2015 Danuta Pietraszewska

A+

Zapytanie w sprawie składek emerytalnych osób pracujących w rolnictwie po II wojnie światowej

ZAPYTANIE NR 5323
Wpłyneło dnia: 26-09-2013, Ogłoszone dnia: 10-10-2013 - posiedzenie nr 51
Nadawca: Danuta Pietraszewska
Adresat: Minister Pracy i Polityki Społecznej

Szanowny Panie Ministrze! W związku z interwencją pana H. K. w moim biurze poselskim zwracam się do Pana Ministra z zapytaniem dotyczącym bardzo wielu osób znajdujących się w sytuacji mojego petenta. Jak wskazał pan H. w trakcie swojej wizyty, duża liczba osób w latach po II wojnie światowej, głównie w końcówce lat 40. i w początku lat 50., pracowała w rolnictwie. Ze słów petenta wynika, że osoby te, mimo iż pracowały, nie mają do dzisiaj z tego tytułu naliczonych składek emerytalnych. Praca taka trwała nieraz kilka lat, co nawet przy najniższym przeliczniku (0,7) dałoby wielu osobom dodatkowe środki na życie, jako że praktycznie wszyscy dotknięci tym problemem pobierają emerytury. Okres ten, w myśl art. 7 ustawy emerytalnej, nie może być także traktowany jako okres bezskładkowy. Osoby będące w takiej samej sytuacji jak pan H. K. czują się przez to pokrzywdzone. W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z pytaniem: Kiedy ministerstwo planuje uregulować sprawę składek emerytalnych osób pracujących w rolnictwie po okresie II wojny światowej?

ODPOWIEDŹ
Nadawca: Marek Bucior - podsekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej
Wpłyneła dnia: 17-10-2013, Ogłoszona dnia: 23-10-2013 - posiedzenie nr 52

