2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie możliwości zmiany art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

ZAPYTANIE NR 6307
Wpłyneło dnia: 24-01-2007, Ogłoszone dnia: 15-02-2007 - posiedzenie nr 34
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Transportu, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
1) Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z 1998 r. z późn. zm.) w treści art. 73 ust. 1 stanowi, że ˝nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem˝. Ustawodawca, mając na uwadze potrzebę generalnego uporządkowania spraw własności nieruchomości znajdujących się w pasach drogowych dróg publicznych, zmienił trwającą od lat rzeczywistość znakomitej części polskich dróg, w której stan faktyczny nie odpowiadał stanowi prawnemu - księgowowieczystemu. Regulacja ta nie objęła jednak nieruchomości będących w wieczystym użytkowaniu osób prawnych i fizycznych. W polskim systemie prawnym właścicielem takich nieruchomości jest Skarb Państwa bądź jednostka samorządu terytorialnego. Nabycie praw do nich odbywa się zatem w dotychczasowym trybie, czyli umową cywilnoprawną (prawa wieczystego użytkowania), a następnie prawa własności, wg stosownych unormowań ustawowych pomiędzy Skarbem Państwa a właściwą jednostką samorządu terytorialnego bądź odwrotnie lub pomiędzy jednostkami samorządowymi. Biorąc pod uwagę uciążliwość tych procedur, należy przypuszczać, że dla nieruchomości drogowych będących w wieczystym użytkowaniu jw. nadal nie będzie prowadzona regulacja terenowo-prawna, a bynajmniej nie w takim zakresie jak dla tych, które podlegają regulacji z art. 73 ustawy. 2) Art. 73 ust. 4 ustawy o treści ˝Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określanych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa˝ - określa jednoznacznie przedział terminowy uprawnień odszkodowawczych. Zakres specjalistycznej dokumentacji dołączanej do wniosku kierowanego do wojewody o potwierdzenie w decyzji administracyjnej uprawnień Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieruchomości drogowej jest obszerny. Mając na uwadze, że większość tych nieruchomości wymaga wykonania pomiarów geodezyjnych określających zasięg zajęcia ich drogą (podziałów gruntu) oraz że regulacje te dotyczą tysięcy działek, wiadomym jest, iż będzie to proces długotrwały, wieloletni. Uczestnikami postępowania administracyjnego, prowadzonego przez wojewodę, są właściciele nieruchomości z daty 31 grudnia 1998 r. i jej aktualni właściciele, które to osoby często dopiero z chwilą składania wniosku przez zarządcę drogi dowiadują się o przysługującym im uprawnieniu odszkodowawczym, którego termin już minął. Szanowny Panie Ministrze! Czy nie zasadnym byłoby unormowanie art. 73 ust. 1 ustawy i rozszerzenie jej na nieruchomości będące w wieczystym użytkowaniu? Czy nie należałoby przywrócić terminu składania wniosku o odszkodowanie, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy, byłym właścicielom nieruchomości? Z wyrazami szacunku Poseł Danuta Pietraszewska
ODPOWIEDŹ
Nadawca: Jarosław Zieliński - sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji; Piotr Stomma - podsekretarz stanu w Ministerstwie Transportu
Wpłyneła dnia: 26-02-2007 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji; 28-02-2007 Ministerstwo Transportu, Ogłoszona dnia: 15-03-2007 - posiedzenie nr 37
MINISTERSTWO SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma z dnia 31 stycznia 2007 r. (sygn. SPS-023-6307/07) przekazującego interpelację Posła na Sejm RP Pani Danuty Pietraszewskiej w sprawie możliwości zmiany art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872, z późn. zm.) uregulował stan prawny nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, a stanowiących własność innych osób niż Skarb Państwa i gminy. Na mocy tego przepisu nieruchomości te stały się z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością, odpowiednio: Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, a deklaratoryjne decyzje wojewodów jedynie potwierdzają powstanie tego skutku (z mocy prawa). Mając na uwadze skutek prawny ww. przepisu art. 73 oraz charakter ustawy, w której został on zamieszczony, nie wydaje się, aby możliwe było obecnie rozszerzenie zakresu podmiotowo-przedmiotowego tego przepisu o grunty będące w użytkowaniu wieczystym. Uregulowanie tej problematyki mogłoby ewentualnie nastąpić poprzez odpowiednią nowelizację ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnośnie kwestii przywrócenia terminu składania wniosków o odszkodowanie za przedmiotowe nieruchomości, o którym mowa w art. 73 ust. 4, należy wskazać, iż istnieje uzasadniona obawa, że taka nowelizacja naruszałaby konstytucyjną zasadę lex retro non agit. Zgodnie bowiem z obecnym brzmieniem ww. artykułu z dniem 1 stycznia 2006 r. wygasły (z mocy prawa) niezgłoszone roszczenia odszkodowawcze byłych właścicieli przedmiotowych nieruchomości. Ponadto należy dodać, że omawiany przepis był przedmiotem