2015 Danuta Pietraszewska

A+

7 kadencja, posiedzenie nr 47 w dniu 29-08-2013 (3. dzień obrad) Pytanie w sprawie w sprawie zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego po nowelizacji ustawy.

18 punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Danuta Pietraszewska:

Panie Marszałku! Pani Minister! Moje pytanie dotyczy skutków w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego nowelizacji ustawy, która weszła w życie w styczniu 2013 r. Nowelizacja miała m.in. wyeliminować nieuczciwych świadczeniobiorców, których liczba po regulacji w 2010 r. gwałtownie wzrosła. Niestety wylano dziecko z kąpielą. Wprowadzenie do ustawy kryterium dochodowego wyeliminowało całą rzeszę uczciwych świadczeniobiorców.

Pani minister, jak ministerstwo zamierza rozwiązać problem tych, którzy kiedyś zrezygnowali z pracy, aby zająć się bliską osobą niepełnosprawną wymagającą dwudziestoczterogodzinnej opieki? Utracone zarobki częściowo rekompensowało im świadczenie pielęgnacyjne i ubezpieczenie zdrowotno-emerytalne. Korzystało też państwo, bo opieka sprawowana nad niepełnosprawnym przez osobę bliską jest niewątpliwie tańsza niż opieka w ośrodku leczniczo-pielęgnacyjnym.

Dziś kryterium dochodowe pozbawia opiekunów wszystkiego: pieniędzy i ubezpieczenia. Spycha też te rodziny w obszar biedy, bo powrót na rynek pracy utrudniają często wiek opiekunów bądź znaczna przerwa w pracy zawodowej. Ubezpieczenie zdrowotne, które może opłacić im ośrodek pomocy, również zależne jest od kryterium dochodowego. Ci ludzie znaleźli się w matni. Zwracam się z pytaniem o to, co ministerstwo zamierza w tej sprawie zrobić. Dziękuję bardzo.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Seredyn:

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Poseł! Nowe regulacje, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2013 r., wprowadziły zasady, na podstawie których udzielane są dwa świadczenia. Świadczenie pielęgnacyjne otrzymują rodzice dzieci niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała do 18. bądź 25. roku życia. Połączone jest to oczywiście z niepodejmowaniem pracy bądź też z rezygnacją z faktycznej pracy zarobkowej na rzecz opieki nad dzieckiem. Drugie świadczenie, o które pani poseł pyta, specjalny zasiłek opiekuńczy, należy się tym, którzy opiekują się osobą niepełnosprawną, której niepełnosprawność powstała po 25. roku życia, drugim zaś warunkiem niezbędnym do spełnienia, który uprawnia do korzystania ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, jest faktyczna rezygnacja z pracy.

Teraz tak, wszyscy ci, którzy korzystali ze świadczenia pielęgnacyjnego, które zwolnione było z kryterium dochodowego w 2010 r., i tak naprawdę wszyscy, którzy zobowiązani byli do alimentacji i posiadali orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym członka najbliższej rodziny, mogli z tego świadczenia korzystać. To była kwota 520 zł. Lawinowo od 2010 r. z 67 tys. wydanych decyzji uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego w ciągu dwóch lat ich liczba wzrosła do 230 tys. Jest to 300% przyrostu, jeśli chodzi o korzystających z tego świadczenia. Natychmiast należało się przyjrzeć, dlaczego tak jest, i rzeczywiście okazało się, że część osób, które uprawnione były ze względu na to, że są zobowiązane do alimentacji, nie podejmowała pracy zarobkowej bądź też z niej rezygnowała i korzystała z tego świadczenia. Jeśli przyjrzymy się temu zjawisku bliżej, okaże się, że w grupie osób, które straciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i nie kwalifikują się do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jest prawie 40% młodych osób, które nie chciały się aktywizować, nie chciały podejmować pracy, bo znalazły sobie prosty sposób na uzyskanie dochodu w wysokości 520 zł, a także składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Zatem nowelizacja, która została wprowadzona i weszła w życie 1 stycznia, rzeczywiście wprowadza kryterium 623 zł na osobę w rodzinie.

Przypominam, że nie wszystkie osoby z orzeczoną niepełnosprawnością w stopniu znacznym wymagają opieki całodobowej. Poza tym osoba, która jest niepełnosprawna i wymaga opieki całodobowej bądź też przez kilkanaście czy nawet kilka godzin ze strony najbliższych, funkcjonuje już nie w jednym gospodarstwie, tylko w dwóch. Zatem jeśli ktoś straci uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego i nie przysługuje mu specjalny zasiłek opiekuńczy, może skorzystać z ubezpieczenia zdrowotnego poprzez współmałżonka.

(Poseł Danuta Pietraszewska: A jak nie ma?)

Poza tym dochody w takiej rodzinie są z reguły dużo większe, więc uznajemy, że kwota 623 zł to kryterium, które obowiązuje przy przyznawaniu świadczeń w rodzinie, która wychowuje osobę niepełnosprawną, dziecko niepełnosprawne. Jest to więc podwyższone kryterium.

