2015 Danuta Pietraszewska

A+

5 kadencja, posiedzenie nr 15 - dnia 06-04-2006. Pytanie w sprawie planowanej roli województw w procesie przygotowywania oraz realizacji programów operacyjnych na lata 2007-2013

Poseł Danuta Pietraszewska

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Ministrze! W projekcie procedur przygotowania programów operacyjnych na lata 2007-2013, przekazanym samorządom wojewódzkim 24 stycznia br., znajduję bardzo niepokojące zapisy - cytuję: ˝Za ustalenie zawartości poszczególnych regionalnych programów operacyjnych odpowiada instytucja koordynująca prace nad RPO, która przy udziale wojewodów nadzoruje przygotowanie RPO przez instytucje zarządzające. Zadaniem wojewodów będzie zapewnienie spójności i zgodności zapisów regionalnego programu operacyjnego ze Strategią Rozwoju Kraju oraz projektem NSRO i innymi strategiami rządowymi˝.

I cytat drugi: ˝Uzgodnienia dotyczące ustalenia sposobu ich realizacji prowadzone będą pomiędzy zarządami województw i ministrem rozwoju regionalnego˝.

Panie Ministrze! Czy ograniczenie zagwarantowanej w ustawie o samorządzie województwa niezależności samorządów w kreowaniu polityki rozwoju jest celowym działaniem ministerstwa? Dlaczego wojewodowie są włączani w rozmowy, uwzględniani w procedurach wszędzie tam, gdzie jest to merytorycznie nieuzasadnione, a służy jedynie zwiększaniu ich politycznego znaczenia? Dlaczego, głosząc potrzebę uproszczenia systemu zarządzania funduszami strukturalnymi Unii Europejskiej i deklarując podjęcie odpowiednich kroków, ministerstwo działa w kierunku zupełnie przeciwnym, tworząc rozwiązania nieefektywne i ryzykowne? Tak bowiem należy odczytać w świetle obecnych doświadczeń oddawanie w ręce wojewody decyzji, których podejmowanie nie powinno leżeć w jego kompetencjach. Panie ministrze, proszę o odpowiedź na to pytanie.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego Władysław Zenon Ortyl

Dziękuję bardzo.

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Poseł! Oczywiście mówimy w tej chwili o perspektywie 2007-2013, nowej perspektywie finansowej, wydatkowaniu środków w tym okresie. Oczywiście ta sprawa, o której pani poseł wspomniała, budziła emocje, ale myślę, że dziś, w trakcie realizacji tej naszej koncepcji, te emocje ustały i jest już w miarę normalnie. Ja pozwolę sobie przedstawić nasze odniesienie i powiedzieć, jak sytuacja obecnie wygląda.

Zgodnie z procedurami przygotowanymi przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, z przygotowaniem programów operacyjnych na lata 2007-2013, z 17 lutego, za ustalenie zawartości w regionalnych programach operacyjnych odpowiada zarząd województwa. To jest jednoznacznie zapisane. Ale dalej czytamy, że to wszystko dzieje się we współpracy z instytucją koordynującą te prace, czyli z Ministerstwem Rozwoju Regionalnego, a właściwie z Departamentem Polityki Regionalnej w naszym ministerstwie, oraz z wojewodą.

Z powyższego zatem jednoznacznie wynika, że podmiotem głównym, który podejmuje decyzje o zawartości regionalnego programu operacyjnego, jest zarząd województwa. Ma to również odzwierciedlenie w ustawie. W art. 15 ustawy o samorządzie województwa z dnia 5 czerwca 1998 r. czytamy, że organami samorządu województwa są: sejmik wojewódzki, zarząd województwa. A zgodnie z art. 18 tej ustawy do wyłącznej właściwości sejmiku należy uchwalanie strategii województwa oraz programów wojewódzkich.

W art. 12 ww. ustawy jest zapisane, że samorząd województwa przy formułowaniu strategii rozwoju województwa i realizacji polityki rozwoju współpracuje z wojewodą. Współpracuje z wojewodą - jeszcze raz chcę to podkreślić.

W procesie tym, który przewidzieliśmy w tej procedurze, zadaniem wojewody jest przygotowanie opinii, która nie ma charakteru wiążącego. Opinia ta jest przygotowywana w odniesieniu do zgodności ze Strategią Rozwoju Kraju, z jej projektem, czyli z SRK, i także z projektem Narodowej Strategii Spójności - rozumiemy przez to Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia, bo taką nową nazwą będziemy się posługiwali - i innymi strategiami rządowymi, strategiami sektorowymi, a jest ich naprawdę wiele. Dla przykładu powiem, że jest strategia rozwoju transportu, strategia i programy związane z ochroną środowiska. I na pewno musimy sprawdzać to, czy ten regionalny program operacyjny jest spójny z tym, co chce robić ministerstwo transportu w danym województwie, co chce robić ministerstwo ochrony środowiska i czy suma działań wynikających z poszczególnych województw w odniesieniu do ochrony środowiska daje pewien efekt w ochronie środowiska, bo taki jest cel.

Jak przebiega ten proces? Po pierwsze, marszałkowie przekazali regionalne programy operacyjne wojewodom. Wojewodowie właściwie już praktycznie wszyscy odnieśli się do tego, wydając opinie. Odbyły się spotkania, na których wymieniono zdania na temat ewentualnych różnic, które są dostrzeżone. Jeżeli te różnice nie zostały uwzględnione przez marszałka, to w takim wypadku opinia jest przekazywana do nas, do ministerstwa. I oczywiście ministerstwo będzie podejmowało ostateczną decyzję, bo także ma obowiązek odnieść się do tych regionalnych programów. A wreszcie do tych regionalnych programów odniesie się Rada Ministrów, bo je na swoim posiedzeniu zatwierdzi - ostateczna decyzja na tym poziomie będzie artykułowana.

