2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. zmiany wysokości kwoty uprawniającej daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego, a także wprowadzenia zasady regularnego waloryzowania tej kwoty

ZAPYTANIE NR 9453
Wpłyneło dnia: 06-05-2009, Ogłoszone dnia: 21-05-2009 - posiedzenie nr 42
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Zgodnie z zapisem ustawowym zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu lub faktycznemu dziecka i osobie uczącej się, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583,00 zł. Jedynym wyjątkiem od cytowanej zasady jest sytuacja, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Obecnie są to kwoty: 504,00 zł +48,00 zł = 552,00 zł i 583,00 zł +48,00 zł = 631,00 zł. Zgodnie z art. 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych kwoty kryteriów dochodowych uprawniających do świadczeń rodzinnych oraz wysokości kwot tych świadczeń podlegają procedurze weryfikacji z uwzględnieniem wyników przeprowadzanych przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych badań progu wsparcia dochodowego rodzin (WDR). Sposób ustalania progu określa szczegółowo rozporządzenie ministra polityki społecznej z dnia 25 kwietnia 2005 r. w sprawie sposobu ustalania progu wsparcia dochodowego rodzin (Dz. U. Nr 80, poz. 700). Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych miały na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka przez rodziców i uprawnionych opiekunów. Najważniejszym warunkiem, jaki musi spełnić osoba zainteresowana pomocą, jest kryterium dochodowe, które nie zmieniło się od dnia wejścia ustawy w życie, tj. od 1 maja 2004 r. Należy zauważyć, iż w tym czasie zmieniła się sytuacja na rynku pracy, wzrosła średnia wysokość pensji, ale przede wszystkim zmieniły się realne wydatki rodziny i obecnie kwota uprawniająca do zasiłku rodzinnego, który jest specyficznym świadczeniem, mającym priorytet w możliwie jak największej poprawie warunków życia dziecka i zapewnieniu mu elementarnego zabezpieczenia tylko jego potrzeb, jest rażąco niska i zupełnie nierealna w relacji do realnych wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. Niestety obowiązujący przepis nie zabezpieczył zmiany kryterium dochodowego w 2006 r., kiedy uległy zmianie wysokości niektórych świadczeń rodzinnych. Trudno nie zauważyć, jak niebezpiecznie kwoty, o których tu mowa, zbliżyły się do kwoty 447,00zł, uprawniającej do wsparcia osoby korzystającej z pomocy społecznej, a oddaliły się od kryterium dochodowego 725,00 zł, funkcjonującego w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Powstała rażąca dysproporcja między dziećmi uprawnionymi do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, których opiekunowie mogą osiągać znacznie wyższe dochody i często świadczenia w wysokości przekraczającej jakąkolwiek sumę świadczeń rodzinnych. Matka z 1 dzieckiem uprawnionym do alimentów w wysokości 500,00 zł miesięcznie, których egzekucja jest bezskuteczna, zarabiająca 700,00 zł miesięcznie, otrzyma na dziecko świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości zasądzonych alimentów i nie rozliczy się z dochodu ojca dziecka zobowiązanego do alimentacji, nawet jeśli razem wychowują dziecko. Rodzina, w skład której wchodzi mama, tata i dziecko nieuprawnione do alimentów, utrzymująca się z dochodu 1000,00 zł miesięcznie, otrzyma jedynie 48,00 zł na miesiąc. Należy zatem wprowadzić do ustawy o świadczeniach rodzinnych sprawiedliwe i racjonalne uregulowanie, które już w tym roku zrówna szansę dzieci bez względu na to, w jakich rodzinach są wychowywane, i zapewni, że co trzy lata kwota ta będzie nie tylko podlegała weryfikacji, ale także będzie waloryzowana, ponieważ okres niemal pięciu lat bez zmiany w tej kwestii powoduje, iż dotychczasowe przepisy wydają się w niewystarczający sposób zabezpieczać rodziny otrzymujące świadczenia rodzinne i ubiegające się o tę pomoc. W związku z powyższym kieruję do Pani Minister zapytanie: Czy ministerstwo zamierza podjąć inicjatywę mającą na celu ewentualną nowelizację ustawy w przedstawionym powyżej zakresie? Z poważaniem Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Jolanta Fedak - minister pracy i polityki społecznej
Wpłyneła dnia: 04-06-2009, Ogłoszona dnia: 19-06-2009 - posiedzenie nr 43
