2015 Danuta Pietraszewska

A+

Interpelacja w sprawie wysokości opłaty za przejazd autostradą A4 na odcinku Katowice - Kraków

ZAPYTANIE NR 4531
Wpłyneło dnia: 01.07.2016, Ogłoszone dnia:
Nadawca: Stanisław Gawłowski, Ewa Kołodziej, Józef Lassota, Dorota Niedziela, Danuta Pietraszewska, Bogusław Sonik, Marek Sowa, Marian Zembala,
Adresat: Minister Infrastruktury i Budownictwa

Szanowny Panie Ministrze,

sprawy związane z opłatami i warunkami koncesji autostrady A4 były przedmiotem szczególnego zainteresowania Pana Ministra. Niejednokrotnie, pełniąc funkcję posła RP, zwracał Pan szczególną uwagę na zbyt wysokie opłaty, jakie koncesjonariusz autostrady (spółka Stalexport Autostrada Małopolska S.A.) narzucił za przejazd odcinka A4 pomiędzy Katowicami a Krakowem, oraz na inwestycje do których koncesjonariusz się sam zobowiązał, lub też ograniczeń dot. realizowanych inwestycji na drogach alternatywnych (w szczególności droga DK 94 Olkusz - Kraków) przez GDDKiA.

W związku z powyższym zwracamy się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1.Czy Ministerstwo planuje negocjacje z koncesjonariuszem autostrady A4 w sprawie obniżenia opłat za przejazd, w związku z trwającymi pracami remontowymi, utrudniającymi płynny przejazd autostradą?

2. Jak Ministerstwo zamierza zapewnić płynność przejazdu przez punkty poboru opłat, szczególnie w godzinach szczytu, bowiem codziennie kierowcy tracą czas stojąc w korkach?

3. Kiedy rozpocznie się budowa węzła Byczyna i trzeciego pasa?

4. Czy warunki koncesji są w pełni realizowane przez koncesjonariusza?

5. Czy koncesja wprowadza ograniczenia dotyczące inwestycji na drogach alternatywnych? Jeśli tak, to jakie?

6. Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie w kraju jednolitego systemu poboru opłat, tak aby obejmował on zarówno autostrady zarządzane przez GDDKiA, jak również koncesjonariuszy?

Z wyrazami szacunku,

Marek Sowa Poseł na Sejm RP

Dorota Niedziela Poseł na Sejm RP

Marian Zembala Poseł na Sejm RP

Ewa Kołodziej Poseł na Sejm RP

Stanisław Gawłowski Poseł na Sejm RP

Bogusław Sonik Poseł na Sejm RP

Józef Lassota Poseł na Sejm RP

Danuta Pietraszewska Poseł na Sejm RP

ODPOWIEDŹ
Nadawca: Jerzy Szmit - podsekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury i Budownictwa
Wpłyneła dnia: 01.08.2016, Ogłoszona dnia:

Szanowny Panie Marszałku,

odpowiadając na otrzymaną w dniu 7 lipca 2016 r. interpelację nr 4531 posłów: Marka Sowy, Doroty Niedzieli, Mariana Zembali, Ewy Kołodziej, Stanisława Gawłowskiego, Bogusława Sonika, Józefa Lassoty oraz Danuty Pietraszewskiej, w sprawie wysokości opłaty za przejazd autostradą A4 na odcinku Katowice – Kraków, przekazuję następujące informacje.

Działania spółki Stalexport Autostrada Małopolska S.A. (SAM) w zakresie kształtowania polityki taryfowej na odcinku autostrady A4 Katowice – Kraków nie naruszają obowiązującego prawa ani nie przekraczają uprawnień wynikających z Umowy Koncesyjnej (UK). Zgodnie z jej konstrukcją opłaty za przejazd stanowią przychód Koncesjonariusza i podstawowe źródło służące obsłudze zadłużenia zaciągniętego przez spółkę na tą inwestycję oraz finansowaniu jej bieżącego utrzymania. Ponadto ryzyko popytu (ruchu) na tym odcinku ponosi wyłącznie partner prywatny. Konsekwencją tego jest prawo Koncesjonariusza do kształtowania wysokości opłat za przejazd w granicach określonych prawem oraz zapisami UK. Rolą Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) jest zaopiniowanie takich zmian, jednakże nawet negatywna opinia GDDKiA nie daje prawnej możliwości jej zablokowania bez konsekwencji dla strony publicznej – oznaczałoby to możliwość wystąpienia przez spółkę z roszczeniami o odszkodowanie. Decyzja o takim modelu realizacji autostrady była podjęta w latach 90-tych w celu umożliwienia budowy nowych autostrad przy braku środków budżetowych oraz unijnych.

