2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie realizacji zadań finansowanych z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

ZAPYTANIE NR 5295
Wpłyneło dnia: 26-09-2008, Ogłoszone dnia: 02-10-2008 - posiedzenie nr 23
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Od wielu lat przeważająca część zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych finansowanych przez PFRON realizują samorządy powiatowe. Co roku powiaty otrzymują do dyspozycji środki, które uchwałą rady powiatu przeznaczają na realizację określonych w przepisach zadań. Podział środków następuje na podstawie rozeznania przez odpowiednie służby potrzeb osób niepełnosprawnych. Pomimo dużej swobody w dzieleniu środków PFRON między zadania określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. w sprawie rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudniania osób niepełnosprawnych sytuacja powiatów nie jest dobra. Przekazywane powiatom środki nie są wystarczające, żeby zaspokoić wszystkie potrzeby osób niepełnosprawnych. Zbyt późne przekazywanie powiatom II transzy dodatkowych środków powoduje brak płynności w udzielaniu pomocy oraz planowania odpowiednich działań. Zdarzają się sytuacje, że osoby niepełnosprawne oczekują na dofinansowanie np. likwidacji barier architektonicznych ponad rok. Ponadto zbyt ogólne przepisy prawa w połączeniu z bardzo szczegółową kontrolą PFRON, kwestionującą decyzje powiatu, uniemożliwiają udzielanie pomocy potrzebującym. Brakuje katalogów, dzięki którym przynajmniej zostałyby określone ramy, jaki sprzęt można zaliczyć do sprzętu rehabilitacyjnego czy barier technicznych. W odpowiedzi na pisma kierowane do Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych z prośbą o rozstrzygnięcie jakiejś spornej kwestii powiat wielokrotnie otrzymuje ogólną informację z wyjaśnieniem, że ˝jest dysponentem środków PFRON i odpowiada za ich wydatkowanie˝. Na uwagę zasługuje fakt, że w aktualnej sytuacji prawnej powiat nie może przeznaczyć lub ubiegać się o środki na przystosowanie swoich jednostek organizacyjnych np. ośrodka pomocy społecznej do potrzeb osób niepełnosprawnych. Likwidacja barier architektonicznych w budynkach użyteczności publicznej jest dużym obciążeniem dla budżetu powiatu i brak możliwości uzyskania dodatkowych środków z PFRON uniemożliwia wielokrotnie osobie niepełnosprawnej samodzielne załatwienie sprawy urzędowej. Kolejną ważną dla powiatów kwestią jest wysokość środków przeznaczonych na obsługę realizowanych zadań. Aktualnie na obsługę zadań PFRON powiat otrzymuje 2,5% wykorzystanych w danym roku środków. Pieniądze te nie wystarczają na opłacenie osób faktycznie realizujących zadanie. Staje się to dużym obciążeniem dla powiatu, gdyż zadanie jest rozdrobnione, pewne czynności wykonywane są podwójnie, np. wypłacanie środków (konto PFRON jest miasta, zlecenie przygotowuje pracownik merytoryczny MOPS, przelew przygotowuje pracownik księgowości MOPS, operacji na koncie dokonuje pracownik księgowości urzędu miasta). W związku z powyższym kieruję do Pani Minister zapytanie: Czy rząd, biorąc pod uwagę powyższe argumenty, podejmie działania mające na celu usprawnienie oraz ułatwienie realizacji zadań finansowanych z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Jarosław Duda - sekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej
Wpłyneła dnia: 17-10-2008, Ogłoszona dnia: 29-10-2008 - posiedzenie nr 27
Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przesłaną przez Pana Marszałka przy piśmie z dnia 30 września 2008 r., znak SPS-023-5295/08, interpelację pani poseł Danuty Pietraszewskiej, w sprawie realizacji zadań finansowanych z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień: Zgodnie z ustawą z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2001, Nr 142, poz. 1592, ze zm.), powiat wykonuje określone innymi ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie m.in. wspierania osób niepełnosprawnych. Ponadto, zgodnie z art. 35 a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2008, Nr 14, poz. 92), do zadań powiatu należy m.in. opracowanie