Odpowiadając na pismo Pana Marszałka z dnia 12 maja br., znak: SPS-023-9453/09, dotyczące interpelacji poseł Danuty Pietraszewskiej w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. zmiany wysokości kwoty uprawniającej daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego oraz świadczenia pielęgnacyjnego, a także wprowadzenia zasady regularnego waloryzowania tej kwoty, uprzejmie wyjaśniam. Bezsporna jest różna wysokość kryteriów dochodowych uprawniających do nabycia prawa do świadczeń rodzinnych, przysługujących na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.), świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przysługujących na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, z późn. zm.), oraz świadczeń z pomocy społecznej, o których mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728, z późn. zm.). Niemniej jednak, choćby ze względu na odmienny charakter świadczeń przyznawanych w ramach poszczególnych systemów, zróżnicowanie kryterium dochodowego jako jednego z warunków ich otrzymania ma uzasadnienie merytoryczne. Świadczenia rodzinne mają na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka lub opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji rodzic nie wywiązuje się z ustalonego obowiązku alimentacyjnego, wobec czego w jego zastępstwie płacone jest świadczenie. Natomiast uprawnienie do świadczeń z pomocy społecznej powstaje w sytuacji wystąpienia ryzyka socjalnego albo zdarzenia losowego i ma na celu pomoc w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych oraz zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych osób lub rodzin nimi dotkniętych. Należy również zwrócić uwagę na to, że mimo iż świadczenia rodzinne jak i świadczenia z funduszu alimentacyjnego są finansowane ze środków budżetu państwa, to pierwsze z nich są świadczeniami bezzwrotnymi, zaś do zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z funduszu alimentacyjnego zobowiązany jest dłużnik alimentacyjny. W przypadku świadczeń z pomocy społecznej pomoc materialna nie podlega zwrotowi, lecz w znacznym stopniu jest finansowana ze środków własnych jednostek samorządu terytorialnego, które w tych przypadkach samodzielnie mogą decydować o podniesieniu kryterium dochodowego. Ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje tylko jedną formę zmiany wysokości kwot świadczeń rodzinnych oraz kwot kryteriów dochodowych do nich uprawniających, tj. określoną w art. 18 tejże ustawy okresową weryfikację. Najbliższa weryfikacja będzie miała miejsce 1 listopada 2009 r. W dniu 12 maja 2009 r. Rada Ministrów przyjęła propozycje weryfikacji kwot świadczeń rodzinnych oraz kwot kryteriów dochodowych do nich uprawniających i przekazała je do uzgodnień w ramach Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych. Propozycje rządu, w związku z trudną sytuacją budżetu państwa, ograniczają się do zmian wskazanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych jako konieczne i przewidują podwyższenie kwot zasiłku rodzinnego do poziomu odpowiadającego 40% wartości koszyka żywnościowego dla danej grupy wieku, ustalonego w badaniach progu wsparcia dochodowego rodzin (WDR), co wynika z art. 19 ust. 3 ustawy. Jednocześnie Rada Ministrów proponuje pozostawienie na dotychczasowym poziomie wysokości pozostałych świadczeń rodzinnych oraz kwot kryteriów dochodowych. Prace w ramach Komisji Trójstronnej nad uzgodnieniem wysokości ww. kwot będą trwały do dnia 15 czerwca 2009 r. Ustalone ostatecznie kwoty świadczeń rodzinnych oraz kwoty kryterium dochodowego zostaną ogłoszone w terminie do dnia 15 sierpnia 2009 r., zaś zaczną obowiązywać od nowego okresu zasiłkowego, tj. od 1 listopada 2009 r. Ponadto w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej - w odpowiedzi m.in. na liczne petycje środowisk opiekunów dzieci niepełnosprawnych, wymagających szczególnej pielęgnacji - przygotowany został projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w dniu 22 maja 2009 r. został skierowany pod obrady Komitetu Stałego Rady Ministrów. Proponuje się w nim m.in. zniesienie kryterium dochodowego warunkującego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługującego osobie sprawującej bezpośrednią opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wprowadzenie, obok ustawowej weryfikacji co 3 lata, corocznej waloryzacji kryteriów dochodowych oraz wysokości świadczeń rodzinnych wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych, w opinii resortu pracy i polityki społecznej, jest niezasadne. Wskaźnik ten bowiem nie obejmuje - w przeciwieństwie do badań progu wsparcia dochodowego rodzin (WDR), stanowiących podstawę weryfikacji ww. kwot - wyłącznie wzrostu wydatków związanych z wychowywaniem dzieci. Reasumując, uprzejmie informuję, że rząd nie planuje nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie trybu zmiany wysokości świadczeń rodzinnych i kryteriów dochodowych. Minister Jolanta Fedak