Dziś, tak jak powiedziałem, praktycznie wszystkie opinie mamy, jeszcze bodajże trzech brakuje, ale wiemy, że są już do nas przesłane. Proces przebiega bez zakłóceń. 11 kwietnia, czyli we wtorek, odbywamy spotkanie z wojewodami i z marszałkami, gdzie będziemy te rzeczy omawiać. Po prostu staramy się to podsumować, jak to na dzień dzisiejszy wygląda. Są trzy poziomy dokumentów, są trzy poziomy regulacji, które nas obowiązują. Są regulacje europejskie i za to odpowiada rząd i Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. I to sprawdzamy. Są strategie krajowe, strategie ministerialne i za to też odpowiada Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, ale chcemy, żeby nam w tym zakresie pomogli wojewodowie i te opinie mają to na celu. I wreszcie są strategie regionalne i za to odpowiada już samorząd wojewódzki, jako ten, który je przygotował i który je wdraża.

Jeżeli chodzi o system wdrażania, to wojewodowie zostaną włączeni oczywiście w system płatności i będą pełnili funkcję certyfikującą, poświadczając zgodność wydatków i kwalifikowalność ich do płatności. I to jest wszystko - to, o czym powiedziałem. Są to nasze założenia, ostateczne jeszcze decyzje w tej sprawie nie zapadły. Chcemy, żeby delegować te uprawnienia do wojewodów. Sytuacja jest taka, że obecnie trwają konsultacje odnośnie do regionalnych programów operacyjnych i Narodowej Strategii Spójności w poszczególnych województwach.

Chcielibyśmy oczywiście, aby w tym procesie także panie i panowie parlamentarzyści brali udział i takie jest założenie tych konferencji. Cenimy sobie obecność, aktywność i także uwagi, jakie są ze strony parlamentarzystów kierowane. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Poseł Danuta Pietraszewska

Panie Ministrze! Ja jednak się obawiam, że nie odpowiedział mi pan na pytanie zasadnicze. I mam takie wątpliwości. Czy nie odnosi pan wrażenia, że to jest jednak ograniczanie kompetencji marszałka na rzecz wojewody? Bo jeżeli za ustalenie zawartości regionalnych programów operacyjnych nie może odpowiadać żadna instytucja koordynująca ani wojewoda, tylko zarząd województwa, to po co włączanie wojewody w tę procedurę? Czy opinia wojewody nie może się stać później narzędziem politycznym, jeżeli chodzi o politykę rozwoju regionalnego? Myślę, że najbliższa przyszłość pokaże nam, czy rzeczywiście nie będziemy mieli do czynienia z manipulacją, ponieważ już teraz wiemy, że decyzją wojewody środki na rozwój regionalny mogą być przesunięte na ścianę wschodnią bez dokładnego rozeznania potrzeb. (Oklaski)

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego Władysław Zenon Ortyl

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Poseł! Ja myślę, że na pewno nie jest tak, że decyzje, które posłużyły skierowaniu środków do województw wschodnich, są pozbawione analiz i podstaw. Sądzę, że odpowiedź na to pytanie wymagałaby przedstawienia szerszego kontekstu. Natomiast chcę jeszcze raz podkreślić, że wojewodowie wydają w odniesieniu do regionalnych programów operacyjnych opinie. A opinia, jak sama nazwa wskazuje, nie ma charakteru wiążącego. Nie jest to uzgodnienie. To byłoby sprzeczne i z ustawą, i z innymi regulacjami, które w tym zakresie obowiązują.

Chcę państwu powiedzieć, że mamy do czynienia z 16 regionalnymi programami operacyjnymi. Obecnie w tej perspektywie finansowej mamy do czynienia z jednym Zintegrowanym Programem Operacyjnym Rozwoju Regionalnego. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego chce, aby wojewodowie w tym procesie uzgadniania - w procesie potwierdzania jakości tego programu - nam pomogli. Państwo musicie zdawać sobie sprawę z tego, że odnieść się do 16 programów operacyjnych regionalnych, ocenić je, to naprawdę jest duża praca. Nie chcielibyśmy, ze względu na skromne siły, jakie Ministerstwo Rozwoju Regionalnego posiada, aby ta ocena była powierzchowna. I m.in. to też jest przesłanką tego, ażeby skorzystać z pomocy służb wojewodów.

Na pewno wojewoda zna czy powinien znać problemy regionalne, wojewódzkie - jest przedstawicielem rządu w terenie. My to wszystko czynimy w uzgodnieniu z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji, bo to jest ministerstwo właściwe dla współpracy i pracy z wojewodami. Chcemy, aby ten proces naprawdę przebiegał solidnie, żeby te nasze oceny i opinie były oparte na poważnych przesłankach i analizach. I w związku z tym bardzo sobie tę współpracę z wojewodami cenimy.

Natomiast chcę panią poseł zapewnić, że nie ma tu żadnego kontekstu politycznego. Ten proces przebiega - jak państwo pozwolą, to przedstawimy sprawozdanie z tego procesu - bardzo spokojnie. W pierwszej fazie tego procesu najwięcej protestów, powiem państwu, było ze strony marszałków, samorządów wojewódzkich, natomiast nie spotkało się to z żadnym protestem samorządów powiatowych, gminnych - tam wręcz przyjęto to pozytywnie, z pozytywnym odbiorem się to spotkało. Nie chcę komentować, dlaczego; myślę, że to rzeczywiście jest szersza sprawa. Na pewno ten proces i udział wojewody w tym będą korzystnie wpływały na zawartość regionalnych programów operacyjnych. Dziękuję. (Oklaski)

Pełny przebieg posiedzenia.