2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie młodzieżowych ośrodków wychowawczych

ZAPYTANIE NR 33214
Wpłyneło dnia: 17-06-2015, Ogłoszone dnia:
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Edukacji narodowej
W związku z niejasnościami z wykazywaniem wychowanków w Systemie Informacji Oświatowej (SIO) i związanymi z tym kontrolami Urzędów Kontroli Skarbowej może dramatycznie pogorszyć się jakość pracy MOW-ów oraz likwidacja części z nich. Wykaz SIO stanowi podstawę do naliczania samorządom prowadzącym ośrodki wychowawcze subwencji oświatowej na rok następny. Na przestrzeni ostatnich lat powszechna była praktyka, że do SIO ujmowano wychowanków obecnych oraz wychowanków, co do których Ośrodek Rozwoju Edukacji w Warszawie wydał wskazanie do konkretnej placówki. Z informacji uzyskanych od dyrektorów MOW wynika, że ponad 90% placówek od 2008 roku oprócz wychowanków doprowadzonych wykazywała w systemie SIO także wychowanków skierowanych, ale jeszcze nie doprowadzonych do placówki. Z nieznanych przyczyn MEN zmieniło swoją interpretację zasad wykazywania wychowanków do SIO. Nowe stanowisko mówi, że należy wykazywać tylko i wyłącznie wychowanków doprowadzonych do placówki. Informacje o tej istotnej zmianie nie zostały upowszechnione wśród organów prowadzących i dyrektorów MOW. Zmiana stanowiska Ministerstwa stała się tym samym podstawą do kontroli Urzędów Kontroli Skarbowej (UKS), których skutkiem są decyzje dotyczące zwrotów przez samorządy, nienależnie, zdaniem kontrolujących, pobranych subwencji. UKS w trakcie kontroli kwestionuje wykazywanie w systemie SIO na dzień 30 września wychowanków skierowanych, którzy przyjmowani są w trakcie całego roku, na podstawie postanowienia sądu oraz wskazania wydanego przez Ośrodek Rozwoju Edukacji w Warszawie. Ujmowanie w systemie SIO tylko wychowanków doprowadzonych spowodowałoby, iż wysokość otrzymanej subwencji przez samorząd prowadzący placówkę zależała w pewnym sensie od sytuacji, czy uda się policji doprowadzić nieletnią/nieletniego do danego MOW. Należy zaznaczyć, że niestawiennictwo wychowanka przez okres 1 miesiąca nie uchyla obowiązku przebywania w MOW. Niedoprowadzony wychowanek trafia do innego ośrodka, a na jego miejsce jest wydawane kolejne skierowanie. Wykazywana liczba wychowanków do systemu SIO na dzień 30 września jest odzwierciedleniem zobowiązania MOW do przyjmowania w trakcie roku szkolnego wychowanków do danego limitu. Jak wynika z danych zebranych od dyrektorów, liczba przyjętych w skali roku szkolnego wychowanków przekracza znacząco stan wykazywany w SIO nawet o 20-40 %. Jest to związane z rotacją wychowanków wynikającą ze zwolnień nieletnich przez sądy rodzinne, uzyskaniem pełnoletności, skreśleniem z tytułu nieusprawiedliwionej nieobecności lub innych przyczyn określonych w przepisach szczegółowych. Konsekwencje kontroli UKS mogą mieć katastrofalne skutki dla całego systemu resocjalizacji nieletnich w Polsce. Organy prowadzące nie udźwigną finansowo konieczności dofinansowania MOW z własnych budżetów. W związku z tym obniżony zostanie standard opieki nad dziećmi i poziom bezpieczeństwa w placówkach (wzrasta liczba wychowanków potrzebujących specjalistycznej opieki psychologicznej i psychiatrycznej , osób uzależnionych od narkotyków i dopalaczy, rosnąca liczba wychowanek w ciąży). Załamanie finansów placówek wynikających z kontroli UKS doprowadzi jedynie do pogorszenia standardów MOW.

Pani Minister

Jakie możliwości rozwiązania problemów MOW-ów widzi w tej dramatycznej dla nich sytuacji MEN?

Dlaczego prace MEN związane ze zmianami w finansowaniu prowadzenie są bez jakichkolwiek konsultacji środowiskowych?

