2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie likwidacji niebezpiecznych odpadów po przedsiębiorstwie państwowym Zakłady Chemiczne "Tarnowskie Góry"

ZAPYTANIE NR 5789
Wpłyneło dnia: 26-08-2016, Ogłoszone dnia:
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Środowiska

W związku z licznymi interwencjami oraz uchwałą rady Miasta Zabrze nr XXVIII/300/16 w sprawie podjęcia działań niezbędnych do kompleksowej i ostatecznej likwidacji zagrożeń, jakie stwarzają odpady niebezpieczne po przedsiębiorstwie państwowym Zakłady Chemiczne „Tarnowskie Góry” w Tarnowskich Górach, zwracam się do Pana Ministra z niniejszą interpelacją.

Powstałe w 1922 roku przedsiębiorstwo państwowe Zakłady Chemiczne „Tarnowskie Góry” stało się z biegiem lat jednym z największych w kraju producentem chemicznych związków nieorganicznych. Zakłady te deponowały odpady z produkcji bez odpowiedniego zabezpieczenia na zwałowiskach wokół terenu zakładu, co doprowadziło do skażenia gleby, wód powierzchniowych oraz podziemnych.

Pod koniec lat 90. rozpoczęto działania zamierzające do trwałego ograniczenia zanieczyszczenia środowiska charakterystycznymi dla działalności zakładu pierwiastkami takimi jak: bor, bar, cynk, ołów i kadm. W tym celu wybudowano składowisko odpadów niebezpiecznych, na które zgodnie z założeniami i odpowiednią technologią powinny trafić wszystkie odpady poprodukcyjne, natomiast tereny po wydobyciu odpadów powinny być poddane rekultywacji biologicznej.

Łączna ilość tych odpadów została oszacowana na 1,5 mln m?. Dotychczas do składowiska złożono ponad 1 mln m? odpadów, a do unieszkodliwienia pozostaje jeszcze 425 tys. m? odpadów oraz teren do rekultywacji o powierzchni ponad 36 ha. Większa część tych odpadów w ilości ok. 272 m? zalega na zwałowisku nr 1, zlokalizowanym na terenie o powierzchni ponad 10 ha, do którego Starosta Tarnogórski nie posiada tytułu własności, ponieważ w 2004 roku Agencja Mienia Wojskowego sprzedała te tereny osobom prywatnym pomimo tego, że zalegały na nich odpady po Zakładach Chemicznych. Pozostała część odpadów zlokalizowana jest na terenach Skarbu Państwa.

Likwidacja zagrożenia, jakim są odpady niebezpieczne po Zakładach Chemicznych „Tarnowskie Góry”, napotyka na przeszkody, które uniemożliwiają kontynuację i zakończenie inwestycji. Na etapie pozyskiwania dofinansowania na kolejny etap starosta tarnogórski napotkał na przeciwności, które wręcz uniemożliwiają jego uzyskanie. Pokonanie tych przeszkód wykracza poza właściwości i możliwości reprezentującego Skarb Państwa starosty tarnogórskiego. Uzyskanie dostępu do odpadów zlokalizowanych na terenach prywatnych i otrzymanie dofinansowania pozwoli na kompleksowe unieszkodliwienie odpadów i zakończenie inwestycji.

Okolicznością ponaglającą jest fakt, że na przedmiotowym obszarze występuje Główny Zbiornik Wód Podziemnych 330 - Gliwice. Zbiornik ten obejmuje swoim zasięgiem aż 14 gmin: Tarnowskie Góry, Zbrosławice, Tworóg, Świerklaniec, Radzionków, Wielowieś, Toszek, Rudziniec, Pyskowice, Sośnicowice, Gliwice, Zabrze, Bytom i Piekary Śląskie. Zalegające na zwałowiskach niebezpieczne odpady pogarszają stan wód tego zbiornika, powodując zagrożenie ujęć wód podziemnych.