Szanowna Pani Marszałek! W związku z zapytaniem pani poseł Danuty Pietraszewskiej w sprawie składek emerytalnych osób pracujących w rolnictwie po II wojnie światowej, przekazanym przy piśmie z dnia 30 września br., znak: SPS-024-5323/13, uprzejmie wyjaśniam, co następuje. Osoby prowadzące gospodarstwo rolne i pracujące w nim jako domownicy są objęte systemem ubezpieczenia społecznego rolników całkowicie autonomicznym w stosunku do powszechnego systemu ubezpieczenia społecznego obejmującego pracowników, osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, świadczące pracę na podstawie umowy zlecenia czy agencyjnej. Rozłączność tych systemów wyraża się tym, że zarówno ZUS, jak i KRUS dysponują własnym, odrębnym funduszem, gromadzącym środki pieniężne na pokrycie wydatków związanych z wypłatą emerytur, rent i innych świadczeń przewidzianych dla osób objętych danym ubezpieczeniem społecznym. Z uwagi jednak na dość często występujące zjawisko rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym i podejmowania zatrudnienia lub innej działalności objętej powszechnym ubezpieczeniem społecznym wprowadzono możliwość przyjmowania okresów pracy w gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy uzasadniającego nabycie uprawnień do emerytury lub renty na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm.). Okresy pracy w gospodarstwie rolnym wlicza się do stażu pracy osoby ubiegającej się o emeryturę z FUS wówczas, gdy staż ubezpieczeniowy, składający się z okresów składkowych wymienionych w art. 6 i nieskładkowych wymienionych w art. 7, jest niewystarczający do nabycia prawa do emerytury oraz pod warunkiem, że nie zostały zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty, na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Okresy pracy w gospodarstwie rolnym, które uwzględnia się przy ustalaniu prawa do świadczeń na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, są wymienione w art. 10 ust. 1. Są to: 1) okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki, 2) przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16. roku życia, 3) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16. roku życia. Pierwszy z ww. okresów to okres opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Osoby prowadzące gospodarstwo rolne zostały objęte obowiązkowym ubezpieczeniem od 1 lipca 1977 r., a osoby pracujące w tym gospodarstwie w charakterze domownika i osoby prowadzące działy specjalne - od 1 stycznia 1983 r. Dwa kolejne okresy to okresy pracy w gospodarstwie rolnym przypadające przed objęciem obowiązkiem ubezpieczenia społecznego rolników prowadzących gospodarstwo rolne, ich domowników i osób prowadzących działy specjalne. Okresy pracy w gospodarstwie rolnym mają też wpływ na wysokość pobieranej emerytury. Zgodnie z art. 56 ustawy o emeryturach i rentach z FUS niezależnie od tego, czy przy ustalaniu prawa do emerytury z FUS uwzględniono okresy pracy w gospodarstwie rolnym wymienione w art. 10, czy też nie było takiej potrzeby, kwotę emerytury z FUS zwiększa się o kwotę odpowiadającą części składkowej emerytury rolniczej, ustalonej zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu społecznym rolników. Kwotę zwiększenia ustala się z uwzględnieniem całego udowodnionego okresu pracy w gospodarstwie rolnym, z tym że okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16. roku życia przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. uwzględnia się tylko wtedy, jeżeli przypadają nie wcześniej niż 25 lat przed ustaleniem prawa do emerytury. Zwiększenie to nie przysługuje osobie mającej ustalone prawo do emerytury lub renty na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jak z powyższego wynika, przy ustalaniu prawa do emerytury z FUS istnieje możliwość uwzględnienia okresów pracy w gospodarstwie rolnym przypadających przed dniem objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem. Okresy takiej pracy przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. są jednak uwzględniane w wysokości emerytury tylko wtedy, jeżeli przypadają nie wcześniej niż 25 lat przed ustaleniem prawa do emerytury. Należy podkreślić, że taka sama zasada obowiązuje przy obliczaniu wysokości emerytury rolniczej (art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, z późn. zm.). W związku z powyższym nie znajduję uzasadnienia do zmiany regulacji dotyczących uwzględniania okresów prowadzenia lub pracy w gospodarstwie rolnym przy ustalaniu prawa do emerytury z FUS i obliczaniu jej wysokości. Wyrażam też pogląd, że nałożenie obowiązku opłacenia składek za okresy pracy przed objęciem ubezpieczeniem społecznym rolników, czyli za okresy przed dniem 1 lipca 1977 r., nie byłoby realne do wykonania. Ponadto uprzejmie informuję, że w przypadku osób urodzonych po 1948 r. nie ma potrzeby uzupełniania okresu ubezpieczenia uprawniającego do emerytury z FUS okresem pracy w gospodarstwie rolnym. Wprowadzając w 1999 r. nowy system emerytalny, dla tych osób wprowadzono bowiem zasadę, że do emerytury z FUS uprawnia jakikolwiek okres ubezpieczenia pod warunkiem, że ubezpieczony osiągnął już wiek emerytalny (art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Wysokość emerytury z FUS przysługującej osobie urodzonej po 1948 r. jest zależna od dwóch elementów - kwoty składek wpłaconych na ubezpieczenie emerytalne po 1998 r. (z uwzględnieniem kapitału początkowego obliczonego za okres ubezpieczenia przypadający przed 1999 r.) oraz statystycznej długości pobierania świadczenia, która jest mierzona wskaźnikiem dalszego trwania życia w momencie przejścia na emeryturę (art. 25-26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Jeżeli osoba uprawniona do emerytury z FUS ma również okres ubezpieczenia rolniczego, to jej emeryturę zwiększa się za okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników (art. 26a). Zwiększenie to nie przysługuje osobie, która ma 25-letni okres ubezpieczenia społecznego rolników (okres, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1), ponieważ jest to okres wystarczający do uzyskania prawa do emerytury rolniczej, która w przypadku osoby urodzonej po 1948 r. może być wypłacana łącznie z emeryturą z FUS.