Z wyrazami szacunku

Danuta Pietraszewska

ODPOWIEDŹ
Nadawca: Tadeusz Sławecki - sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej
Wpłyneła dnia: 08-07-2015, Ogłoszona dnia:
Pani

Małgorzata Kidawa-Błońska

Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowna Pani Marszałek,odpowiadając na interpelację1 Posłanki na Sejm RP Pani Danuty Pietraszewskiej w sprawie zasad finansowania młodzieżowych ośrodków wychowawczych (MOW), przedstawiam poniższe wyjaśnienia. Aktualnie obowiązujące regulacje, dotyczące zasad przekazywania do SIO informacji o liczbie wychowanków MOW, funkcjonują w tej samej formie od czasu powrotu tych ośrodków do systemu oświaty w 2004 r.Zgodnie z przepisami regulującymi m. in. prowadzenie przez placówki systemu oświaty dokumentacji2 oraz zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w MOW3 - wychowankiem jest osoba przyjęta do placówki i z dniem przyjęcia wpisana do księgi wychowanków. Wychowankiem nie jest więc osoba skierowana do młodzieżowego ośrodka wychowawczego oraz niewpisana do księgi wychowanków. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości finansowania osób niebędących wychowankami młodzieżowych ośrodków wychowawczych. Ustawodawca nie wprowadził zmian w przepisach regulujących powyższe kwestie odpowiednio od 2002 r. i 2004 r.  Tym samym nie mogły one stanowić powodu kontroli skarbowych, ani podstawy konsultacji społecznych.Przepisy dotyczące finansowania młodzieżowych ośrodków wychowawczych uwzględniają specyfikę tych ośrodków, polegającą m.in. na pozostawaniu w gotowości do przyjęcia wychowanka w okresie do jednego miesiąca, pomiędzy uzyskaniem przez nieletniego wskazania miejsca w określonym ośrodku a datą przybycia do tej placówki.Podstawą do naliczenia środków finansowych w postaci subwencji oświatowej dla młodzieżowych ośrodków wychowawczych jest liczba wychowanków wykazana w systemie informacji oświatowej (SIO). W systemie informacji oświatowej należy wykazywać wychowanków przyjętych do młodzieżowego ośrodka wychowawczego oraz wpisanych do księgi wychowanków. Nie podaje się tzw. miejsc pustych (oczekujących na przyjazd osoby skierowanej do ośrodka). Jednocześnie w przypadku ucznia, który został skierowany a jeszcze nie przybył do ośrodka i w związku z tym nie został ujęty w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji, jednostka samorządu terytorialnego może wystąpić z wnioskiem o przyznanie środków z 0,4% rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej. Wśród kryteriów podziału rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej jest m. in. dofinansowanie z tytułu wzrostu zadań szkolnych i pozaszkolnych polegającego na wzroście liczby uczniów przeliczeniowych w stosunku do danych przyjętych do naliczenia algorytmem części oświatowej subwencji ogólnej4.'Obecny system finansowania wychowanków MOW posiada mechanizm, który zapewnia finansowanie wychowanków przybywających do ośrodków w trakcie roku szkolnego zarówno w przypadku placówek prowadzonych, jak i dotowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Zapewnia on także przepływ środków finansowych „za wychowankiem", trafiają one bowiem do organu prowadzącego młodzieżowy ośrodek wychowawczy, w którym są umieszczani nieletni z całej Polski.

Jak wynika ze sprawozdawczości budżetowej, w skali kraju nie wszystkie środki naliczone odpowiednią wagą algorytmu subwencyjnego dla młodzieżowych ośrodków wychowawczych w latach 2011-2014 zostały wydatkowane na funkcjonowanie tych ośrodków (wydatki bieżące w rozdziale 85420). Przykładowo, w 2013 r. wydatki bieżące na funkcjonowanie tych placówek wykazane w sprawozdawczości budżetowej JST były aż o 52 min zł, tj. o 23%, niższe od naliczonych i przekazanych w subwencji oświatowej środków, w 2014 r. wskaźnik ten wynosił 19%.

Tabela 1. Kwoty subwencji oświatowej naliczone na wychowanków, korzystających z opieki w MOW w latach 2011 -2014.

