2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. zmiany sposobu przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego

ZAPYTANIE NR 9454
Wpłyneło dnia: 06-05-2009, Ogłoszone dnia: 21-05-2009 - posiedzenie nr 42
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Zgodnie z ustawą z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji niepełnosprawnemu dziecku lub osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz osobie, która ukończyła 75 lat. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje m.in. osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. W przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Bliźniaczym świadczeniem jest dodatek pielęgnacyjny, który przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty (z tytułu niezdolności do pracy lub rodzinnej), jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia. Świadczenie to jest wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm). Sensem tego typu uregulowań prawnych jest głębokie przekonanie o konieczności niesienia pomocy chorym w zaspokajaniu ich podstawowych potrzeb życiowych, zatem zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem, które ma zabezpieczyć część potrzeb osób niepełnosprawnych oraz osób w podeszłym wieku, osób chorych oraz starszych, często bezradnych, które mamy obowiązek chronić w sposób szczególny. Niestety dość często zdarza się, iż właśnie te osoby muszą zwracać rodzinne świadczenie opiekuńcze (wraz z ustawowymi odsetkami) z uwagi na zbieg prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Osoba, która jest uprawniona do emerytury lub renty (z tytułu niezdolności do pracy lub rodzinnej) i kończy 75 lat, z urzędu otrzymuje z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dodatek pielęgnacyjny, natomiast brak w ustawie o świadczeniach rodzinnych przepisu, który pozwala na zabezpieczenie tego momentu i niewypłacanie przyznanego już zasiłku pielęgnacyjnego bez przeprowadzenia skomplikowanego postępowania administracyjnego. Najczęściej jest on już przyznany na stałe z uwagi na liczne przewlekłe schorzenia związane z wiekiem starczym. Osoby w podeszłym wieku wzywane są do spłaty tego długu, przeżywają niepotrzebny stres i muszą zmierzyć się z wszelkimi utrudnieniami, by dotrzeć w celu wyjaśnienia sprawy do obu organów wypłacających bliźniacze świadczenia. Konieczne jest wprowadzenie ograniczenia, które pozwoli osobom uprawnionym do rent i emerytur przyznawać zasiłek pielęgnacyjny do miesiąca poprzedzającego ukończenie 75 roku życia, tak aby po przyznaniu im z urzędu dodatku nie zachodziła sytuacja nienależnie pobranych świadczeń. Jednocześnie należy wprowadzić konieczność weryfikacji przez oba organy wypłacające te świadczenia, tj. jeśli osoba uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy albo renty rodzinnej ubiega się zasiłek lub dodatek, to ZUS i organ wypłacający zasiłek pielęgnacyjny występują o potwierdzenie, czy świadczenia się nie powielą. Nie można tym obowiązkiem obciążać osób niepełnosprawnych. Należy także zapobiec sytuacji, w której współmałżonek, który otrzymuje prawo do renty rodzinnej i dodatek pielęgnacyjny z uwagi na wiek lub stan zdrowia, ma dług z uwagi na zbieg świadczeń i mimo już wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej musi oddać zasiłek pielęgnacyjny z odsetkami. W przypadku orzeczeń na stałe organ przyznający zasiłek powinien zbadać uprawnienia osoby wnioskującej do emerytury i renty oraz dodatku pielęgnacyjnego, a następnie przyznać zasiłek do miesiąca poprzedzającego 75 rok życia lub na stałe, bądź też odmówić świadczenia. W przypadku orzeczeń terminowych należy sprawdzić uprawnienia osoby wnioskującej do emerytury i renty, a następnie zdecydować, czy przyznać zasiłek do miesiąca poprzedzającego 75 rok życia, do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, lub odmówić go. Należy do minimum ograniczyć możliwość zbiegu tych świadczeń, ponieważ ich celem ma być pomoc, a nie dostarczanie dodatkowych problemów i utrudnień tym, dla których kłopotliwe bywają wszelkie czynności zmierzające do zabezpieczenia samodzielnej egzystencji. W związku z powyższym kieruję do Pani Minister zapytanie: Czy ministerstwo zamierza podjąć inicjatywę mającą na celu ewentualną nowelizację ustawy w przedstawionym powyżej zakresie? Z poważaniem Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Jarosław Duda - sekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej
Wpłyneła dnia: 08-06-2009, Ogłoszona dnia: 19-06-2009 - posiedzenie nr 43
Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na wystąpienie Pana Marszałka z dnia 12 maja 2009 r. dotyczące interpelacji poseł Danuty Pietraszewskiej w sprawie potrzeby nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. zmiany sposobu przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego (SPS-023-9454/09), uprzejmie informuję: Warunki nabywania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego są zbliżone. Zasiłek pielęgnacyjny, określony w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.), przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyższej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, oraz osobie, która ukończyła 75 lat. Natomiast dodatek pielęgnacyjny, określony w przepisach ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 535, z późn. zm.), przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji, albo ukończyła 75 lat życia. Możliwość pobierania obu świadczeń jednocześnie zdarza się w praktyce, gdy osoba nabyła prawo do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności, a następnie, po uzyskaniu prawa do renty, czyli uznaniu jej za całkowicie niezdolną do pracy, ZUS przyznaje jej dodatek pielęgnacyjny. Przypadków takich nie zdarza się jednak wiele. Natomiast do mniejszości należą przypadki, gdy osoba pobierająca zasiłek pielęgnacyjny nabywa z racji ukończenia 75. roku życia dodatek pielęgnacyjny. Warunkiem nabycia prawa do dodatku jest bowiem prawo do renty lub emerytury. Dlatego też w praktyce osoby niepełnosprawne, uznane przez orzecznika ZUS za całkowicie niezdolne do pracy, nabywają jednocześnie prawo do emerytury lub renty oraz prawo do dodatku pielęgnacyjnego, co ma miejsce na długo przed osiągnięciem przez te osoby 75. roku życia. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych wykluczają możliwość pobierania obu tych świadczeń jednocześnie. Zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. W oparciu o powyższą regulację osoby, które nabyły prawo do dodatku pielęgnacyjnego, zwracają pobrany za ten sam okres zasiłek pielęgnacyjny, stanowiący w tym przypadku świadczenie nienależnie pobrane. Wynika to z samej definicji nienależnie pobranych świadczeń, określonej w art. 30 ust. l pkt l ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą stanowią je m.in. świadczenia rodzinne wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do tych świadczeń. Praktyka organów przyznających dodatek pielęgnacyjny jest różna w tym zakresie - KRUS informuje zazwyczaj o przyznaniu dodatku pielęgnacyjnego urząd gminy wypłacający zasiłek pielęgnacyjny, a ZUS tego nie czyni. Dlatego też zdarza się, że kwota nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego jest znaczna. W wyjątkowych przypadkach, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny, urząd gminy, na mocy art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Problem związany z koniecznością zwracania kwot nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego został przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej dostrzeżony. Obecnie rozważane jest wprowadzenie regulacji umożliwiającej przekazywanie informacji pomiędzy organami wypłacającymi te świadczenia oraz wprowadzenie sposobu wzajemnego rozliczania kwot nienależnie pobranych świadczeń bez konieczności nadmiernego angażowania w to świadczeniobiorców. Łączę wyrazy szacunku Sekretarz stanu Jarosław Duda