2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie jednoznacznej interpretacji zapisów ustawy o systemie oświaty umożliwiających podejmowanie uchwał przez gminy dotyczących odpłatności za usługi świadczone przez przedszkola, które nie byłyby kwestionowane przez sądy administracyjne

ZAPYTANIE NR 4923
Wpłyneło dnia: 18-05-2012, Ogłoszone dnia: 24-05-2012 - posiedzenie nr 15
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Edukacji Narodowej
Szanowna Pani Minister! W związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12.03.2012 r., sygn. akt IV SA/GI 503/11, w sprawie stwierdzenia nieważności § 2 uchwały Rady Miejskiej w Świętochłowicach nr LVII/431/10 z dnia 3 1istopada 2010 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za świadczenia przedszkoli publicznych prowadzonych przez miasto Świętochłowice zwracam się z prośbą o podjęcie działań w celu jednoznacznej interpretacji zapisów ustawy o systemie oświaty umożliwiających podejmowanie uchwał przez gminy w sprawie odpłatności za usługi świadczone przez przedszkola, które nie byłyby kwestionowane przez sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prowadził postępowanie w wyniku złożonej przez prokuratora Prokuratury Okręgowej w Katowicach skargi administracyjnej. Rada Miasta Świętochłowice podjęła uchwałę ustalającą wysokość opłat za świadczenia usług przez przedszkola miejskie na podstawie art. 6 i art. 14 ust. 5 znowelizowanej ustawy o systemie oświaty z dnia 5 sierpnia 2010 r. Przed wejściem w życie ww. nowelizacji uchwały gmin w sprawie odpłatności za świadczenia publicznych przedszkoli ponad bezpłatną realizację podstawy programowej wychowania przedszkolnego w wymiarze co najmniej 5 godzin dziennie były kwestionowane przez nadzór prawny wojewody i sądy. Wątpliwości budziły wykazy zajęć realizowanych w przedszkolach w okresie przekraczającym czas realizacji podstawy programowej. Wprowadzone przez Sejm i Senat RP zmiany w ustawie o systemie oświaty miały umożliwić podejmowanie uchwał w sprawie wysokości opłat za usługi przedszkoli publicznych ponad bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę w czasie przekraczającym 5 godzin dziennie. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podtrzymuje konieczność wyspecyfikowania zajęć, za które pobiera się opłatę, oraz przedstawienia w formie załącznika kalkulacji kosztów godziny przebywania dziecka w przedszkolu ponad ustalony przez gminę pobyt bezpłatny. Przyjęte w ustawie określenia: ˝nauczanie, wychowanie i opieka˝ są dla sądu niewystarczającym określeniem usług, jakie świadczą przedszkola w czasie przekraczającym realizację podstawy programowej. Szczegółowe opisywanie czynności, jakie realizują przedszkola w oczekiwaniu na przejęcie opieki nad przedszkolakami przez rodziców jest niemożliwe, gdyż mają one charakter okazjonalny, wynikający z bieżących potrzeb, nie są planowane, a głównym elementem tych świadczeń jest szeroko rozumiana bieżąca opieka nad dzieckiem. Wyspecyfikowanie w uchwale czynności, jakie są realizowane w czasie przekraczającym bezpłatne wychowanie, naukę i opiekę, byłoby fikcją, gdyż w tych godzinach mogą być realizowane inne zajęcia, niemożliwe do przewidzenia w czasie projektowania zapisów uchwały, które mogą się różnić w zależności od przedszkola, prowadzącego je nauczyciela i innych czynników. W uzasadnieniu wyroku sąd podnosi również, iż konieczne jest przedstawienie przez radę gminy kalkulacji ekonomicznej, z której wynika koszt jednej godziny pobytu dziecka w przedszkolu ponad bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę w czasie przekraczającym 5 godzin dziennie. Gmina przeprowadziła takie kalkulacje. Wynika z nich, że odpłatność rodziców za godzinę ponad bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę w czasie przekraczającym 5 godzin dziennie, byłaby zbyt wysoka dla większości rodziców, których dzieci uczęszczają do przedszkola. Radni, podejmując decyzję o wysokości opłat, kierowali się możliwościami finansowymi rodziców, a także możliwościami budżetu gminy. Dotychczasowe doświadczenia w realizacji uchwały świadczą o tym, że przyjęta stawka godzinowa była adekwatna do wcześniej określonych wyznaczników. Zwracam również uwagę, iż do WSA wpłynęła także analogiczna skarga złożona przez prokuratora na uchwałę Rady Miejskiej w Będzinie. W związku z tym, iż we wszystkich gminach woj. śląskiego zapisy uchwał dotyczących odpłatności za pobyt dziecka w przedszkolu w ponadwymiarowym czasie są podobne, zachodzi prawdopodobieństwo kolejnych skarg do sądów administracyjnych na przedmiotowe regulacje. Szanowna Pani Minister, jak zdaniem Pani Minister powinno się właściwie interpretować zapisy ustawy o systemie oświaty dotyczące odpłatności za usługi świadczone przez przedszkola, tak aby nie były one kwestionowane przez sądy administracyjne? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Mirosław Sielatycki - podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej
Wpłyneła dnia: 08-06-2012, Ogłoszona dnia: 14-06-2012 - posiedzenie nr 16
Szanowna Pani Marszałek! Odpowiadając na interpelację pani poseł Danuty Pietraszewskiej (SPS-023-4923/12), w sprawie interpretacji przepisów ustawy o systemie oświaty umożliwiających podejmowanie przez gminy uchwał dotyczących odpłatności za usługi świadczone przez przedszkola, które to uchwały nie byłyby kwestionowane przez sądy administracyjne, uprzejmie wyjaśniam. Minister edukacji narodowej nadzoruje i koordynuje wykonywanie nadzoru pedagogicznego na terenie kraju, w szczególności nadzoruje działalność kuratorów oświaty w tym zakresie, natomiast nie sprawuje on nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego prowadzących szkoły, przedszkola i inne placówki oświatowe. Zgodnie z Konstytucją RP oraz przepisami ustaw samorządowych jednostki samorządu terytorialnego działają samodzielnie i na podstawie własnego budżetu. Nadzór nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego z punktu widzenia legalności sprawują prezes Rady Ministrów oraz właściwy wojewoda, a w zakresie gospodarki finansowej - regionalne izby obrachunkowe. Minister edukacji narodowej nie jest tym samym uprawniony do dokonywania interpretacji przepisów w zakresie oceny uchwał podejmowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Minister edukacji narodowej może przedstawić jedynie własną opinię w zakresie interpretacji przepisów prawa oświatowego, która jednak nie ma mocy wiążącej ani dla stron postępowania, ani sądów administracyjnych rozpatrujących ewentualne skargi na uchwały organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, dotyczące wysokości opłat za świadczenia publicznych przedszkoli. Zgodnie z konstytucyjną zasadą niezawisłości sędziowskiej sędzia, rozstrzygając sprawę i wydając orzeczenie, podlega wyłącznie Konstytucji RP i ustawom, nie podlega natomiast żadnym zależnościom z zewnątrz, w tym ze strony organów państwowych. Kontrola prawidłowości orzeczenia należy wyłącznie do sądu wyższej instancji i odbywa się w trybie określonym prawem. W świetle powyższego organy władzy państwowej nie mają żadnego wpływu na podejmowane przez sądy rozstrzygnięcia, choćby w ich ocenie rozstrzygnięcia te były niezgodne ze stanem prawnym lub faktycznym. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.) przedszkolem publicznym jest przedszkole, które m.in. zapewnia bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę w czasie ustalonym przez organ prowadzący, nie krótszym niż 5 godzin dziennie. Organ prowadzący (m.in. rada gminy/miasta) ustala wysokość opłat za świadczenia udzielane przez przedszkole publiczne w czasie przekraczającym wymiar zajęć, o którym mowa w cyt. powyżej art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty (art. 14 ust. 5 pkt 1). Czynnikiem decydującym o możliwości pobierania opłat od rodziców jest fakt pobytu dziecka w przedszkolu wykraczający poza ustalony nieodpłatny czas takiego pobytu, w czasie którego są udzielane świadczenia w zakresie nauczania, wychowania i opieki. Powyższa opłata powinna wynikać przede wszystkim z rzeczywistych kosztów ponoszonych na dziecko w danym przedszkolu prowadzonym przez jednostkę samorządu terytorialnego. W treści uzasadnień do podjętych przez rady gmin/miasta uchwał w sprawie opłat w przedszkolu samorządowym powinny być zawarte informacje dotyczące sposobu wyliczenia wysokości przedmiotowej kwoty odpłatności wnoszonej przez rodziców. W treści uzasadnienia do przedmiotowego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 12 marca 2012 r., syg. IV SA/GI 503/11, również wskazano, że kryterium istotnym z punktu widzenia możliwości pobierania opłat jest czas pobytu dziecka w przedszkolu oraz oferowane świadczenia, a u podstaw ustalania wysokości opłaty powinna leżeć zasada ekwiwalentności. Opłata ponoszona przez rodziców musi uwzględniać rodzaj świadczeń, czas ich trwania oraz czas faktycznego korzystania z nich przez dziecko. Jednocześnie należy zauważyć, że powyższy wyrok dotyczył konkretnej, jednostkowej sytuacji. Nie jest on prawomocny, więc rada miasta miała prawo wnieść od niego skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Reasumując, opinie ministra edukacji narodowej zawierające interpretacje powszechnie obowiązujących przepisów prawa nie mogą mieć mocy wiążącej dla innych podmiotów stosujących to prawo, bowiem nie stanowią obowiązującej wykładni prawa. Minister edukacji narodowej nie posiada też kompetencji, by rozstrzygać spory i wątpliwości dotyczące właściwej wykładni obowiązujących przepisów. Równocześnie, zdając sobie sprawę z faktu, że wysokość opłat za świadczenia przedszkoli może być dla części rodziców barierą w podejmowaniu decyzji dotyczącej korzystania przez dziecko z wychowania przedszkolnego, Ministerstwo Edukacji Narodowej podjęło prace nad nowelizacją ustawy o systemie oświaty. Projektowane zmiany mają na celu m.in. odciążenie budżetów rodziców dzieci uczęszczających do przedszkoli. Z poważaniem Podsekretarz stanu Mirosław Sielatycki