2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie wprowadzenia do systemu prawnego kategorii osób dorosłych z całkowicie zniesioną możliwością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych

ZAPYTANIE NR 33432
Wpłyneło dnia: 01-07-2015, Ogłoszone dnia:
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Organizacje działające na rzecz osób niepełnosprawnych od wielu lat sygnalizują dyskryminację niepełnosprawnych osób dorosłych, całkowicie zależnych od pomocy innych. W związku z tym Porozumienie AUTYZ – POLSKA wystosowało apel dotyczący uchwalenia zmian w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. nr 14, poz. 92, z późn. zm.) w zakresie wprowadzenia do systemu prawnego kategorii osób z całkowicie zniesioną możliwością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (druk nr 3184). Dyskryminacja przejawia się w szczególności w dostępie do placówek dziennej oraz całodobowej opieki oraz rehabilitacji. Problem dotyczy osób z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim, nisko funkcjonujących osób z autyzmem oraz wielu osób z niepełnosprawnościami sprzężonymi, które to są osobami niepełnosprawnymi od urodzenia lub dzieciństwa, a po zakończeniu edukacji skazane są na izolację w domu, pod opieką starzejących się i schorowanych rodziców. Przewidziane w systemie wsparcie w placówkach takich jak środowiskowe domy pomocy społecznej, warsztaty terapii zajęciowej, czy domy pomocy społecznej nie uwzględniają w kosztach i zasadach funkcjonowania konieczności zwiększonej codziennej opieki dla tych osób. Przygotowany projekt ustawy przewiduje wprowadzenie nowej kategorii osób niepełnosprawnych – osób z całkowicie zniesiona możliwością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Organizacje reprezentujące różne rodzaje niepełnosprawności przygotowały i uzgodniły w oparciu o zachodnioeuropejskie wzory, wspólne narzędzie oceny niesamodzielności – formularz oceny stopnia niesamodzielności, kwalifikujący do specjalistycznego wsparcia.

Dla osób z całkowicie zniesioną możliwością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, niezbędne jest wprowadzenie do systemu prawnego nowych rozwiązań, zapewniających rzeczywiste wsparcie. Rozwiązania te powinny uwzględniać mechanizmy przyznawania i finansowania dodatkowego wsparcia, w szczególności opieki i terapii w istniejących typach placówek rehabilitacji społecznej i zawodowej oraz pomocy społecznej, a także tworzenie nowych typów specjalistycznych placówek.

Panie Ministrze

Jakie są możliwości wprowadzenia proponowanych zmian zmierzających do rzeczywistego poszanowania praw osób niepełnosprawnych zgodnie z Konwencją o Prawach Osób Niepełnosprawnych?

 

Z wyrazami szacunku

Danuta Pietraszewska

ODPOWIEDŹ
Nadawca: Jarosław Duda - sekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej
Wpłyneła dnia: 24-07-2015, Ogłoszona dnia:
Odpowiadając na przesłaną przez Panią Marszałek przy piśmie z dnia 7 lipca 2015 roku (znak: K7INT33432) interpelację posłanki Danuty Pietraszewskiej w sprawie wprowadzenia do systemu prawnego kategorii osób dorosłych z całkowicie zniesioną możliwością zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, uprzejmie informuję: W aktualnym stanie prawnym zasady orzekania o niepełnosprawności oraz kryteria kwalifikowania do niepełnosprawności regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, ze zm.), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia (Dz. U. Nr 17, poz. 162, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328, ze zm.). W świetle przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych niepełnosprawność oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Niepełnosprawność, zgodnie z kryterium ustawowym, to niemożność efektywnego pełnienia ról społecznych tj. wypełniania zobowiązania wynikającego z zajmowanej pozycji społecznej przy korzystaniu przez osobę z przysługujących jej przywilejów i praw według bardziej lub mniej określonego wzoru, a więc niemożność bądź trudności w codziennej aktywności i uczestnictwie. W przypadku osób do ukończenia 16 roku życia niepełnosprawność nie podlega gradacji, dlatego w stosunku do tych osób wydaje się orzeczenie o niepełnosprawności. Natomiast w przypadku osób powyżej 16 roku życia niepełnosprawność podlega gradacji polegającej na ustaleniu wobec tych osób jednego z trzech stopni niepełnosprawności: lekkiego, umiarkowanego albo znacznego. Zarówno orzeczenie o niepełnosprawności jak też orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wskazuje na trudności osoby orzekanej w samodzielnym funkcjonowaniu. Zakres tych trudności rozumianych jako ograniczenia funkcjonalne jest opisywany albo poprzez zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności wskazania, albo poprzez stopnie niepełnosprawności w przypadku osób powyżej 16 roku życia. Tym nie mniej w każdej z tych sytuacji przedmiotem rozstrzygnięcia jest określenie zakresu ograniczeń osoby uznanej za niepełnosprawną, a więc de facto określenie zakresu jej niesamodzielności rozumianej jako możliwość zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie pragnę poinformować Panią Marszałek, że w chwili obecnej trwają w Sejmie prace nad poselskim projektem ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (druk nr 3184). Projekt ten zakłada m.in. różnicowanie osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. W uzasadnieniu projektu wskazano, że w konsekwencji zróżnicowania zakresu ograniczeń i sprawowanej opieki, związanych z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, koniecznym jest dokonanie podziału osób ze zniesioną możliwością zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych na dwie grupy, wyrażone zmianą treści wskazania w tej materii zawartego w orzeczeniach, celem lepszego dostosowania instrumentów pomocy jaka powinna być udzielana w zależności od rzeczywistego zakresu potrzeb. Przedmiotowa propozycja wpisuje się niewątpliwie w postulat związany z wyodrębnieniem kategorii osób z całkowicie zniesioną możliwością zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Przy powyższym pragnę zadeklarować, że Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, którego przedstawiciele aktywnie uczestniczą w procesie legislacyjnym (byli obecni zarówno w trakcie I czytania projektu, jak też uczestniczyli w posiedzeniu Komisji Polityki Społecznej i Rodziny udzielając wyjaśnień na zadawane pytania), jest gotowe do dalszej współpracy przy realizacji procesu legislacyjnego. Niezależnie od powyższego pragnę jednak przypomnieć, że kwestia niesamodzielności była przedmiotem prac legislacyjnych prowadzonych w roku 2013, w związku ze zmianą w zakresie standaryzacji systemu świadczeń opiekuńczych (świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego) w ramach świadczeń rodzinnych. Projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych zakładał określenie poziomu niesamodzielności osób niepełnosprawnych w związku z zakresem opieki sprawowanej nad tymi osobami ustalanym przez zespoły orzekające w odrębnej opinii i przewidywał pierwotnie wyodrębnienie 5 poziomów niesamodzielności uzależniając od nich wysokość świadczeń dla opiekunów osób niepełnosprawnych. Propozycje te spotkały się ze zdecydowanym sprzeciwem opiekunów osób niepełnosprawnych i nie zostały wdrożone do porządku prawnego.