   
Rok Wydatkiw rozdziale 85420(pomniejszone o dotacje) Subwencja oświatowa naliczana na wychowanków MOW Relacja subwencji do wydatków
2011 183 min zł 227 min zł 124%
2012 200 min zł 233 min zł 117%
2013 223 min zł 275 min zł 123%
2014 233 min zł 278 min zł 119%
Obecnie w tzw. „ustawie okołobudżetowej” na 2015 r.5 została uregulowana kwestia dotychczasowej dowolności w wydatkowaniu subwencji przez JST. Powyższe uregulowanie zobowiązuje JST do adekwatnego kierowania środków otrzymanych z budżetu państwa na edukację, wymagającą stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Nakłada na JST obowiązek przeznaczenia na zadania związane ze stosowaniem specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży, środków w wysokości nie niższej niż zostały na te zadania naliczone w części oświatowej subwencji ogólnej.Ministerstwo Edukacji Narodowej zdaje sobie sprawę z problemów i wyzwań, jakie stoją przez młodzieżowymi ośrodkami wychowawczymi oraz potrzebą dalszej optymalizacji działalności tych placówek. MEN, za pośrednictwem jednostki6 podległej, monitoruje proces umieszczania nieletnich w MOW oraz efektywność realizacji postanowień sądów rodzinnych.W bieżącym roku szkolnym przedstawiciele Ministerstwa, w ramach działań powołanego przez Rzecznika Praw Dziecka Zespołu d.s. Standaryzacji Pobytu Dzieci w Młodzieżowych Ośrodkach Wychowawczych (MOW) oraz Młodzieżowych Ośrodkach Socjoterapii (MOS) w zakresie Edukacji, Opieki i Wychowania, analizowali kwestię podniesienia jakości pracy MOW i MOS.Przygotowany przez Zespół projekt standardów pobytu wychowanków w tych placówkach został przekazany do konsultacji ww. ośrodkom wraz z projektem pilotażowego arkusza standaryzacyjnego.W kwietniu br. Ministerstwo we współpracy z Ośrodkiem Rozwoju Edukacji zorganizowało ogólnopolską konferencję7 Polityka samorządów wobec MOW i MOS - problemy i wyzwania. W konferencji wzięli udział przedstawiciele organów dotujących i organów prowadzących MOW i MOS oraz dyrektorzy tych ośrodków. Omówiono efektywność działań podejmowanych w obszarze zapewniania wysokiej jakości oddziaływań resocjalizacyjnych i terapeutycznych w MOW i MOS. Przeprowadzono dyskusję dotyczącą wyznaczenia standardów ich funkcjonowania oraz szczegółowo przeanalizowano propozycję opracowaną przez ww. Zespół.Wyniki tej dyskusji oraz analiza pilotażowego arkusza standaryzacyjnego wskazały na konieczność dalszych prac nad materiałem przygotowanym przez Zespół. W związku z powyższym, z udziałem przedstawicieli Rzecznika Praw Dziecka, podjęto prace nad nowelizacją rozporządzenia w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach, uwzględniające merytoryczne i organizacyjne standardy pobytu dzieci i młodzieży w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych. Obecnie trwają prace legislacyjne nad ww. projektem.  

Z poważaniem

Z upoważnienia

MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ

Tadeusz Sławecki

Sekretarz Stanu

/ - podpisany cyfrowo/

______________________________________________________________________________________________________________
1 Nr 33214.
2  Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzaju tej dokumentacji (Dz. U. poz. 1170), wcześniej rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzaju tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225, z późn. zm.).
3   Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (Dz. U. Nr 296, poz. 1755), wcześniej rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz.U. Nr 178, poz. 1833, z późn. zm.).
4  Zgodnie z algorytmem wskazanym w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego.
5 Art. 32 ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (Dz. U. poz. 1877).
6  Podległy Ministrowi Edukacji Narodowej Ośrodek Rozwoju Edukacji do monitorowania bieżącego funkcjonowania MOW używa systemu teleinformatycznego.
7    Konferencja pt Polityka JST wobec młodzieżowych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii - problemy i wyzwania została zorganizowana w dniach 13-14 kwietnia 2015 r. w ramach projektu systemowego „Doskonalenie strategii zarządzania oświatą na poziomie regionalnym i lokalnymi II etap".