Jednocześnie informuję, że szczegółowe informacje na temat zasad prowadzenia prac remontowych związanych z wymianą nawierzchni koncesyjnego odcinka autostrady A4, w tym zasad stosowania ewentualnych upustów do stawek za przejazd, dostępne są na stronie internetowej spółki Stalexport Autostrady S.A. w raporcie bieżącym nr 2 „Zawarcie znaczącej umowy przez Spółkę zależną”: http://www.stalexport-autostrady.pl/raporty-biezace-pokaz?ppid=raporty-biezace&docid=6652. W materiale tym Zarząd Spółki informuje, że w związku ze znacznym zakresem prac będą miały zastosowanie „Zasady postępowania w przypadku prowadzenia prac budowlanych/remontowych pomiędzy placami poboru opłat skutkujących niedotrzymywaniem standardu autostrady”, przyjęte do stosowania przez Stalexport Autostrada Małopolska S.A., których treść stanowi załącznik do raportu.

Natężenie ruchu na odcinku autostrady A4 Katowice – Kraków jest bardzo wysokie i stale wzrasta. Z uwagi na powyższe Koncesjonariusz sukcesywnie wprowadza rozwiązania mające na celu skrócenie czasu uiszczenia opłaty za przejazd i usprawnienie ruchu. Nastąpiło poszerzenie Placów Poboru Opłat (PPO) w Mysłowicach i Balicach (o cztery nowe pasy na każdym PPO), zostały także wymienione urządzenia poboru opłat, aby umożliwić płatności bezgotówkowe przy użyciu kart bankowych zbliżeniowych oraz kart flotowych i paliwowych. Dodatkowo w marcu 2016 r. papierowe bilety rabatowe zostały zastąpione zbliżeniowymi rabatowymi kartami chipowymi – KartA4, uprawniającymi do 10% upustu, a od 20 lipca br. SAM wprowadził elektroniczny pobór opłat o nazwie A4Go. Kierowcy, którzy wybiorą tę formę płatności na placach poboru opłat w Mysłowicach i Balicach nie będą musieli przekazywać inkasentowi gotówki czy karty, gdyż urządzenie pokładowe A4Go, zainstalowane na przedniej szybie samochodu, będzie komunikować się z anteną na bramce autostradowej i po dokonaniu kategoryzacji pojazdu bramka się otworzy. Korzystanie z A4Go umożliwia skrócenie czasu postoju na placach poboru opłat, a dodatkowo premiowane jest 15% rabatem za każdy przejazd.

Odnosząc się do prośby o przekazanie szczegółowych informacji uregulowanych w Umowie Koncesyjnej informuję, że nie ma możliwości ich udostepnienia, gdyż wszystkie postanowienia UK zawartej przez Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa (wówczas MTiGM) ze spółką SAM na budowę przez przystosowanie autostrady A4 na odcinku Katowice – Kraków do wymogów autostrady płatnej oraz eksploatację autostrady na tym odcinku z dnia 19 września 1997 r., w tym postanowienia załączników i aneksów, nie mogą być wykorzystywane do celów innych niż jej wykonanie, gdyż stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa i podlegają ochronie jako informacje objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Spółka podjęła kroki w celu ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, ustalając umownie, iż całość zapisów niniejszej UK jest poufna i nie może być ujawniona przez którąkolwiek ze Stron bez pisemnej zgody drugiej Strony.

Stanowisko, zgodnie z którym treść UK zawiera informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa Stalexport Autostrada Małopolska S.A. zostało również potwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie (wyrok z dnia 29 grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt: V Ca 1960/11).

Z uwagi na przywołaną powyżej poufność zapisów UK nie ma możliwości udostepnienia zakresu zobowiązań inwestycyjnych Koncesjonariusza, niemniej informuję, że SAM nie narusza postanowień Umowy Koncesyjnej w zakresie rozbudowy zarządzanego odcinka autostrady A4 Katowice – Kraków.

