infrastruktury domów pomocy społecznej o zasięgu ponadgminnym oraz umieszczanie w nich skierowanych osób jest zadaniem własnym powiatu (w tym gmin na prawach powiatu) dofinansowywanym z budżetu państwa. Jednostki samorządu terytorialnego mogą zlecać prowadzenie domów pomocy społecznej, udzielając dotacji na dofinansowanie realizacji zleconego zadania, organizacjom pozarządowym prowadzącym działalność w zakresie pomocy społecznej oraz osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym działającym na podstawie przepisów o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, stosunku państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancji wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności w zakresie pomocy społecznej. Od 1 stycznia 2004 r. zgodnie z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego powiat otrzymuje dotację na mieszkańców domów pomocy społecznej prowadzonych w ramach zadania własnego lub prowadzonych na jego zlecenie, umieszczonych na podstawie skierowania wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 r. Ponieważ dotacja ma charakter wygasający uwalniane środki z dotacji celowej przypisane zostały do samorządu gminnego, aby gmina dysponowała środkami na współfinansowanie kierowanej do domu osoby. W praktyce występuje również niewielkie zróżnicowanie wysokości dotacji na 1 mieszkańca zarówno w województwach, jak i w domach pomocy społecznej tego samego województwa w zależności od wysokości kosztu. Zróżnicowanie poziomu finansowania występowało od początku przejęcia domów pomocy społecznej przez samorządy powiatowe i występuje nadal, chociaż 2 razy podejmowane były działania ze strony administracji rządowej w celu ich wyrównania. Niemniej jednak różnica w wysokości średniej miesięcznej kwoty dotacji na jednego mieszkańca pomiędzy województwami waha się na poziomie kilkudziesięciu złotych, co stanowi ok. od 3% do 5% różnicy. Znowelizowano również w 2007 r. ustawę o pomocy społecznej, aby poprawić finansowanie domów. Po pierwsze, wprowadzono nową definicję kosztu utrzymania, tj. nie wlicza się wydatków na remonty i zakupy realizowane w ramach programów naprawczych, a także koszt dzieli się na liczbę mieszkańców, nie miejsc. Po drugie, w art. 155 ust. ustawy o pomocy społecznej wprowadzono możliwość zwiększenia dotacji dla powiatu do 20%. Do dnia 1 kwietnia br. zwiększenie to było możliwe tylko do 10%. Po trzecie, wprowadzono także możliwość partycypowania w opłatach za pobyt w dps przez inne osoby niż zobowiązane, np. rodzeństwo. Należy jednak zaznaczyć, że wprowadzone nowe zasady finansowania osoby kierowanej do domu pomocy społecznej nie zmieniły zakresu odpowiedzialności za realizację tego zadania, które nadal znajduje się w katalogu zadań własnych samorządu powiatowego, zgodnie z art. 19 ustawy o pomocy społecznej, co oznacza, że odpowiedzialność za jego realizację spoczywa na samorządzie, a dotacja celowa jest jedynie dofinansowaniem pobytu osób przebywających w domu na starych zasadach. Również realizacja programów naprawczych wynikających z wdrażaniem procesu standaryzacji usług w domach pomocy społecznej jest po stronie zadań samorządu terytorialnego. Warto dodać, że proces standaryzacji trwa ponad 11 lat i przepis, który wszedł w życie z dniem 1 stycznia br., wprowadzony przez parlament miał na celu zmobilizowanie samorządów do jak najszybszego sfinalizowania programów naprawczych i uzyskanie bezterminowego zezwolenia na prowadzenie domu. Resort nie przewiduje w najbliższym czasie modyfikacji rozwiązania prawnego dotyczącego sposobu finansowania pobytu osób kierowanych do domu pomocy społecznej, gdyż obecny mechanizm finansowania umożliwia samorządowi z jednej strony podejmowanie autonomicznych decyzji w zakresie budowy sieci oparcia społecznego dla swoich mieszkańców i rozwijania alternatywnych form, a z drugiej strony chroni prawa osób kierowanych. Nie przewiduje również powrotu do poprzedniego mechanizmu finansowania pobytu mieszkańców ze środków wojewody (co często postulują samorządy), gdyż naruszałoby to funkcjonowanie obecnego ładu prawnego wynikającego z Konstytucji RP i zmierzającego do pełnej decentralizacji zadań i finansów publicznych. Minister Jolanta Fedak