oceny dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 20 lipca 2004 r. (sygn. SK 11/02, opubl. OTK-A 2004/66) uznał go za zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Podsumowując, pragnę dodać, że organem właściwym w sprawach gospodarki nieruchomościami, jak również organem odwoławczym od decyzji wojewodów wydawanych w trybie art. 73 ust. 3 ww. ustawy - Przepisy wprowadzające... (...) jest Minister Budownictwa, jako minister właściwy w zakresie działu budownictwo, gospodarka przestrzenna i mieszkaniowa. Z wyrazami szacunku Sekretarz stanu Jarosław Zieliński   MINISTERSTWO TRANSPORTU Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pani Poseł Danuty Pietraszewskiej, przesłaną przy piśmie nr SPS-023-6307/07 z dnia 31 stycznia 2007 r., w sprawie możliwości zmiany art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) uprzejmie informuję, że przepis art. 73 ww. ustawy stworzył mechanizm odjęcia z dniem 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa, dotychczasowym właścicielom własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na rzecz Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Przepis ten był aktem jednorazowym, którego działanie zostało ograniczone w czasie. Celem ustawodawcy było uporządkowanie stanu prawnego dróg, co do których z różnych przyczyn stan faktyczny nie pokrywał się ze stanem prawnym. Określonym w art. 73 omawianej ustawy przedmiotem odjęcia własności były działki ˝faktycznie wywłaszczone˝, wobec których w drodze czynności faktycznych przesądzone zostało przejęcie ich własności przez Skarb Państwa bądź właściwe jednostki samorządu terytorialnego bez uregulowania stanu prawnego, w tym wypłaty odszkodowania na rzecz osób uprawnionych. Przepis art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poza tym, że był aktem jednorazowym, stanowił zarazem uzupełnienie wprowadzonego w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. przepisu art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115), który statuuje zasadę, że drogi te stanowią własność publiczną. Jeżeli zatem od dnia 1 stycznia 1999 r. właścicielem dróg publicznych, a więc nieruchomości, na których są one położone, może być jedynie jednostka samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa, to unormowaniem tym odebrano z mocy prawa własność nieruchomości wszystkim innym podmiotom. W ten sposób zrealizowano postulat zawarty w art. 2a ustawy o drogach publicznych. Jednocześnie powyższy przepis stworzył pewne ograniczenia w zakresie ekwiwalentności odszkodowania za przewidziane w nim odjęcie ex lege prawa własności - odsunięcie w czasie możliwości złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Jak wynika z powyższego, rozwiązania art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną stanowiły regulację szczególną, przewidzianą do zastosowania w określony sposób i uzasadnioną w danej sytuacji faktycznej, co potwierdził w swoich orzeczeniach Trybunał Konstytucyjny, którego ocenie podlegała konstytucyjność przepisu art. 73 ww. ustawy w różnych aspektach. Mając na uwadze wszystkie ww. okoliczności uprzejmie informuję, że nie ma dostatecznych podstaw, aby obecnie sięgać po rozwiązania zastosowane niegdyś jako rozwiązanie szczególne o charakterze jednorazowym, mające na celu uporządkowanie stanu prawnego nieruchomości zajętych faktycznie pod drogi publiczne w okresie poprzednich kilkudziesięciu lat. Ponadto, przesłanką zasadniczą ww. regulacji było nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub odpowiednio właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Nie jest zatem możliwe ˝rozszerzenie˝ zakresu przedmiotowego przepisu na przypadki, w których Skarb Państwa jest już właścicielem nieruchomości. W takim stanie należy korzystać z ogólnie obowiązujących przepisów w celu doprowadzenia do zgodności stanu prawnego ze stanem faktycznym. Wspomniana w interpelacji Pani Poseł uciążliwość istniejących procedur nie uzasadnia dokonywania zmian przepisów w drodze tworzenia regulacji szczególnych, bez dostatecznego dla nich uzasadnienia merytorycznego. Również postulat ustawowego przywrócenia terminu do składania wniosków odszkodowawczych, o którym mowa w art. 73 ust. 4 omawianej ustawy, należy uznać za nieuzasadniony. Zgodnie z treścią ww. przepisu wniosek właściciela nieruchomości mógł być złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Bezskuteczny upływ tego terminu powołał wygaśniecie roszczenia. Należy podkreślić, ze uprawnione podmioty (wywłaszczeni z mocy prawa) miały możliwość dochodzenia swoich praw w wyznaczonym okresie. Jeżeli tego nie uczyniły, można uznać, że świadomie z tego prawa zrezygnowały. Podkreślenia wymaga fakt, że sprawa realizacji roszczenia z art. 73 ustawy ma charakter cywilny, a Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. SK 9/98 przypomniał, że prawo cywilne wymaga dbałości zainteresowanego o swoje prawa. Łączę wyrazy najwyższego szacunku Podsekretarz stanu Piotr Stomma