Jednocześnie zawiadamiam, że informacje nt. istotnych inwestycji realizowanych przez Koncesjonariusza są dostępne na stronie internetowej spółki Stalexport Autostrady S.A., tj. www.stalexport-autostrady.pl, w raportach bieżących informujących o zawarciu znaczących umów przez SAM jako spółkę zależną, m.in.:

  • - w raporcie bieżącym nr 8 z 2015 roku przedstawione są informacje o zawarciu przez SAM w dniu 15 czerwca 2015 r. umowy z konsorcjum spółek z grupy Pavimental, której przedmiotem jest realizacja kontraktu F2b-8-2014 „Rozbudowa węzła Mysłowice i budowa węzła Rudno na autostradzie A4 Katowice – Kraków” o wartości ok. 22 mln PLN netto;
 
  • - w raporcie bieżącym nr 2 z 2016 roku przedstawione są informacje o zawarciu przez SAM w dniu 5 lutego 2016 r. umowy z konsorcjum spółek z grupy Pavimental, której przedmiotem jest realizacja kontraktu nr HM-3-2016 „Wymiana nawierzchni 2016 – 2017” o wartości ok. 40 mln PLN netto;
 
  • - w raporcie bieżącym nr 5 z 2016 roku przedstawione są informacje o zawarciu przez SAM w dniu 1 kwietnia 2016 r. umowy z konsorcjum spółek z grupy Pavimental, której przedmiotem jest realizacja kontraktu nr F2b-6-2014 „Przebudowa odwodnienia autostrady A4 na odcinku województwa śląskiego – Część II” o wartości ok. 23 mln PLN netto.
 

Natomiast szczegółowe informacje o aktualnie prowadzonych pracach powodujących zmiany w organizacji ruchu oraz utrudnienia w ruchu drogowym na odcinku autostrady A4 Katowice – Kraków są na bieżąco publikowane na stronie internetowej Koncesjonariusza, tj. https://www.autostrada-a4.com.pl/, w zakładce „Aktualności”.

Odpowiadając na ostatnie pytanie informuję, że Koncesjonariusze posiadają pełną swobodę, w granicach powszechnie obowiązującego prawa i zawartych umów, w zakresie wyboru technologii w jakiej pobierają opłaty za przejazd, a rozwiązania przyjęte przez stronę publiczną nie stanowią w tym zakresie ograniczenia. Należy pamiętać, że w przypadku odcinków autostrad zarządzanych przez spółki koncesyjne, wszelkie jednostronne decyzje Ministra związane z wprowadzeniem możliwości uiszczania płatności w sposób elektroniczny (przy pomocy urządzenia pokładowego viaBOX /viaAUTO) wiązałyby się z istotnymi kosztami po stronie publicznej, które pochodziłyby z Krajowego Funduszu Drogowego (KFD). Stanowiłoby to uszczuplenie puli środków przeznaczonych na finansowanie budowy i modernizacji dróg krajowych i autostrad w Polsce, a tym samym opóźnienie realizacji Programu Budowy Dróg Krajowych na lata 2014-2023(25).

Resort jest otwarty na możliwość wprowadzenia na odcinkach koncesyjnych płatności przy pomocy urządzeń pokładowych funkcjonujących w systemie viaTOLL, ale w tej kwestii na pewno będzie brany pod uwagę aspekt ekonomiczny takiej decyzji, czyli ew. dodatkowe koszty po stronie KFD.

Mając na względzie okres obowiązywania umowy z konsorcjum Kapsch – Operatorem Krajowego Systemu Poboru Opłat obejmującego drogi zarządzane przez GDDKiA oraz strategiczną dla strony publicznej konieczność zapewnienia ciągłości poboru opłat po jej wygaśnięciu, tj. od listopada 2018 roku, w chwili obecnej kwestią priorytetową jest wypracowanie optymalnych rozwiązań składających się na System Poboru Opłat oraz wyłonienie w postępowaniu przetargowym nowego wykonawcy/operatora SPO i podpisanie z nim umowy w terminie umożliwiającym płynne przejęcie systemu i kontynuację poboru opłat. Tym samym kontynuowane są prace nad szczegółowymi założeniami systemu poboru opłat za korzystanie z infrastruktury. Jest to złożony proces wymagający uwzględnienia wielu aspektów, gdyż polityka poboru opłat ma realizować różne priorytety strony publicznej, jednym z których jest zapewnienie maksymalnej wygody użytkowników przy uzyskaniu założonych wpływów i jednoczesnej minimalizacji kosztów. W związku z trwającymi pracami nie został jeszcze uzgodniony końcowy scenariusz działań, a ostateczne decyzje w tym zakresie dotąd nie zapadły. Z uwagi na powyższe na obecnym etapie nie jest możliwe odniesienie się do pytania o szczegóły koncepcji strony publicznej.

Z poważaniem

Jerzy Szmit

Podsekretarz Stanu