Podejmowane przez lokalne samorządy inicjatywy, apel i uchwały wraz z uzasadnieniem zostały już wysłane na ręce m.in. Prezesa Rady Ministrów, Wojewody Śląskiego, Marszałka Województwa Śląskiego, Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach, Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, Prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, Prezesa Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, Ministra Środowiska, Ministra Finansów. Pisma wysłane do ww. zawierają prośby o podjęcie działań zmierzających do usunięcia formalnych i faktycznych przeszkód, które uniemożliwiają likwidację zagrożenia, jakie stwarzają odpady po dawnych Zakładach Chemicznych „Tarnowskie Góry”.

W związku z powyższym kieruję do Pana Ministra pytania:

Jak Pan Minister zamierza rozwiązać problem zagrożenia dla życia i zdrowia mieszkańców ww. miejscowości spowodowany biernością ww. instytucji odpowiedzialnych za stan ochrony środowiska, a przede wszystkim zdrowia obywateli? Kto będzie ponosił odpowiedzialność w przypadku wybuchu istniejącej bomby ekologicznej? Ile warte jest zdrowie i życie ludzi dla urzędników, którzy od lat nie potrafią rozwiązać zaistniałego problemu?

Z wyrazami szacunku

Danuta Pietraszewska

ODPOWIEDŹ
Nadawca: Sławomir Mazurek - podsekretarz stanu w Ministerstwie Środowiska
Wpłyneła dnia: 05.10.2016, Ogłoszona dnia:
Szanowny Panie Marszałku,

Odpowiadając na interpelację posłanki Danuty Pietraszewskiej w sprawie likwidacji odpadów niebezpiecznych po przedsiębiorstwie państwowym Zakłady Chemiczne "Tarnowskie Góry" - K8INT5789, przedstawiam wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie.

Uprzejmie informuję, że sytuacja na terenach po byłych Zakładach Chemicznych „Tarnowskie Góry” w likwidacji jest znana Ministrowi Środowiska od lat, a kwestie dotyczące zagrożenia dla życia i zdrowia mieszkańców są traktowane priorytetowo. Ponadto Minister Środowiska aktywnie uczestniczy w rozwiązaniu przedmiotowego problemu, chociażby poprzez zapewnienie finansowania likwidacji zagrożenia stwarzanego przez odpady niebezpieczne zalegające na ww. terenach ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Sprawa dotycząca możliwości sfinansowania przedmiotowego przedsięwzięcia ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest prowadzona od początku 2001 r., w którym przyznano pierwszą dotację w wysokości 6,6 min zł na likwidację zwałowiska nr 2. Następnie w latach 2001-2009 na rekultywację terenu zdegradowanego działalnością likwidowanych Zakładów Chemicznych Tarnowskie Góry, Narodowy Fundusz przeznaczył kwotę dotacji w łącznej wysokości 48 072 841 zł w ramach 6 umów o dofinansowanie (z czego Powiat Tarnogórski otrzymał 10,2 min zł na to zadanie). Obecnie, ze względu na liczne przeszkody formalno-prawne (m.in. kwestie własności terenów, na których zalegają odpady niebezpieczne czy też prowadzoną egzekucję z nieruchomości przekazanych na rzecz Skarbu Państwa), sprawa dotycząca uzyskania finansowania ze środków Narodowego Funduszu została wstrzymana.

Ponadto należy zauważyć, że sytuacja na terenach po byłych Zakładach Chemicznych jest skomplikowana, chociażby ze względu na fakt, że nie wszystkie odpady powstałe w wyniku działalności Zakładów zdeponowane są na terenach znajdujących się we władaniu Starosty Tarnogórskiego. Całkowite wyeliminowanie szkodliwego oddziaływania na środowisko zgromadzonych odpadów niebezpiecznych wymagało i nadal wymaga znacznych nakładów finansowych ze środków publicznych. Rozwiązanie przedmiotowego problemu nie dotyczy wyłącznie kwestii zapewnienia finansowania, przeszkody stojące na przeszkodzie mają charakter przede wszystkim formalny, w tym związany z własnością nieruchomości, własnością odpadów i prawną odpowiedzialnością za poszczególne działania. W związku z powyższym, obecnie w resorcie środowiska prowadzona jest ponowna analiza przedmiotowego problemu oraz ewentualnych możliwości jego rozwiązania.

Z poważaniem

Z up. Ministra Sławomir Mazurek Podsekretarz Stanu Ministerstwo Środowiska / - podpisany cyfrowo/