i realizacja powiatowych programów działań na rzecz osób niepełnosprawnych i podejmowanie działań zmierzających do ograniczenia skutków niepełnosprawności. Zadania te realizowane są przy współudziale środków własnych będących w dyspozycji powiatów, a środki PFRON mają jedynie charakter wspierający te zadania. Samorządy powiatowe mają dość dużą swobodę w dysponowaniu środkami własnymi na realizację wsparcia osób niepełnosprawnych oraz w dysponowaniu środkami PFRON, przeznaczonymi na współfinansowanie działań mających na celu rehabilitację społeczną i zawodową osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 35a ust. 3 ustawy o rehabilitacji (...) rada powiatu w formie uchwały określa zadania, na które przeznacza środki PFRON. Nadmieniam, że sposób redystrybucji środków PFRON będzie m.in. przedmiotem regulacji związanych z zapowiadaną decentralizacją administrowania tymi środkami. Ponadto, na skutek niezadowalającego poziomu środków publicznych (nie tylko ograniczonych środków PFRON) w stosunku do niezaspokojonych zróżnicowanych potrzeb wszystkich osób niepełnosprawnych, należy identyfikować najważniejsze w danym czasie problemy oraz wskazywać najbardziej potrzebujących wsparcia adresatów pomocy. Środki PFRON przekazywane dodatkowo samorządom powiatowym w ciągu roku nie stanowią kolejnej transzy środków finansowych, które samorządy powiatowe otrzymują zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 marca 2002 r. w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jednostkom samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 23, poz. 223, z późn. zm.) na zadania z zakresu rehabilitacji społecznej i zawodowej. Przekazanie powiatom ponadplanowych środków wygospodarowanych w ciągu roku uzależnione jest od wyniku finansowego i poziomu realizacji planu finansowego funduszu, a więc również wysokości przychodów PFRON. Środki te, na co wskazuje powyższe, nie mogą być przewidziane w projekcie planu finansowego PFRON podczas prac nad ustawą budżetową. Nie można zaplanować ich wysokości i faktu przekazania. Odnosząc się do kwestii braku katalogów, uprzejmie wyjaśniam, że przepisy rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 96, poz. 861, ze zm.) nie zawierają katalogu przedmiotów i usług wchodzących w zakres zadań realizowanych przez samorząd powiatowy na rzecz osób niepełnosprawnych. Ze względu na różne stopnie i rodzaje niepełnosprawności wnioskodawców nie jest możliwe wskazanie wszystkich sytuacji czy rzeczy, które można byłoby zakwalifikować do poszczególnych kategorii przedsięwzięć dofinansowywanych ze środków PFRON przez powiat. Dlatego też do kompetencji organu realizującego te zadania należy dokonanie kwalifikacji na podstawie oceny indywidualnych potrzeb i możliwości osoby niepełnosprawnej. W takiej sytuacji przyjęcie obowiązujących katalogów może w znaczny sposób ograniczyć potrzebującym osobom niepełnosprawnym możliwość uzyskania adekwatnego do potrzeb wsparcia z zakresu rehabilitacji społecznej i zawodowej, które jest współfinansowane ze środków PFRON. Odnosząc się do możliwości uzyskania dofinansowania ze środków PFRON kosztów usunięcia istniejących barier w siedzibach jednostek organizacyjnych samorządu do potrzeb osób niepełnosprawnych, uprzejmie informuję, że środki funduszu przekazywane samorządom algorytmem mogą zostać przeznaczone jedynie na realizację zadania polegającego na usuwaniu barier architektonicznych w lokalach lub budynkach mieszkalnych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Obecnie obowiązujące przepisy ustawy nie przewidują możliwości wydatkowania tych środków na likwidację barier w urzędach. Jednocześnie pragnę zwrócić uwagę, że racjonalnym rozwiązaniem problemu, wobec którego stoi niewątpliwie wiele samorządów, powinno być uwzględnienie ograniczeń wynikających z braku dostępności do budynku przez osoby niepełnosprawne przed podjęciem decyzji o wyborze siedziby urzędu, tym bardziej, że konieczność zapewnienia dostępności do tego typu instytucji dotyczy również osób starszych oraz rodziców i opiekunów z wózkami dziecięcymi. Należy mieć