Ponadto chcę państwu powiedzieć, że ważną kwestią było to, że świadczenie pielęgnacyjne, z którego korzystają rodzice dzieci niepełnosprawnych i które obowiązuje tych, którzy legitymują się niepełnosprawnością powstałą do 18 roku życia, zostało zwiększone dzięki oszczędnościom ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Te pieniądze zostały przelane na pomoc rodzicom. Ta sytuacja wymaga szczególnego wsparcia, dlatego że dzieci, które nabyły niepełnosprawność do 18 roku życia, nigdy nie mogły być kształcone, edukowane, a także nigdy nie podejmowały aktywności zawodowej. Natomiast osoba, która jest niepełnosprawna i ta niepełnosprawność powstała po 25 roku życia, miała szansę wypracować sobie jakieś świadczenie. Jest więc tutaj zasadnicza różnica.

Ale zmierzam już do końca i chcę powiedzieć, że tych osób, które rzeczywiście w tej sytuacji straciły, bo niewiele przekraczają kryterium dochodowe, czyli ponad 623 zł... To kryterium w przyszłym roku będzie sięgało już 664 zł - taka kwota będzie obowiązywała. Chcę powiedzieć, że pracujemy nad rozwiązaniami, które być może uda się w połączeniu z Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wprowadzić w życie jeszcze w tym roku. Będą one polegały na tym, żeby aktywizować te osoby, które nie mogą korzystać z tych świadczeń. Dodatkowo, jeśli taka osoba zechce pójść do pracy, uzyska wtedy wsparcie osoba niepełnosprawna. Dziękuję bardzo.

Poseł Bożenna Bukiewicz:

Dziękuję.

Panie Marszałku! Pani Minister! Chciałabym jeszcze raz zwrócić uwagę na problem, który przedstawiano mi na jednym z dyżurów, ale tak naprawdę każdy z nas, posłów był obsypany mnóstwem interpelacji i pytań w tych sprawach, chyba dziesiątkami tysięcy w całej Polsce. Otóż osoby, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z podwyższeniem kryterium dochodowego, ale dalej faktycznie podejmują się opieki nad osobą niepełnosprawną, nie mogą się zarejestrować jako osoby bezrobotne, gdyż osoba bezrobotna musi być gotowa do podjęcia zatrudnienia. W tym przypadku gotowość jest wykluczona z powodu opieki nad osobą wymagającą stałej opieki. Jeśli zatem nie mają statusu osoby bezrobotnej, to nie będą objęci ubezpieczeniem zdrowotnym. Dlatego zwracam się z zapytaniem o możliwość zmiany przepisów, tak aby była możliwość objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym osób w sytuacji, gdy nie przyznano im świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego (Dzwonek), a mimo to osoby te faktycznie, w wyniku chociażby przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, dalej sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną. Dziękuję.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Seredyn:

Dziękuję.

Panie Marszałku! Znowu wracam do kwestii orzeczonej niepełnosprawności w stopniu znacznym. Wszyscy państwo, którzy podejmujecie ten temat, sądzicie, że osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym jest obłożnie leżącą osobą i wymaga 24-godzinnej opieki.
Poseł Bożenna Bukiewicz:

Przepraszam, pani minister, muszę pani przerwać.
Pani chyba jest w błędzie. Jestem matką takiej osoby i też córką, tak że tutaj pani chyba nie jest w temacie. Dziękuję.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Seredyn:

Pozwolę sobie jednak dokończyć swoją wypowiedź.

Chcę powiedzieć, że specjalny zasiłek opiekuńczy należy się wtedy, kiedy osoba rzeczywiście rezygnuje z pracy bądź jej nie podejmuje, a także wtedy, kiedy niepełnosprawność osoby niepełnosprawnej powstała po 25 roku życia. Zatem wszyscy ci, którzy są uprawnieni, mają prawo z tego skorzystać.

Chcę powiedzieć, że wywiad środowiskowy, o którym panie mówicie, funkcjonował do tej pory fakultatywnie, czyli w ustawie o świadczeniach rodzinnych obowiązującej do 1 stycznia tego roku fakultatywność tego wywiadu polegała na tym, że był on przeprowadzany na początku, a potem nie był weryfikowany. Do końca nie było zatem wiadomo, jak ta opieka rzeczywiście wygląda. Natomiast teraz wywiad środowiskowy został wpisany w ustawę i w przypadku wszystkich tych, którzy korzystają ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, taki wywiad jest przeprowadzany na początku. Wtedy organ, który wydaje decyzję administracyjną, przeprowadza taki wywiad i po 6 miesiącach jest to weryfikowane. Ta fakultatywność spowodowała, że wywiad środowiskowy rzeczywiście nie zdał egzaminu.

Kolejna rzecz, kwestia ubezpieczenia. Powiedziałam, że jeśli rzeczywiście osoba nie korzysta teraz ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, to przede wszystkim powinna się aktywizować, a składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne może pozyskiwać z racji tego, że ma współmałżonka. A jeśli panie mówicie o sytuacjach, w których go nie ma, to wtedy wkraczamy już w kompetencje ministra zdrowia i ja na to pytanie nie jestem w stanie odpowiedzieć. Dziękuję bardzo.