świadomość, że przepisy nakładają obowiązek traktowania potrzeb osób niepełnosprawnych jako warunku koniecznego przy projektowaniu i budowie nowych obiektów. Zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006, Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.) i wynikającą z niej zasadą zgodności projektowania i budowania obiektu budowlanego z przepisami i zasadami wiedzy technicznej istnieje obowiązek zapewnienia niezbędnych warunków do korzystania z obiektów użyteczności publicznej przez osoby niepełnosprawne, a w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej proponowało, aby przepisy prawa budowlanego odnoszące się do zapewnienia w obiektach budowlanych odpowiednich warunków do korzystania przez osoby niepełnosprawne, dotyczyły również uwzględnienia tych potrzeb podczas remontów. Propozycja ma na celu ochronę praw osób niepełnosprawnych, a jej wprowadzenie umożliwi stopniowe zwiększanie dostępności obiektów budowlanych poprzez dostosowanie obiektów przebudowywanych i remontowanych do potrzeb osób niepełnosprawnych (likwidację barier architektonicznych). Jednocześnie należy zauważyć, że przyjęcie takiego systemowego rozwiązania będzie nieść w przyszłości znaczne oszczędności środków publicznych i prywatnych, które związane byłyby z odrębnymi pracami budowlanymi, dotyczącymi tylko likwidacji barier funkcjonalnych dla osób niepełnosprawnych. Przyjęcie proponowanej zmiany, w odróżnieniu od prowadzenia prac dostosowawczych tylko w związku z potrzebami osób niepełnosprawnych i starszych, nie wpływa znacząco na wzrost kosztów planowanych przebudów i remontów. Ponadto racjonalny jest wybór, że powiat będący dysponentem środków PFRON w wysokości, jak zauważyła pani poseł, niewystarczającej na pokrycie potrzeb wszystkich osób niepełnosprawnych, nie powinien wydatkować tych środków na przystosowanie swoich jednostek organizacyjnych do potrzeb osób np. o ograniczonej mobilności, lecz realizować przede wszystkim przedsięwzięcia, dotyczące zaspokajania indywidualnych potrzeb osób niepełnosprawnych zamieszkujących na jego terenie. Odnosząc się do zagadnienia niezadowalającej wysokości 2,5% środków PFRON przekazywanych na obsługę zadań realizowanych przez samorządy powiatowe, uprzejmie wyjaśniam, że koszty obsługi tych zadań, jako zadań własnych powiatu, są ponoszone przez samorząd realizujący te zadania. Środki PFRON przekazywane na ten cel, mają charakter wspierający obsługę zadań z zakresu rehabilitacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych przez powiat. Jeśli przyjęty przez samorząd system gospodarowania tymi środkami jest problematyczny i staje się obciążeniem dla powiatu, w mojej opinii należy dokonać jego analizy, pod kątem zorganizowania bardziej sprawnej obsługi przedmiotowych zadań przez powiat. Wszelkie opinie na temat usprawnienia oraz ułatwienia realizacji zadań finansowanych ze środków PFRON są traktowane z należytą uwagą. Pragnę poinformować, że działania dotyczące powyższego celu są przedmiotem stałych prac i analiz, również pod kątem racjonalizacji dokonywanych przez samorząd powiatowy wydatków związanych z realizacją zadań na rzecz osób niepełnosprawnych. Poprawa istniejącego stanu, w tym większa racjonalizacja tych wydatków nie zależy jedynie rządu, ale w głównej mierze od samorządu realizującego przedmiotowe zadania. Należy jednak zwrócić uwagę, że realizacja zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych jest skomplikowana, bowiem zależy od wielu czynników, w tym konieczności indywidualnego podejścia do każdej osoby niepełnosprawnej. Tym samym skuteczność wsparcia, efektywność działań samorządów w znacznej mierze zależy od kompetencji kadr, jakości zarządzania, umiejętności podejmowania dialogu i współpracy z zainteresowanymi podmiotami na terenie lokalnym. Kwestia ta również leży w sferze zainteresowania rządu i znalazła swoje odzwierciedlenie w typach projektów przewidzianych do realizacji w ramach Programu Operacyjnego ˝Kapitał ludzki˝, realizowanego w latach 2007-2013, współfinansowanego ze środków UE. Łączę wyrazy szacunku Sekretarz stanu Jarosław Duda